Results for "beş
"
BEŞ YILLIK PLAN
(Dictionary of Economics) :
Ekonominin bir plana bağlı olarak yönetilmesi uygulaması ilk olarak 1920de Sovyetler Birliğinde baºlamiºtir. Daha sonra birçok ülkede kullanılmıştır. Türkiyede ise ilk beº yıllık plan 1963 yılında yürürlüğe sokulmuştur. Halen altıncı plan dönemi yaşanmaktadır. Ekonominin planlanması fikri, serbest ekonomi fikrine tamamen zıttır. Serbest ekonomi düşüncesinde her biri kendi çıkarları doğrultusunda hareket eden bireylerden oluşan bir ekonomide tüm sorunların kendiliğinden çözüleceği, mümkün olan en yüksek refahın böylece sağlanacağı inancı vardır. Plan ise bunun tersini, ekonomide kaynak dağılımının, talebin, üretimin, büyüme hızının vb. bir plana bağlı olarak düzenlenmesi gerektiği fikrini savunur. Sovyetler Birliği, Çin vb. ülkelerde kullanılan beş yıllık planlar emredici idi, yani herkesin bu planlara uyması zorunlu idi. Ayrıca bunlar son derece ayrıntılı planlardır, ekonomide neyin hangi fiyattan üretileceği, satılacağı gibi hususlar bile planla saptanmakta, toplumun ekonomik işleyişi en küçük hücrelerine kadar plana bağlanmaktadır. Bu sisteme bağlı olmayan gelişmekte olan ülkelerde, o arada Türkiyede ise planlar kamu kesimi için emredici, özel kesim içn yol göstericidir. Yani özel kesim plana uyup uymamakta serbesttir. Zaten bu planlarda özel kesimin üretim miktarı, fiyatları, ödeyeceği ücretler vb. saptanmaz. Sadece verilecek krediler, teşvikler, sübvansiyonlar, vergiler vb. saptanır. Özel kesim zaten çıkarına gördüğü için bunlara genel olarak uyar. Günümüzde planlı ekonomi fikri itibardan düşmüştür. Emredici plan uygulayan ülkelerde teknolojinin geri kalması, reel gelirlerin yükselmemesi, talebe uygun miktar ve kalitede üretim yapılamaması, bu başarısızlıkların önemli bir sebebi olarak daplanların gösterilmesine neden olmuştur. Benzer bir durum gelişmekte olan ülkeler için de söz konusudur. O ülkelerde de giderek daha fazla ekonomik serbesiyete yer verilmekte, planın alanı küçülmektedir.
LATİN AMERİKA SERBEST TİCARET BÖLGESİ (LAFTA)
(Dictionary of Economics) :
1960 yılında Mondevideo anlaşması ile 7 ülke arasında kurulan ve amacı bölgede ticaretin serbestleştirilmesi, üye ülkelerin tarımsal kalkınma ve sanayileşme politikalarının koordine edilmesi olarak belirlenen uluslararası bir ticaret birliği. Birliğin kurcu üyeleri şunlardır:Arjantin, Meksika, Paraguay, Peru, Şili, Uruguay. Birliğe 1962 yılında Kolombiya ve Evadıor, 1966da Venezuella, 1967 yılında Bolivya katılmıştır. Üyeleri arasında büyük gelişme farklılıklarının olması ve bölgede meydana gelen siyasal çalkantılar nedeniyle arzu edilen yönde gelişmesi sağlanamayan birlik 1981 yılında dağılmış, yerine Latin Amerika Entegrasyon Birliği (ALADI) kurulmuştur.Sayıları 11 olan üyeler bu yeni kuruluşta üç kategoriye ayrılmıştır. En gelişmişler (Arjantin, Brezilya, Meksika), orta düzeyde gelişmişler (Şili, Kolombiya, Peru, Uruguay, Venezuella), en az gelişmişler (Bolivya, Ekvador, Paraguay). Bu kuruluş üyeler arasında ortak pazar kurmak için herhangi bir takvim konusu olmaksızın, iki yanlı tercih anlaşmalarını özendirmesi gibi daha esnek ve sınırlı bir rol üstlenmiştir.
MALİYET MUHASEBESİ
(Dictionary of Economics) :
Konusunu, işletelerde üretilen mamul ya da hizmetin maliyet fiyatının saptanması, işletme giderlerinin denetimi, fiyat incelemeleri ve satış fiyatının belirlenmesinin oluşturduğu muhasebe dalı. Maliyet muhasebesi, işletme içinde oluşan iş ve işlemleri (işletme işçi ilişkilerini) izlediği için İşletme Muhasebesi olarak da adlandırılır.
SERBEST BÖLGELER
(Dictionary of Economics) :
Bir ülkenin ulusal sınırları içinde bulunmakla birlikte, gümrük sınırları dışında kalan ve özel idari statüye bağlı yerlerdir. Ülkede geçerli olan dış ticaret gümrük ve diğer ticari ve mali düzenlemeler tamamen ya da kısmen serbest bölgelerde uygulanmaz. Bu durum, serbest ticaret bölgesinde ihracata dönük faaliyetleri arttırmaya uygun koşullar çıkartabilir.Serbest bölgeler kendi arasında birkaç gruba ayrılabilir. Bunları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.1- Serbset Ticaret Alanı2- Serbest Üretim Bölgesi3- Serbset Limanlar4- Serbest Bankacılık ya da Kıyı BankacılığıTürkiyede 1983 yılında Bakanlar Kurulu kararı ile Antalya ve Mersin limanları Serbest Bölge durumuna getirilmiş ve 1987 yılından faaliyete geçmişlerdir. 1990 yılında ise Atatürk Hava Limanı Serbest Bölgesi kurulmuştur.
SERBEST KUR SİSTEMİ
(Dictionary of Economics) :
(Bk. Esnek Döviz Kuru)