NESH
Özel isim
-
Emir ve yasaklarla ilgili şer'î (dînî) bir hükmün, ondan sonra gelen şer'î bir delîl (hüküm) ilekaldırılması, yürürlülük zamânının sona erdiğinin haber verilmesi, açıklanması. Hükmükaldırılan delîle, nâsih; kaldırılan hükme mensûh denir.Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem Medîne-i münevvereye hicret ettiktensonra bir müddet Kudüs'teki Mescid-i Aksâ'ya yönelerek namaz kılmışlardı. Bu, Resûlullah'ınfiilî (işle ilgili) bir sünneti idi. Sonra bu sünnet, " (Ey Muhammed sallallahü aleyhi ve sellem!)Senin, yüzünü göğe doğru çevirdiğini görüyoruz. Bunun için seni hoşnud olduğun kıbleyeçevireceğiz. Şimdi, yüzünü (Mekke-i mükerremedeki) Mescid-i haram (Kâbe) tarafına çevir.Nerede bulunursanız bulunun yüzünüzü o mescid tarafına çevirin." meâlindeki Bekarasûresinin yüz kırk dördüncü âyet-i kerîmesi ile nesh edilmiştir. (Fahreddîn Râzî)Muhammed aleyhisselâm peygamberlerin aleyhimüsselâm sonuncusudur. O'nun dîni bütündinleri nesh etmiştir. O'nun kitâbı, geçmiş kitabların en iyisidir. Önceki şerîatlerin (hak dinlerin)hepsini kendinde toplamıştır. O'nun şerîatı kıyâmete kadar bâkidi r (devâm edecektir). Kimsetarafından değiştirilmiyecektir. Îsâ aleyhisselâm gökten inecek, O'nun şerîati (dîni) ile ameledecek, yâni O'nun ümmeti olacaktır. (İmâm-ı Rabbânî)Nesh, Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem hayatta iken olur. Nesh, kıssalardave haberlerde olmaz. Fen bilgilerinde ve hesab ile bulunan bilgilerde de olmaz. Yalnız emir veyasaklarda olur. Neshin şartı, nâsihin (hükmü kaldıranın) ya kita b (Kur'ân-ı kerîm) veya sünnetolması lâzımdır. İcmâ ile kıyâs, nâsih ve mensûh olamaz. Hanefîlere göre kitab kitab ile, sünnetsünnet ile, sünnet, kitab ile, kitab da mütevâtir veya meşhûr sünnet ile nesh edilmiş olabilir.(İbn-i Âbidîn)Bir hükmün nâsih veya mensûh olduğu ya Peygamber efendimizin bildirmesi ile veyaEshâb-ı kirâmın açıkça bildirmesi ile veya iki müteâriz (birbirine aykırı) delîlin (âyet-ikerîmenin) nüzûl (inmesi) veya hadîs-i şerîflerde vürûd (gelme, buyrulma) târi hleri ile veyahakkında icmâ vukû bulması ile bilinir. İctihâd ile bilinmez. (Molla Hüsrev, Hâdimî)Allahü teâlâ kulları hakkında dilediği gibi tasarruf edebilir; kullarını bir zaman bir hükme,başka bir zaman da başka bir hükme tâbi tutabilir. Buna kimse îtirâz edemez. Allahü teâlâ,hikmet sâhibi ve kullarına çok merhâmetli olduğu için, kullarının fâideleri için bâzı hükümlerinesh edebilir. Zamânın değişmesi ile insanların maslahatları, faydalarına olan şeylerdeğişebileceği için, bâzı hükümlerde neshin meydana gelmesi aklen câizdir, mümkündür. Budurum naklen de mümkündür ve olmuştur da. Nitekim, Âdem aleyhisselâm zamânında kızkardeşle evlenmek câiz iken, ondan sonra gelen şerîatlerde (hak dinlerde) bu husus neshedilmiştir. Yine Yâkûb aleyhisselâm zamânında iki kız kardeşi bir erkeğin alması câiz iken,İslâmiyet bunu nesh etmiştir. (Fahreddîn Râzî, İmâm-ı Süyûtî)
- Emir ve yasaklarla ilgili şer'î (dînî) bir hükmün, ondan sonra gelen şer'î bir delîl (hüküm) ile kaldırılması, yürürlülük zamânının sona erdiğinin haber verilmesi, açıklanması. Hükmü kaldırılan delîle, nâsih; kaldırılan…
Diğer sözlüklerde
-
NESH
Osmanlıca - Türkçe Sözlük
Ist: Şer'i bir hükmü yine şer'i bir emirle kaldırmaktır. (İtikada ait olan ve zamanla değişmeyen hükümlerde nesih olmaz, bunlar sabit birer…
-
nesh
İslami Terimler Sözlüğü
1. Değiştirme, yok etme, nakletme, iptal, bir şeyin başka bir şeyin yerine konulması, kaldırma, hükümsüz kılma. 2. Dinî bir hükmün sonradan…