Results for "Evren.
"
Evren.
(Philosophical Dictionary) :
(Os. Kâinat, Fr. Univers, cosmos). Tüm varlık... Özdeksel varlığın insan zekâsıyle kavranabilen sonsuz bütünlüğüne evren adı verilmiştir. Bilinç-doğa diyalektiğiyle her an biraz daha gelişen insan bilgisi, evrensel sonsuzluktaki yoğunlaşmaları adım adım izlemektedir. Bu yoğunlukların uzayın her yanını dolduran sıcak gazdan türedikleri hemen hemen kesin gibidir. İnsan, evren bilgisine, önce düşünsel tahminlerle açılmıştır. Bilimsel araştırma, padua üniversitesi matematik profesörü Galileo Galilei'nin (1564-1642) 1610 yıl ocak ayının yedinci günü kendi eliyle yapmış olduğu teleskopunun Müşteri yıldızına çevirmesiyle başlar. Ondan üç yüzyıl önce ilk gözlüğü yapan İngiliz düşünürü Roğer Bacon (1214-1294) bir teleskop yapılmasının da mümkün bulunduğunu bildirmişti. ilk teleskop Flaman gözlükçülerinden Lippershey tarafından 1608 yılında yapıldı. Galile'nin biz zat yapmış olduğu teleskop ondan çok daha yetkindi ve çıplak göze giren ışığın yüz katını alıyord. Çağımızda yapılmış olan teleskoplarsa çıplak gözün aldığı ışığın bir milyon katını almaktadır. Astronomi bilimi, her gün biraz daha gelişerek evrensel sonsuzluğa doğru yol almaya başlamıştır.Galileo, teleskopunun aya çevirdiği zaman onun Giordano Bruno'nun(1550-1650) düşünsel tahminine uygun olarak dünyamıza benzeyen bir dünya olduğunu, günüşü çevirdiği zaman onun Giordano Bruno'nun (1550-1650) düşünsel tahmine uygun olarak dünyümıza benzeyen bir dünya olduğunu, güneşe çevirdiği zaman da, antık çağ Yunan matematikçileri Pitagoras (İ.Ö. 585-550), Filolaus ve Sisam'lı Aristarhus'un düşünsel tahminlerine uygun olarak dünyamızın güneşin çevresinde dönmekte olduğunu görmüştü. Artık, teori ve pratik diyalektiği başlamıştı. Çeşitli teoriler pratikle yalanlanıp doğrulanarak yeni teorilere yol açıyorlardı.Galile'nin teleskopu, leh astronomu Nicolas Copernicus'un (1473-1543) varsayımlarını doğrulama yolundaydı. Gezegenlerin kendi kendilerine ışık vermedikleri ve bir güneş sisteminin çevresinde kümelenerek ondan ışık aldıkları gözle görülmeye başlamıştı. İnsan zekâsının bu buluşları, insanlık tarihinin en büyük devrimini gerçekleştirerek insanın evrendeki varsayımsal yerini değiştiriyor ve onun bütün metafizik düşleriyle birlikte gerçek yerine doğru istiyordu... İnsanın ilk felsefe uğraşısı, evrensel ilk nedenin araştırılması yolunda gelişmiştir.Antik çağ Anadolu Yunanlıları okulunun ilk düşünürü Thales, İ.Ö. 600 yıllarında, ilk nedenin araştırılması yolunda gelişmiştir. Antik çağ Anadolu Yunanlıları okulunun ilk düşünürü Thales, İ.Ö. 600 yıllarında, ilk nedenin su olduğunu ileri sürdü . Var olan her şey sudan çıkmıştı ve suyun değişik biçimleriydi. Thales'in öğrencisi Anaksimandros'a göre ilk neden sonsuz (apeiron), sınırsız ve bu yüzden de bilirsiz bir madde olmalıdır. Su, belli bir maddedir ve belliolduğundan ötürü de sınırlıdır, sonludur. Anaksimandros'un öğrencisi Anaksimenes dünyayı kuşatan bu sonsuz ve belirsiz maddeye hava (aer. pneuma, psykhe) adını taktı. Evrenin oluşunu açıklayan bütün bu ilk öğretiler ilk nedenin madde, hem de canlı bir madde olduğunu ileri sürmektedirler (hilozoizm). Düzen anlamında bir evren göerüşü Pitagoras'ta beliriyor. Pitagoras'a göre evren bir uyum, bir sayı uyumudur. Salt bir, ne çift ne tektir, hem çift hem tektir. Tek ve çiftin karşılğı, dolu ile bosun karşıtlığında belirir. Evren, boşun doluyla çatışmasından oluşmuştur; boş doluyu sonsuz sayıda sonsuz küçük parçalara ayırmıştır. ilk varlık nokta, hareket ederek çizgiyi oldurmuştur. Çizgi hareket ederek çizgiyi oldurmuştur. Çizgi hareket ederek yüzey, yüzey hareket erek cisim meydana getirmiştir... Genellikle evren (Fr. Univers) deyimiyle kozmos (Fr. Cosme) deyimi aynı anlamı dilegetirmekteyse de evren'le dünyamızı da içeren doğa bütünlüğü, kozmos'la dünyamızın dışındaki doğa bütünlüğü kastedilmektedir. bkz. Evrenbilim, Evrendoğum.