Oran.
İsim
(Os. Nisbet, Fr. Rapport, Al. Verhaeltnis, İng. Ratio, İt. Rapporto). İki şey arasındaki bağıntı... İlişki ve bağıntı deyimleriyle anlamdaştır, görelik deyimleriyle anlamdaştır, görelik deyimiyle de dilegetirilir. İki nesnenin birbirlerine göre durumları o nesnelerin birbirlerine olan oran'larını belirtir. Önce, Aristoteles, göreliliği varlık biçimlerinden (ulamlar, kategoriler) biri sayılmıştır. Aristoteles'e göre göreli diye, bütün varlığı başka nesnelere bağlı olan nesnelerin durumuna denir. Örneğin büyük bütün varlığı başka bir şeye göre söylenmiş olan bir şeydir. Bütün göreliler bağlaşımlı, zamandaş, birbirlerini tanımlayıcıdırlar. Efendisiz köle olmaz, efendinin olduğu yerde köle de vardır, efendinin bilinmesi köleyi de tanımlar... Kant, oranı usun bilgi yapıcı ana kalıplarından saymıştır. Kant'a göre oran, usun önsel bir verisidir. Oran; nicelik, nitelik, kiplikle birlikte dört ana kalıptan biridir ama hepsinden üstündür. Çünkü her yargı mutlaka bir bağıntıyı belirtir. Oran bakımından bütün olaylar bir nedensellik bağıyle birbirlerine bağlanmışlardır, ayrıca nedenlerle sonuçlar arasında da karşılıklı etki ve bağlılık vardır ki bu gerçek, tesadüf ve kaderi olanaksız kılmaktadır. Oran, kiplik ana kalıbıyle birlikte nedensellik yasasını gerçekleştirir... Metafizik ve bireyci görüşler bağıntılı nesneleri birbirlerinden ayırıp birbirlerinin karşısına koydukları gibi bu nesnelerin arasındaki bağıntıyı da soyutlayarak incelerler. Diyalektik özdekçi görüşse evrensel bağıntıyı (evrendeki her şeyin her şeye bağımlılığını) somut olarak kavrar. bkz. İlişki, Ulam, Aristoculuk, Eleştiricilik, Eytişimsel Özdekçilik.