Öz.
İsim
(Os. Künh, Fr., İng. Essence, Al. Wesen, İt. Essenza). Görünen'in altındaki kendilik... Metafizikte, bir şeyin kendisi değişmeden kaldığı halde gösterdiği dış değişiklik anlamını kapsayan ilinek (Fr. Accident) karşıtı olarak kullanılan öz dış değişimin altında değişmeden kalan anlamını kapsar. Çağdaş diyalektikte, tersine, özgüç (otodinamizm) olarak kendiliğinden devingen ve değişken bulunan öz, bir varlığın somut bütünlüğü içinde karşılıklı ilişkileri kavranarak, biçim karşıtı olarak kullanılmaktadır. Bir şeyin özü, o şeyi meydana getiren karşılıklı etki süreçleridir. Daha açık bir deyişle eskiden değişmez ve asla bilinemez sanılan özün bugün kendiliğinden değişken ve devingen (hareketli ve mütehavvil) olduğu bilinmektedir. Doğasal ya da toplumsal herhangi bir varlığın özü bu devam ve değişmeden, tek sözle süreçlerden ibarettir. Örneğin bir elma kapsadığı molekül süreçleriyle elmalaşır, bir devlet kapsadığı üretim ilişkileri süreçleriyle devletleşir. Bu süreçlerin birbirlerine karşı olan etki biçimleri elmanın ya da devletin biçimini belirler. Biçimle öz, birbirleriyle bağlantılıdırlar. Ama birçok biçimler tek özü belirtebilecekleri gibi birçok özler de tek biçimde belirebilirler. Bunun içindir ki biçimle özün karşılıklı ilişkileri göz önünde tutulmadan, doğasal ya da toplumsal, hiç bir varlık tek yanlı olarak kavranamaz. Biçim değiştiği halde öz, öz değiştiği halde biçim sürebilir. Ancak bu süreç, birinin değiştiği halde öbürünün değişmeden kalması anlamında değil (metafizik anlam(, birinin hızla değiştiği halde öbürünün daha yavaş değişmesi anlamındadır (diyalektik anlam). Öz deyimi, eytişimsel özdekçilikte gerçekle anlamdaştır. Bu gerçek insan zihninde hakikat olarak yansmır, yansımanın hakiki olup olmadığı pratikle denenir ve doğrulanır. Öz'ü Platon idea, Kant bilinemez numen, Hegel saltık düşünce, ampirio-kritisistler ve olaycılar duyum'lara indirgeyerek bütünüyle yok saymışlardır. Oysa özün varlığı, biçiminden ve görünüşünden de bellidir; biçim v egörünüş beliren öz'dür. bkz. Biçim ve Öz, Biçim, Gerçek, Hakikat, Töz, Özdek, Eytişimsel Özdekçilik, Eleştiricilik, Hegelcilik, Türcülük, Ampirio-Kritisizm, Olaycılık, Bilinemezcilik.