"Us.
" Kelimesi için arama sonuçları
Us. (Özel isim)
(Felsefe Sözlüğü) :
(Os. Akıl. Fr. Raison, Al. Vernunft, İng. Reason, İt. Ragione). Düşünme yetisi... İdealist anlayışlar, yadsıdıkları özdeksel beyin'i bir yana itip çeşitli anlamlar verdikleri bilinç'le de yetinmeyerek insanın psişik faaliyetini yöneten ve beynin görevsel yetilerinin gelişmesi sonucu olan anlama, bilme, tanıma, düşünme, sonuç çıkarma, algılama, kavrama gibi bilinçsel yetilerini us an (Os. Zihin, Fr. Esprit), anlık (Os. Müdrike, Fr. Entendement), anlak (Os. Zekâ, Fr. Intelligence), düşünme (Os. Müfekkire, Fr. Pensee) gibi bölümlere ayırmışlar ve her birine çeşitli idealist ve spiritüalist anlamlar vermişlerdir. Bu idealist anlamda us, bir düşünme yetisi olarak en çok tartışılmış ve çeşitli yönlere çekilmiş bir güçtür. Metafizik ve bireyci öğretiler usa doğrudan ya da dolaylı olarak Tanrısal bir anlam vermeye çalışmışlardır. Örneğin, Fransız düşünürü Victor Cousin'e (1792-1867) göre Tanrı kendisini tanımak için us'u yaratmıştır. Bununla beraber us, tanrıbilimsel (teolojik) alanda bile her zaman inan'a (Fr. Foi) karşıt anlamda kullanılmış ve insanca bir yeti olarak her türlü inanca karşı çıkarılmıştır. Usçuluk, inan'a karşı us'u çıkaran ve her türlü doğaüstü verileri tanımayanların öğretisidir. Us, insanın eylemsel çabasıyle oluşmuş bir güçtür. Ağaçlara tırmanabilmek için ön ayaklarını arka ayaklarından başka türlü kullanmasını beceren III. zaman maymunu, insanlaşma yolunda eylemselliğin alanına girmiş bulunuyordu. Ön ayakların ayaklıktan büsbütün kurtularak el'leşmesi ve yavaş yavaş birçok işler (eylemler) yapabilecek duruma girmesi organik yapının bütünün etkilemiş, yararlandırmış ve geliştirmiştir. Ayaklıktan kurtulup eylemde bulunabilmek için serbest kalan el, emeğin ortaya koymduğu bir üründür ve karşılıklı etkiyle emeği geliştirerek işbirliğini ve sonunda toplumsallığı sağlamıştır. El-emek diyalektiği, işbirliğini doğrurarak insanları birbirlerine anlatmaları gereken bir şeyleri olmak durumuna getirmiş ve dil'i ortaya koymuştur. Yüz binlerce yıl süren bu oluşma içinde, el-emek-dil diyalektiği, bir hayvan beyninden bir insan usunu meydana çıkarmıştır. bkz. Bilinç, Beyin, Bilgi Kuramı, Kuram ve Kılgı, Usçuluk, Usaaykırılık.