KIYAS (İsim)
(Osmanlıca - Türkçe Sözlük) :
Benzetmek, karşılaştırmak, mukâyese. İki şeyi birbiri ile karşılaştırmak. Benzeterek hüküm ve muhâkeme etmek. * Man: Doğru kabul edilen iki hükümden bir üçüncü hükmü çıkarmak. * Fık: İki belli şeyden birinin mahsus olan hükmünü, yâni, bu hükmün mislini, aralarındaki müttehid illetten dolayı, diğerinde de ictihad ile izhâr etmektir.

KIYAS-I AKÎM (İsim)
(Osmanlıca - Türkçe Sözlük) :
Man: Neticesiz veya doğru netice vermeyen kıyas.

KIYAS-I BİNNEFS (İsim)
(Osmanlıca - Türkçe Sözlük) :
Nefsini misal alarak, nefsine kıyaslayarak. Bir şeyin bizzat kendini kıyas ederek yapılan kıyas.

KIYAS-I FUKAHA (İsim)
(Osmanlıca - Türkçe Sözlük) :
Hakkında açıkça âyet ve hadis bulunmayan mes'elelere dâir; ilim ve irfanda allâme ve mütebahhir, ilmi ile amelde ve Sünnet-i Seniyyeye ittiba ve imtisalde, ibadet ve taatta, takva ve verada, züht, azimet ve riyazetle, terakki ve taâli eden müctehid fukaha tarafından kıyas ile verilen hüküm.

KIYAS-I HÂDİ' (İsim)
(Osmanlıca - Türkçe Sözlük) :
Man: Aldatıcı kıyas.

KIYAS-I HAFİYYE (İsim)
(Osmanlıca - Türkçe Sözlük) :
Man: Sebebi gizli olan,zihne birden gelmeyen kıyas. * Fık: Te'siri kavi olan kıyastır. Veyahut sıhhati zâhir, fesadı gizli olan kıyastır.

KIYAS-I İSTİSNAÎ (Özel isim)
(Osmanlıca - Türkçe Sözlük) :
Bir hükmün neticesinin aynı veya nakzı, mukaddemelerinden birinde bilfiil zikredilirse, ona kıyâs-ı istisnâi denilir. Başka bir tâbirle: Neticesi veya zıddı bizzat kendisinde zikredilen kıyas. "Eğer bu cisim ise, mutlaka bir yer tutar" gibi. Veya "Güneş doğmuş ise, gündüz olmuştur" gibi.

KIYAS-I MAALFÂRIK (İsim)
(Osmanlıca - Türkçe Sözlük) :
Birbirine benzemiyen şeyler arasında yapılan kıyas. Yani, doğru olmayan ve hakikata uymayan mukayese.

KIYAS-I MUKASSİM (İsim)
(Osmanlıca - Türkçe Sözlük) :
Man: İki şıkkı bulunan ve her iki şıkkın neticesi aynı olan kıyas. (Sultan Mehmed Fatihin, babasına gönderdiği şu haber buna güzel bir numunedir. "Padişan sen isen ordunun başına geç; yok padişah ben isem, sana emrediyorum ordunun başına geç.")

KIYAS-I MÜREKKEB (İsim)
(Osmanlıca - Türkçe Sözlük) :
Man: İkiden fazla mukaddemeden mürekkeb kıyas.