Çevre Sözlüğü
-
YARDIMCI DOĞAL GAZ
[ SNG = Subtite natural gas ] Herhangi bir kaynaktan elde edilen, doğal gazın özelliklerini taşıyan gaz.
-
YARILANMA MÜDDETİ
[ Half-life ] Bir radyoaktif izotopun atomlarının yarısının parçalanması için gerekli olan süre; kirletici etki süresi açısından tarım ilaçları ve diğer kirleticiler için de bu ter…
-
YAŞ YAPISI
[ Age structure ] Nüfusun yaş gruplarına göre sınıflandırılması.
-
YAŞAM DÖNGÜSÜ
[ Life cycle ] Bir canlının yumurta döllenmesinden ölüme kadar geçirdiği değişik aşamalar.
-
YAŞAM KUŞAKLARI
[ Life zones ] Genellikle bir örnek iklim ve toprak özelliklerine sahip alanlar ve bunun bir sonucu olarak da, tür, bileşim ve çevreye uyum bakımından son derce bir örneklik göster…
-
YAŞAM MEKANI
[ Biotope ] Belirli bir bitki ve hayvan topluluğu için elverişli nitelikteki nispeten bir örnek çevre koşullarının oluşturduğu sınırlı bir bölge.
-
YAŞAM ORTAMI
[ Habitat ] Bir organizmanın yada organizma grubunun yerleştiği, fiziksel çevrenin görece bir örnekliliği ve ilgili bütün biyolojik türlerin sıkı etkileşimi ile belirlenen doğal çe…
-
YAŞAYABİLİR
[ Viable ] Canlı, üreyen sistemler.
-
YAYILIM ALANI
[ Range ] Biyolojik biçimlerin coğrafi dağılımı.
-
YEDEK (ENERJİ) ÜRETİM KAPASİTESİ
[ Reserve generating capacity ] Beklenmedik enerji taleplerini karşılamaya yönelik fazladan enerji üretme kapasitesi.
-
YENİDEN İŞLEME
[ Recycling ]Özellikle kağıt, cam ve plastik gibi yararlı ürünlerin üretilmesi için, atık materyalin yeniden kullanılır hale getirilmesi işlemi.
-
YENİLENEBİLİR ( DOĞAL ) KAYNAK
[ Renewable resource ] Kendini doğal biçimde yenileyen yada insan müdahalesiyle yenilenebilen, ağaç, hava yada su gibi doğal kaynaklar.
-
YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI
[ Rnewable energy sources ] Güneş enerjisi, rüzgar enerjisi, jeotermal enerji, su enerjisi, biokitle enerjisi, gelgit enerjisi ve üretici nükleer enerji reaktörleri gibi kendiliğin…
-
YENİLENEMEZ KAYNAK
[ Nonrenewable resource ] Sınırlı olarak bulunann mineral gibi doğal, kural olarak cansız kaynak.
-
YER ALTI SUYU
[ Groundwater ] Yerüstü [yüzey] su kaynaklarından sızıntı yada yağmur yoluyla yenilenen, yer yüzeyinin altında yutaklanan su oluşuları.
-
YER ALTI SUYU KİRLİLİĞİ
[ Groundwater pollution ] Yer altı suyu kirliliğinin başlıca kaynakları lağım suyu tesisatı, lağım çukurları vb. ile kıyı bölgelerinde tuzlu su sızıntılarıdır.
-
YER ALTI SUYU ZENGİNLEŞMESİ
[ Groundwater recharge ] Yağış suyu veya yüzey sularının sızma yoluyla yer altı sularını çoğaltması.
-
YERALTI SU DÜZEYİ
[ Water table ] Taban yatağında biriken yer altı suyunun düzeyi.
-
YERÜSTÜ SUYU (YÜZEY SUYU)
[ Surface water ] Okyanuslarda dahil, yeryüzündeki bütün suları tanımlamakta kullanılan geniş kapsamlı terim. Dar anlamıyla ise akarsu yataklarında bulunan suyu ifade eder.
-
YERYÜZÜNÜN İZLENMESİ
[ Earthwatch ] Önemli çevresel yönelimlerin saptanması, insan faaliyetinin çevre üzerindeki etkilerinin incelenmesi, çevreye yönelik potansiyel tehlikelerin erken uyarılarının beli…
-
YEŞİK KUŞAK
[ Green belt ] Bir yerleşim alanı çevresinde yer alan, yapılaşma olmayan toprak kuşağı.
-
YEŞİL
[ Green ] Yeniden işlenip kullanılan kağıt ürünler ve biyolojik bozulmaya uğrayabilir plastik torbalar gibi " çevre dostu " ürünleri ifade eden sıfat ( sözcük ); çevre sorunlarına…
-
YEŞİL DEVRİM
[ Green revolution ] Yoğun gübre ve geliştirilmiş sulama sistemi kullanımı ve özellikle buğday ve prinç gibi ürün tohumlarının yeni çeşitlerinin benimsenmesi yoluyla daha başarılı…
-
YETERSİZ BESLENME
[ Malnutrition ] Organizmanın varlığını sürdürmesi ve büyümesi için gerekli asli metabolizma öğelerinden birinde yada birkaçında genellikle beslenme eksikliğinden kaynaklanan yeter…
-
YİNELENEN DOZ ZEHİRLİLİĞİ
[ Repeated dose toxicity ] Belli bir tahlikeye birkaç kez maruz kalmanın zehirli etkisi.
-
YIKAYARAK TASFİYE
[ Ekutriation ] Yüzdürme (yıkama) işlemi sırasında değişik çökelme hızlarından yararlanarak ayırma işlemi.
-
YIKAYICI
[ Washer ] Toplama ortamı olarak sıvı ile işleyen gaz arıtıcısı, damlacık ayırıcısı, sulu toz toplayıcısı için kullanılan genel terim.
-
YIKINTI
[ Debris ] Herhangi bir yapının tahribi sonucunda ortaya çıkan kayaların, kerestenin, molozun, tuğlaların, taşların vb. oluşturduğu birikinti.
-
YILLIK BOŞALTMA SINIRI
[ ARL= Annual release limit ] Kirlilik kaynağından bir yılda salınabilecek maksimum atık miktarı.
-
YIRTICI
[ Predator ] Avlanarak yaşayan yaratık ve organizma. " yırtıcı zinciri "nde , birbirini izleyen her bir besin ilişkisi kademesinde yer alan tüketici, tüketilenden genellikle daha b…
-
YOĞUNLUĞA BAĞLI ETKEN
[ Density-dependent factor ] Tam anlamıyla etkili olabilmesi nüfus yoğunluğuna bağlı çevre etkeni.
-
YOĞUNLUĞA BAĞLI OLMAYAN ETKEN
[ Density-İndependent factor ] nüfus yoğunluğuna bağlı olmadan etkisini gösteren çevre etkeni.
-
YOĞUNLUK
[ Density ] Bir yerin nüfusunun, yerleşim birimlerinin yada taban alanının, toprak alanı birimiyle olan ve oran olarak ifade edilen ilişkisi.
-
YONTMA (ÇENTME)
[ Spalling ] Yongalar yada parçalar haline getirme.
-
YOSUN ÖLDÜRÜCÜ
[ Algicide ] Yosunlara etkili zehirli kimyasal bir madde.
-
YOSUN PATLAMASI
[ Algal bloom ] Su kaynaklarının çeşitli atıklar ve akıntılar yoluyla besleyiciler, özellikle nitratlar ve fosfatlar yönünden zenginleşmesi sonucu içlerindeki su yosunlarının hızla…
-
YOSUNLAR
[ Algae ] Tamamen yada kısman su altında yaşayan veya nemli yüzeylerde büyüyen, bazı kimyasal elemanların bulunduğu koşullarda hızla çoğalan, klorofil ve diğer fotosentez pigmentle…
-
YÜKSEK ENERJİLİ YIKAYICI
[ High energy scrubber ] Kirli gazı atomize suyla temizleyen kollektör.
-
YÜZDÜRME
[ Flotation ] Maddelerin sıvı atıklardan yüzdürülerek ayrılmasına yarayan fiziko kimyasal arıtma yöntemi.
-
YÜZER SETLER
[ Floating booms ] Küçük bir alanda toplanmış yoğun bir kitleyle uğraşmak, yayılmış bir kitleyle uğraşmaktan çok daha kolay olduğu için, suya yayılmış petrolü belirli bir alanda tu…