Ekonomi Sözlüğü
-
DEĞER TEORİLERİ
Nesnelerin değişim değerleri veya fiyatları ile ilgili ileri sürülen kuramlardır. Emek değer, marjinal değer ve üretim maliyeti değeri olarak üçe ayrılır. Emek değerine göre, bir n…
-
DEĞERLEME
Malların parayla ifade edilmesi; vergi matrahının saptanması amacıyla ekonomik değerin tahmini ve takdiri; işletme varlıkları değerinin tahmini ve takdiri olarak tanımı çeşitlidir.
-
DEĞİŞİM
Mal ve hizmetlerin ekonomik birimler arasında transferidir. Bu transfer, mal ve hizmetlerin doğrudan doğruya karşı tarafa verilmesi veya para ile devredilmesi şeklinde gerçekleşir.
-
DEĞİŞİM EKONOMİSİ
Tarafların, mal ve hizmet değişimlerini serbestçe gerçekleştirebildikleri piyasa şeklidir.
-
DEĞİŞİM ÜRETİM FAKTÖRÜNÜN MARJİNAL ÜRÜN GELİRİ
Değişir üretim faktörünün marjinal fiziksel ürünü ile bu ürünün yarttığı marjinal gelirin çarpımı ile bulunur. Böylece, üretim faktörünün artırılması ile gelirde ortaya çıkacak büy…
-
DEĞİŞİR SERMAYE
Markist terminolojide, sermayenin işgücü satın almakta kullanılan, yani ücret ödemek için harcanan bölümüne değişir sermaye (V) adı verilmektedir. Artık değer, değer değişim sermay…
-
DEĞİŞKEN MALİYET
Değişken maliyet üretim miktarına bağlıdır. Üretim miktarının artması değişken maliyetleri arttırır, üretim miktarının azalması ise değişken maliyetleri azaltır. Bir firmanın hamma…
-
DEĞİŞKEN MALİYET
Toplam üretim hacmindeki artış veya azalmaya göre değişen maliyettir. Hammadde ve işçilik maliyetleri değişken maliyetlere örnektir.
-
DEĞİŞKENLER
Bir fonksiyonu oluşturan elemanlardır. Örneğin Y=a+bx biçimindeki bir denklemde X ve Y birer değişkendir. X değişkenine bağımsız değişken denir. Y değişkeni ise X değişkeninin alac…
-
DEĞİŞMEZ MALİYETLER
Değişmez maliyetler, üretim miktarına bağlı olmayan giderlerden oluşur. Üretimin az ya da çok olması değişmez maliyetleri etkilemez. Bir firmanın kira, aydınlatma, ısıtma, sigorta…
-
DEMAND
TALEPBelirli bir malın, belirli bir dönemde piyasadaki muhtemel fiyatlar karşısında alıcıların o maldan satın almak istedikleri miktardır. Fakat bu istek yeterli miktarda satınalma…
-
DEMAND CURVE
TALEP EĞRİSİFiyatlarda meydana gelen değişimlerin talep miktarını ne kadar etkilediğini diyagram-grafik yardımıyla gösteren eğridir. Eğri üzerindeki herhangi bir nokta, o fiyattaki…
-
DEMAND DEPOSIT
VADESİZ MEVDUATBankalar istenildiği zaman çekilmek üzere yatırılan paralardır. Genellikle vadesi bir yıla kadar olan bankaya yatırılmış paralar, vadesiz mevduat kapsamına girmekted…
-
DEMAND ELASTICITY
TALEP ESNEKLİĞİTalepteki nisbi değişimin, fiyattaki nisbi değişime olan oranıdır. Talep miktarı ve fiyat arasında ters fonksiyonel bir ilişki olduğundan, talep esnekliği negatif de…
-
DEMAND FOR FOREIGN EXCHANGE
DÖVİZ TALEBİYabancılara ödemek için istenen toplam yabancı para miktarıdır. İthal edilen mallara olan talebin fiyat esnekliği, ithal edilen mallara olan yabancı ülek talebinin fiya…
-
DEMAND FUNCTION
TALEP FONKSİYONUBir malveya hizmetten talep edilen miktarla, bu miktarların belirlenmesinde etkili unsurlar arasındaki ilişkidir. Malın fiyatı, gelir seviyesi, tüketici tercihleri,…
-
DEMAND INFLATION
TALEP ENFLASYONUToplam talep harcamalarının, toplam arzı aşması yüzünden ortay açıkan enflasyondur. Toplan talep harcamalrındaki artış, tüketim, yatırım veya kamu harcamalarındaki…
-
DEMAND SCHEDULE
TALEP TEDÜLÜMalın muhtemel fiyatları karşısında, o maldan satın almak isteyen alıcıların istedikleri mal miktarını ve mala olan talebin genel yapısını ve özelliklerini açıklayan ka…
-
DEMOGRAFİ
Nüfus olaylarını istatistik yardımı ile inceleyen ve bu konuda uygulanan yöntemleri araştırıp ilerletmeye çalışan bir bilim dalıdır. Demografi, statik ve dinamik olmak üzere iki bö…
-
DENEY ÖNCESİ OLASILIK
Bir olayın herhangi bir deneye dayanmaksızın, sadece kuramsal bir modelden elde edilen olasılığıdır.
-
DENGE
Birbirini ters yönde etkileyen güçler arasında bir eşitlik durumunun olmasıdır. Denge iktisadi hayatın düzenini belirtmek üzere kullanılan bir terimdir. Denge kararlı ve kararsız b…
-
DENGE
Etkileyici güçler toplamının sıfıra eşit olduğu, bu eşitliğin değişmesi halinde hiçbir eğilimin olmaması durumudur. Bir mala olan arz ve talep eşit ise, o mal piyasada denge halind…
-
DENGE DÖVİZ KURU
Toplam döviz talebinin toplam döviz arzına eşit olduğu noktada olutan kurdur.
-
DENGE FİYATI
Talep ve arzın birbirine eşit olduğu fiyat düzeyine denge fiyatı denir. Denge fiyatını aşağıdaki şekilde gösterebiliriz.Şekil-3 (Orijinal Kitapta sayfası 53)Şekilde denge noktası a…
-
DENGE FİYATI
Piyasalarda arz ve talebin birbirlerine eşitlendiği fiyat düzeyidir.
-
DENGELİ BÜYÜME
Dengeli büyüme, ekonomideki tüm sektörlerin birbirlerini destekleyerek ve eşanlı olarak büyümesidir. Dengeli büyümede bütün sektörlerin eşanlı olarak büyümesine büyük itiş adı veri…
-
DENGELİ BÜYÜME
Ekonomide tüm sektörlerin birbirleriyle uyumlu biçimde büyümelerini öngören plana verilen addır. Bu tür planlar genellikle az gelişmiş ülkelerde yapılır. Dengeli büyümenin gerçekle…
-
DENGESİZ BÜYÜME
Büyüm sürecinde, ekonomide bazı sektörlere öncelik verilmesi dengesiz büyüme olarak adlandırılır. Örneğin ekonomide belirli anahtar sektörlere ağırlık verilmesi dengesiz büyümedir.…
-
DENGESİZ BÜYÜME
Bir ekonomide belirli sektörlere ağırlık verilerek büyüme sürecinin hızlandırılmasıdır. Bu sektörler seçilirken, ileriye ve geriye doğru bağlılıkları yüksek olan sektörler tercih e…
-
DENGESİZLİK
Birbirlerini ters yönde etkileyebilen güçlerin, birbirlerini karşılıklı olarak etkisizleştiremedikleri durumdur. Tüketicilerin cari fiyattan satın almayı düşündükleri mal miktarı,…
-
DENK BÜTÇE ÇARPIMI
Kamu giderlerinin vergilerle finanse edilmesi durumunda gayri safi milli hasılada oluşacak değişmenin büyüklüğünü belirleyen katsayıdır.
-
DENK BÜTÇE ÇOĞALTANI
Kamu harcamalarındaki bir artışın, vergilerle karşılandığı durumda milli gelirde ortaya çıkacak değişikliğin büyüklüğünü belirleyen katsayıdır. Devlet harcamaları çoğaltanı ?Y?????…
-
DENKLEŞTİRİCİ KALEMLER
Ödemeler bilançosundaki otonom kalemler arasında ortaya çıkan dengesizlikleri gidermek için kullanılan kalemlerdir. Denkleştirici kalemler bir dış açığın finansmanı ya da bir dış f…
-
DENKLEŞTİRİCİ KALEMLER
Otonom işlemler sonucunda ortaya çıkan ödemeler dengesi açık veya fazlalarını dengeleyen kalemlerdir. Denkleştirici işlemler konusunda ortak ölçü, kalemin oluşma amacına göre farkl…
-
DEPENDENT VARIABLE
BAĞIMLI DEĞİŞKEN Alacağı değer diğer değişkenlere bağlı olan değişkendir. Örneğin, Y= 10+0.8X ifadesinde, Y'nin alacağı değer, X değişkeninin alacağı değere bağımlı olacaktır. X= 1…
-
DEPRECIATION AMORTISATION
AMORTİSMANBir firmada, bir yıldan daha fazla süre kullanılacağı düşünülen ve herhangi bir biçimde değerden düşmesi söz konusu olan ekonomik değerlerde( taşınmazlar, makine, teçhiza…
-
DERIVED DEMAND
DOLAYLI TALEPAra ve yatırım mallarına olan talep, tüketicinin nihai mallara olan talebinin türevi olduğundan, dolaylı talep olarak adlandırılır.
-
DERIVED DEMAND
TÜREV TALEPÜretim faktörlerine olan talep mal talebinden türeyen bir talep olduğundan, tüketimden doğan talepte türev taleptir.
-
DETERMİNASYON KATSAYISI
Y = 1(X) biçimindeki bir fonksiyonda Y bağımlı, X bağımsız değişkendir. Determinasyon katsayısı, bağımlı değişkende ortaya çıkan değişmenin bağımsız değişken ile açıklanan bölümünü…
-
DETERMİNASYON KATSAYISI
(Y) bağımlı değişkeni (X) bağımsız değişkeni ile neden-sonuç ilişkisi kurabiliyorsa, (Y)'nin varyansının (X) ile açıklanan kısmını gösteren ölçüdür. Korelasyon katsıyısının tersidi…