Ekonomi Sözlüğü
-
DETERMINATION COEFFICIENT
DETERMİNASYON KATSAYISI(Y) bağımlı değişkeni (X) bağımsız değişkeni ile neden-sonuç ilişkisi kurabiliyorsa, (Y)'nin varyansının (X) ile açıklanan kısmını gösteren ölçüdür. Korelasy…
-
DEVALÜASYON
Sabit döviz kuru sisteminde, dış dengeyi sağlamak amacı ile ulusal paranın dış değerinin hükümet tarafından düşürülmesine devalüasyon denir. Ulusal paranın dış değerinin düşürülmes…
-
DEVALÜASYON
Hükümetin aldığı bir kararla, ulusal paranın yabancı para birimlerine akrşı satınalma gücünün düşürülmesidir. Devalüasyon ile ithalat kısılıp döviz tasarrufu sağlanmaya çalışırken,…
-
DEVALUATION
DEVALÜASYONHükümetin aldığı bir kararla, ulusal paranın yabancı para birimlerine akrşı satınalma gücünün düşürülmesidir. Devalüasyon ile ithalat kısılıp döviz tasarrufu sağlanmaya…
-
DEVELOPMENT
KALKINMAGerikalmış ülkelerin sosyo kültürel ve ekonomik bakımdan düzenlemeler yaparak gelişmiş ülkelere yetişme çabalarıdır. Bu çabalara, milli gelirin ve üretimin arttırılması, so…
-
DEVELOPMENT CREDIT
KALKINMA KREDİSİGelitmekte olan ülkelere sanayi alanındaki gelişmelerini hızlandırmak ve uzun vadeli düşük faizli fon temin etmek için verilen kredilerdir. Bu krediler genellikle y…
-
DEVELOPMENT PLANNING
KALKINMA PLANLAMASIEkonomik ve sosyal amaçları gerçekleştirmek için, toplumsal ve ekonomik yapıya farklı bir nitelik kazandırmak amacıyla bir plan hazırlanmasıdır.
-
DEVLET BORÇLARI
Kamu harcamalarını karşılama araçlarından biridir. Borçlanma önceleri yalnızca olağanüstü dönemlerde başvurulan bir mekanizma iken günümüzde vergi ile borçlanma arasında bir ayırım…
-
DEVLET BORÇLARI
Devletin yurtiçi ve yurtdışı kaynaklardan sağladığı borçlardır.
-
DEVLET GELİRLERİ
Devletin kamu hizmetlerini gerçekleştirebilmek için çeşitli kaynaklardan sağladığı gelirlerdir. Devlet gelirlerinin birçok türü vardır. Devlet gelirleri aşağıdaki gibi sıralanabili…
-
DEVLET HARCAMALARI
Devletin, ekonomik, sosyal, siyasal ve idare amaçlarını gerçekleştirmek için bu faaliyet alanlarında verdiği hizmet ve ürettiği mallar için yapmış olduğu harcamalar toplamı. Kamu h…
-
DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI
İktisadi ve sosyal hedeflerin saptanmasında hükümete yardım eden uzun ve kısa süreli strateji, plan ve programları hazırlayan ve planın başarı ile uygulanması için gerekli önlemler…
-
DEVLET TAHVİLİ
Devletin aldığı borçlar karşılığında özel ve tüzel kişilere verdiği ve tahvil sahibinin devletten alacaklı olduğunu gösteren belge. Devlet gelire ihtiyacı olduğu dönemlerde tahvil…
-
DEVLET TAHVİLİ
Devletin ödünç fon sağlamak amacıyla piyasaya çıkardığı borç senedidir. Devlet tahvilleri genellikle üç şekilde çıkartılır: a) İsme yazılı tahviller: Tahvilin üzerinde alıp satan k…
-
DEVLETİN EKONOMİK RASYONELİ
Devletin ekonomiye müdahalesinin mantığıdır. Piyasa sisteminin çalışması, kamu hizmetlerinin yürütülmesi gibi örnekler verilebilir.
-
DEZENFLASYON
Sert olmayan deflasyonist önlemlerle enflasyonun sınırlandırılmaya çalışılmasıdır. Enflasyonun azaltılmasına ilişkin önlemleri kapsar.
-
DİKEY BÜTÜNLEŞME
Bir firmanın, üretimin çeşitli aşamalarını tek başına gerçekleştirmesi ile oluşan bütünleşmeşme, büyümedir. Eğer bir firma, üretim sürecinde hammaddenin sağlanmasından ürünün satış…
-
DİRSEKLİ TALEP EĞRİSİ
Oligopol piyasasında görülen fiyat sertliğini belirtir. Oligopul piyasasında yer alan firmaların sayıları az olduğu için karşılıklı bağlılık ilişkileri içinde bulunurlar ve birbirl…
-
DİRSEKLİ TALEP EĞRİSİ
Amerikalı iktisatçı Paul Sweezy tarafından geliştirilmiş olan oligopol modelindeki talep eğrisine verilen addır. Bu eğri, oligopol piyasalarda mevcut fiyat sertliğini açıklamaya yö…
-
DİSPONİBİLİTE
Hesap sahiplerinin istedikleri zaman paralarını çekebilmeleri için, bankaların hemen paraya çevrilebilecek değerler bulundurma zorunluluğudur. Mevduat ve hemen paraya çevrilebilir…
-
DİVİDANT
Anonim şirketlerde elde edilen kardan şirket ortaklarına payları oranında dağıtılan kar payıdır. Dividant dağılımı şirket genel kurulunun yetkisi kapsamındadır. Anonim şirket yönet…
-
DILUTION
SULANMAAnonim şirketin yeni hisse senedi çıkarmasından dolayı, pay başına kârda meydana gelen azalmadır.
-
DIMINISHING MARJINAL UTILITY
AZALAN MARJİNAL FAYDAArka arkaya tüketilmeye devam edilen bir malın, belirli bir noktadan sonra onu tüketen kişiye gitgide daha az miktarda fayda sağlayacağına ilişkin ilkeyi kapsa…
-
DIRECT CONTROLS
DOLAYSIZ KONTROLLERDış ticaretle ilgili olarak, ithalatı kısıtlayıcı önlemleri kapsayan ticari ve mali kontrollerdir. Mali kontroller kambiyo denetimi, katlı kurlar; ticari kontrol…
-
DIRECT EXCHANGE RATE
DÜZ KURİki milli paranın birbirleri cinsinden tanımlanmalarıdır. Örneğin, 1 ABD Doları = 275.000 TL düz bir kurdur. Düz kurun tersi "çapraz kur" dur.
-
DIRECT TAX
DOLAYSIZ VERGİYasama organı tarafından çıkartılan ve verginin doğrudan doğruya yükülüsünden alınmasını istediği vergidir. Gelir ve mülkiyet vergileri dolaysız vergiye örnektirler.
-
DIRTY FLOAT
KİRLİ DALGALANMAÜlkenin ekonomik bakımdan rekabet gücünü kaybetmemesi için veya koruması için döviz kurlarına yapılan resmi müdahaleye kirli dalgalanma denilmektedir.
-
DIŞ BORÇ SERVİS ORANI
Kısa dönemde borcun geri ödeme kapasitesinin kaba bir ölçüsü olarak borç servis oranı kullanılmaktadır. Borç servis oranı ile faiz, ana para taksitleri ve dividant gibi dış borç öd…
-
DIŞ BORÇ SERVİS ORANI
Dış borçların ana para, faiz ve öteki ödemelerin yıllık toplamının cari ödemeler bilançosunda yer alan döviz kazançlarına oranını ifade eder. Bu oran, elde edilen dövizin ne kadarı…
-
DIŞ BORÇLAR
Bir ülkenin döviz giderlerinin döviz gelirlerini aşması sonucu ortaya çıkan döviz yetersizliğinin giderilmesi için, uluslararası kaynaklara başvurulması sonucu ortaya çıkan bir dur…
-
DIŞ ÖDEMELER AÇIĞI / FAZLASI
Ödemeler bilançosu kalemlerinin borçlar toplamının alacaklar toplamından fazla olması dış ödemeler açığı; alacaklar toplamının borçlar toplamından fazla olması ise dış ödemeler faz…
-
DIŞ ÖDEMELER BİLANÇOSU
(Bk. Ödemeler Bilançosu)
-
DIŞ TİCARET ÇARPANI
Dışa açık bir ekonomide harcamalarda ortaya çıkan bir artışı ya da azalışın milli geliri kendisinin kaç katı arttıracağı ya da azaltacağını gösteren katsayıdır. Dış ticaret çarpanı…
-
DIŞ TİCARET ÇARPANI
Marjinal tasarruf eğilimi ile marjinal ithalat eğilimleri toplamlarının tersine eşit olan bir orandır. Dış ticaret çoğaltanı diye de adlandırılır. İşleme ma,ekanizması yatırım çoğa…
-
DIŞ TİCARET HADLERİ
Dış ticarette ortaya çıkan kazanç ve kayıpları ölçmek için kullanılan bir kavramdır. Dış ticaret hadleri genel olarak ihracat fiyatlarının ithalat fiyatlarına oranıdır. Örneğin bir…
-
DIŞ TİCARET SERMAYE ŞİRKETLERİ
Dış ticaretin, bu konuda, özellikle ithalat ve ihracat üzerinde, uzmanlaşmış ticaret şirketleri tarafından yürütülmesidir. Bu şirketlerin ihracatın artmasındaki rolü büyüktür.
-
DIŞ TİCARET TAKASI
İki ülke arasında malın mal ile değişimidir. Takas ticaret, biri konvertibl paralı ve diğeri kambiyo denetimine bağlı ya da her ikisi de kambiyo kontrolü rejimi uygulayan ülkeler a…
-
DIŞ TİCARETTE KULLANILAN FATURALAR
Proforma faturası, konsolosluk faturası, orijinal fatura, navlun faturası gibi dış ticarette kullanılan faturalardır.
-
DIŞ TİCARETTE ÖDEME BİÇİMLERİ
Dış ticaret şirketleri, gerçekleştirdikleri ithalat ve ihracatlarının ödemelerini çeşitli biçimlerde yapmaktadırlar. Akreditif, poliçe karşılığı ödeme, mal karşılığı ödeme, peşin ö…
-
DIŞBANK
1964 yılında İş Bankası ve Bank of America tarafından, Amerikan Türk Dış Ticaret Bankası adıyla kurulmuştur. 1971 yılında Dışbank adını alan bankanın 14 şubasi bulunmaktadır. Ağırl…