Ekonomi Sözlüğü
-
DISCOUNT
İSKONTOİskonto, satıcının bir malı satarken alıcı lehine yaptığı indirimdir. Ayrıca senede bağlı bir alacağın senette yazılı miktar üzerinden vadesine göre hesaplanan giderler çıka…
-
DISCOUNT HOUSE
İSKONTO ŞİRKETİİskonto piyasasının bir parçası olan iskonto şirketleri, bono ve tahvillerin iskontolanmasında uzmanlaşmış finansal kuruluşlardır.
-
DISEQUILIBRIUM
DENGESİZLİKBirbirlerini ters yönde etkileyebilen güçlerin, birbirlerini karşılıklı olarak etkisizleştiremedikleri durumdur. Tüketicilerin cari fiyattan satın almayı düşündükleri ma…
-
DISGUISED PROGRESSIVITY
GİZLİ ARTAN ORANLILIKBir verginin yapılan bazı indirim ve eklemeler sonucu artan oranlı bir vergi haline gelmesidir.
-
DISINFLATION
DEZENFLASYONSert olmayan deflasyonist önlemlerle enflasyonun sınırlandırılmaya çalışılmasıdır. Enflasyonun azaltılmasına ilişkin önlemleri kapsar.
-
DISPOSABLE INCOME
KULLANILABİLİR GELİRKişisel gelirden doğrudan doğruya devlete ödenen vasıtasız vergilerin çıkartılmasından sonra kalan gelirdir.
-
DIŞSAL EKONOMİLER
Dışsal ekonomiler, firma dışında, firmanın faaliyetlerini yürüttüğü ortamdaki iyileşme ya da kötüleşmelerden kaynaklanır. Dışsal ekonomiler aynı ya da farklı endüstrilerdeki firmal…
-
DISTRIBUTION
BÖLÜTÜMToplumdaki toplam gelirin üretim faktörü sahipleri arasında bölüşümü (fonksiyonel bölüşüm) ve toplumdaki toplam gelirin kişiler arasındaki bölüşüm (kişisel bölüşüm) larak ta…
-
DIT BORÇ
Bir ülkenin satın alındığında mevcut kaynakalrını artıran, ana para ve faiz ödemeleriyle beraber ödendiğinde ise gerçek kaynaklarını azaltan borçtur. Bir ülkenin dış borçlanmaya ba…
-
DIT SEKTÖR
Ekonominin yurt dışı faaliyetlerinin yürütüldüğü bölüme verilen addır. Ithalat ve ihracat, kısa ve uzun dönemli sermaye hareketleri gibi işlemler dış sektördeki faaliyetlerin başlı…
-
DIT TİCARETTE SEVK EVRAKI
İthalat veya ihracat izni almak ya da ithalatçının malları devralması için gerekli sigorta poliçesi, konşimento gibi belgelerdir. Bu belgeler gümrük idaresi tarafından düzenlenirle…
-
DIT TOKLAR
Bir ülkenin dışarıyla olan ilişkilerinden doğan ve dış kaynaklı olarak ortaya çıkan ekonomik dengesizliklerdir.
-
DITSALLIKLAR
Dışsallıklar, bir ekonomik etkinliğin diğer bir etkinliği etkilediği veya kişiler etkilediği zamanlarda ortaya çıkar. Bu dışsallık olumlu veya olumsuz olabilir. Demir-çelik üreten…
-
DIVIDEND
TEMETTÜHer ortağa, gerçekleşen kâr içinden, kendi pay oranı dahilinde ayrılan kâr payına verilen addır. Kâr payı, yıllık bilançoya göre belirlenen net kârdan ya da bunun için ayrıl…
-
DIVISION OF LABOUR
İŞBÖLÜMÜİşbölümü, çalışan kişilerin üretim sürecinin bazı aşamalarında veya belirli yönlerde uzmanlaşmalarıdır. İşbölümü sayesinde, hem çalışanlar belirli konularda uzmanlaştıkları…
-
DOĞAL DÜZEN
Doğal düzen kavramı ilk önce Fizyokratlar tarafından kullanılmıştır. Fizyokratlara göre dünyada doğal bir düzen vardır. Doğal düzen kavramı Merkantilistlerin müdahalecilik doktrini…
-
DOĞAL FİYAT
Doğal fiyat kavramı ilk defa Adam Smith ve David Ricardo tarafından kullanılmıştır. Doğal fiyat maliyete eşittir. Doğal fiyat piyasa fiyatı ile karşılaştırmalı olarak ele alınmıştı…
-
DOĞAL İŞSİZLİK ORANI
Ekonomideki tüm piyasalarda denge sağlanmasına rağmen, yine de ortadan kaldırılamayan işsizlik oranıdır. Bu kavram 1960 sonlarında ilk kez M. Friedman tarafından kullanılmaya başla…
-
DOĞAL KAYNAKLAR
Doğal kaynaklar mal ya da hizmet üretiminde kullanılır. Doğal kaynaklar çoğunlukla toprak ile aynı anlamda kullanılmaktadır. Doğal kaynaklar, ormanlar, akarsular, göller, denizler,…
-
DOĞAL KAYNAKLAR
Üretim ile değil, doğa tarafından sağlanan mallar, değerlerdir. Yenilebilir ve yenilemeyen doğal kaynaklar olarak ikiye ayrılırlar. Balık ve benzeri ürünler, vb. yenilebilir doğal…
-
DOĞAL MONOPOL
Bir firmanın doğal nedenlerle tüm arzı kontrol etme gücüdür. Örneğin bir firma bir hammaddenin ülkedeki tüm rezervlerine sahip olabilir. Bu maddenin tüm üretim ve satışını elinde t…
-
DOĞAL NÜFUS ARTIŞI
Belirli bir dönem içerisinde gerçekleşen, doğum ve ölüm rakamları arasındaki farktır.
-
DOĞAL ÜCRET
Hiçbir dış etki olmaksızın, arz ve talebe yasasına göre oluşan ve işçiye ailesi ile beraber geçinme imkanı sağlayan ücrettir. "Doğal ücret kuramı" David Ricardo tarafından tanımlan…
-
DOĞRUSAL PROGLAMLAMA
Belli sınırlamalar dahilinde, bir probleme optimum çözüm arama tekniklerinden olan matematiksel programlamanın değişkenler arası ilişkinin doğrusal olduğunu varsayarak ekonomiye uy…
-
DOLAR AÇIĞI
İkinci Dünya Savaşı sonrası Batı Avrupa ülkelerinde ortaya çıkan dolar kıtlığıdır. Avrupa ülkeleri, savaş sonrası ekonomilerini düzeltmek için gerekli mal ve hizmetleri ABD'den kar…
-
DOLAR KITLIĞI
İkinci Dünya Savaşı sonrası Batı Avrupa ülkeleri ve Japonya savaşta yıkılan ekonomilerini onarmak için yoğun bir çabaya girmişlerdi. Bu ülkeler ihtiyaçlarının büyük bir bölümünü Am…
-
DOLAR PARİTESİ
Herhangi bir ulusal paranın resmi dolar fiyatıdır.
-
DOLATAN SERMAYE
Şirketin sahip olduğu likit kaynaklardır. Dolaşan sermaye, cari aktifler ile kısa süreli borçlar arasındaki fark kadardır.
-
DOLATAN SERMAYE MALI
Üretim süreci esnasında, ilk kullanışında tamamiyle tüketilen maldır. Elektrik enerjisi üretmek için santralde kullanılan kömür, dolaşan sermaye malına bir örnektir.
-
DOLAYLI TALEP
Ara ve yatırım mallarına olan talep, tüketicinin nihai mallara olan talebinin türevi olduğundan, dolaylı talep olarak adlandırılır.
-
DOLAYLI VERGİ
Yasama organı tarafından fiyatlara eklenmesi istenerek, tüketicilerden alınan vergidir. Satış vergileri, bu tip vergilere bir örnektir.
-
DOLAYSIZ KONTROLLER
Dış ticaretle ilgili olarak, ithalatı kısıtlayıcı önlemleri kapsayan ticari ve mali kontrollerdir. Mali kontroller kambiyo denetimi, katlı kurlar; ticari kontroller ise kotalar, gü…
-
DOLAYSIZ VERGİ
Yasama organı tarafından çıkartılan ve verginin doğrudan doğruya yükülüsünden alınmasını istediği vergidir. Gelir ve mülkiyet vergileri dolaysız vergiye örnektirler.
-
DOLLAR GAP
DOLAR AÇIĞIİkinci Dünya Savaşı sonrası Batı Avrupa ülkelerinde ortaya çıkan dolar kıtlığıdır. Avrupa ülkeleri, savaş sonrası ekonomilerini düzeltmek için gerekli mal ve hizmetleri…
-
DOLLAR PARITY
DOLAR PARİTESİHerhangi bir ulusal paranın resmi dolar fiyatıdır.
-
DOMAR MODELİ
Domar Modeli, yatırımların tam kapasite üretim ve sermaye stoku üzerinde yaptığı etkiyi göz önüne almak koşuluyla, tam kapasite üretim seviyesini koruyabilmek amacıyla gerekli olan…
-
DOMAR'S MODEL
DOMAR MODELİDomar Modeli, yatırımların tam kapasite üretim ve sermaye stoku üzerinde yaptığı etkiyi göz önüne almak koşuluyla, tam kapasite üretim seviyesini koruyabilmek amacıyla…
-
DOMESTIC FINANCING
İÇ FİNANSMANDevlet bazında yapılacak yatırımlar için gerekli olan finans kaynaklarının iç borçlanma, emisyon gibi yollardan sağlanmasıdır.
-
DÖNEMSEL BÜTÇELEME KURAMI
Bu kuramda, A.H. Hansen tarafından dönem bazında bütçe denkliği öngörülmektedir. Hansen, bütçenin her sene denk olması gerekmediğini, genişleme dönemlerinde bütçe fazlası; daralma…
-
DÖNEN VARLIKLAR
Üretim sürecinde yer alıp, belrli bir dönem içerisinde sağladığı yarar yine o dönem içerisinde sona eren varlıklardır. Değişen varlıklar olarakta adlandırılırlar.