Sosyoloji Sözlüğü
-
SOSYAL HASILA [İng. Socila Returns]:
Bir çok sektörde, meselâ, eğitimde elde edilen ferdî menaatlerin ve imkânların dışında üçüncü şahıslara ve toplumun bütününe yönelik menfaatlerin ve imkânların yaratılmasıdır. (Mac…
-
SOSYAL İLİŞKİ [İng. Social Relations]:
Bir ferdin veya grubun kendi dışındaki fert ve grupların davranışlarını ve beklentilerinhesaba katarak sürdürdüğü ilişkiye dayalı etkileşimdir. (Chinoy, E., 1965, Broom and Selznei…
-
SOSYAL İNSAN [İng. Homo-Socius]:
İktisadî insan (homo-economicus) kavramından ve tipinden çok daha geniş ve kapsamlı bir kavrandır. (Bkz. İktisadî İnsan davranışının kıymet ve değer hükmünü sadece ekonomik değil,…
-
SOSYAL MESAFE[İng. Social Distance]:
Fizikî mesafeden farklı bbir kavramdır. Sosyal mesafe, fert ve sosyal grupların toplumun kültürü ve menfaatleri karşısındaki durumun gösterir. Bazı durumlarrda bu mesafe fazla olab…
-
SOSYAL NORM [İng. Social:
Norm belirli bir grupta veya toplumda standartlaşmış, yol gösterici ve idare edici davranış şekilleridir. Fertlerin davranışlarının başkaları tarafından nasıl değerlendirileceğinin…
-
SOSYAL OLAY [İng.Social Fact]:
Sosyal olay Sosyolojinin ilgi alanına giren temel kavramlardan birisidir.Sosyal olaya açıklık getirmek isteyen sosyologların başında Durkheim gelir. Durkheim konuyu "The Rules of S…
-
SOSYAL OLGU [İng. Social Process]:
Sosyal olgu ile sosyal olay birbirine sıkça karıştırılan iki kavramdır.Olay, belirli bir dönemde ve yerde ortaya çıkan, kendine has özellikleri olan, balama ve bitişi belirli bulun…
-
SOSYAL PLÂNLAMA [İng. Soial Planning]:
Sosyoloji ve sosyal siyaset ile sosyal plânlama arasında genel bir bağlantıdan söz etmek mümkündür. Plânlı ekonomiden plânlanmış bir toplum anlayışına varılmasında sosyoloji kısmen…
-
SOSYAL ROL [İng. Social Role]:
Belirli sosyal durumlardaki kişilerden beklenen sosyal davranış şekilleridir (Caplow, T., 1971)Bir başka ifade ile, toplumda fertlerin bulundukları sosyal mevkiî (Statü) ile elde e…
-
SOSYAL SAPMA[İng. Social Deviance]:
Bir toplumda sosyal kabul görmüş ve yaşama tarzının parçası olmuş değer hükümlerinden ve davranışlardan uzaklaşmadır.Bazı durumlarda sapmalar, ortak kabul grümş evrensel değer boyu…
-
SOSYAL SİSTEM [İng. Social System]:
Sosyal sistem,birbirleriyle karşılıklı fonksyonel ilişki içinde olan, çeşitli unsurlardan-kurumlardan,çalışma hayatı, siyasi yapı, aile, din, grup-meydana gelmiş, işleyen bir bütün…
-
SOSYAL SİYASET [İng. SocialPolitics]:
Ekonomik hayatta sınıflar arasındaki ortaya çıkışı itibariyle-sınıf tezatlarını ve mücadelelerini hafifletmeyi,mümkün olduğu takdirde bunları ortadan kaldırmayı, sistemi ve düzeni,…
-
SOSYAL SINIFLAR [İng. Social Classes]:
Açık sınıf toplumları ve kapalı sınıf toplumlarına göre farklı değerlendirilebilen bir kavramdır. Bir toplumda kast değil de, statü tabakalaşması hâkimse,kişiler doğuştan değil (nu…
-
SOSYAL STATİK [İng. Social Statics]:
A. Comte'un medod anlayışı içinde yer alan bir kavramdır. A. Comte insanlık tarihini "Üç Hal kanunu" (Teolojik, Metafizik ve Pozitif) ile açıklamaya çalışmaya çalışmış; sosyal olay…
-
SOSYAL STATÜ [Social Status]:
Fertlerin ve sosyal grupların toplum içindeki mevkileri ve yerleridir. Sosyal statü, doğuştan elde edilen (ascribed status) ve kazanılan statü (achieved status) olmak üzere ikiye a…
-
SOSYAL TABAKALAŞMA [İng. social Stratification]:
Sosyal tabakalaşma, otorite, prestij, statü ve güce gre nüfusun farklılaşması ve hiyerarşik olarak sıralanmasıdır.Sosyal tabakalşa konusunda sosyal ilimciler, sujektif ve ovjektif…
-
SOSYAL TEMSİL [İng. Social Representation]:
Genetik psikoloji ve E. Durkheim'in kollektif şuur kavramına bağlı olarak gileiştirilen sosyal temsiller, insanların sosyal dünya hakkında pallaştıkları enformasyon ve bilgi temsil…
-
SOSYAL UYUŞMA [İng. Consensus]:
Belirli bir konuda toplum, sosyal grup veya fert seviyesinde dünce, duygu ve menfaaatler arasında meydana gelen, getirilen uyumdur.Sosyal uyuşma, belirli kurallar içinde rekabet ed…
-
SOSYAL YAPI [İng. Structure]:
Sosyal yapı konusu farklı pencerelerden ele alınabilir. Bunun sebebi; sosyal yapının bizzat karmaşık özelliğe sahip toplumun, genişleyen bir prerspektifi oluşudur. Yapı konusunda İ…
-
SOSYALİZM [İng. Socialism]:
(Bkz. Komunizm, Marksizm, Marx, Karl)
-
SOSYALLEŞME [İng. Socialization]:
Bir ferdin herhangi bir grup faaliyetine katılmasında kendinden beklenen uygun rol ve ilgili normlardan haberdar olmasıdır. (Caplow,T., 1965)İnsan davranışı; sosyal evrenin yönlend…
-
SOSYOLOJİ [İng. Sociology]:
Sosyoloji toplumun ilmidir. sosyal olayları, sosyal müesseseleri, teşkilatlanma şekillerini, sosyal grupları, sosyal ilişkileri, sosyal yapı özelliklerini ve yapıda ortaya çıkabile…
-
SOSYOLOJİK AÇIDAN EĞİTİM [İng. Sociology of Educat
Eğitim sektörne toplumun genel çerçevesi iinde bakılmakta ve bütünden parçaya doğru eğitim, bir bakış tarzıdır. Toplumun sosyal yapısı esas alınarak bu bütün içinde eğitm düşünülme…
-
SOSYOLOJİZM [İng. Sociologism]:
Sosyal olayları ve konuları Sosyolojinin penceresinden gören ve değerlendiren anlayıştır. sosyal olayların sebep ve sonuç ilişkilerinde diğer sosyal bilimlerle dirsek teması kurmay…
-
SOSYOMETRİ [İng. Sociometry]:
Amerikalı bir psikolog olan Jacob Moreno tarafından sosyaloji ilmine kazandırılmıştır.Sosyometri, ferdin ve grubun karşılıklı sosyal münasebetlerini, onların yapı ve dinamiğini met…
-
SOY [İng. ancestory]:
Babasoyu ve anasoyu kavramlarının kökünü oluşturan bir kavramdır. Köken anlamına da gelmektedir. Daha ziyade biyolojik köken karşılığı kullanılmaktadır. (Ögel, B., 1988, Kafesoğlu,…
-
SÖYLEM [İng. Discourse]:
Söylem kelimesi Türkçe söylemek fiilinden türetilmiş isimdir. Söylem kelimesi İngilizceye 1050-1450 yılları orta İngilizce dönemi'nde discourse şeklinde yer almış, kökeni geç Latin…
-
SÖYLEM ANALİZİ [İng. Discourse Analysis]:
Anlamların nasıl yapılandırıldığını ortaya çıkaran analiz biçimidir. Analiz, sosyal realitenin nasıl yapılandırıldığını ortaya çıkarma, tarihsel olarak geçmiş dönemlere ilişkin söy…
-
SRARAT [İng. Sorarat]:
Erkeğin, karısı ölünce baldızı ile evlenmesidir. (Bkz. Poliğini)
-
STANDART SAPMA [İng. Standart Deviation]:
Değişkenliğin (varians) kare kökü standart sapmayı ortaya koyar. Normal dağılım eğrisiyle beraber kullanıldığnda diğer ölçülere oranla daha çok değer ifade eder. (Bkz. Normal Dağıl…
-
SURVEY METODU [İng. Survey Method]:
Buna tarama medodu da denilmektedir. Bir sosyal araştırmada, olay ve olguların olduğunu gibi ortaya konması tasvir medoduna uygun olarak yapılır. Tasvir medodunun da özel şekli "Su…