Sosyoloji Sözlüğü
-
KALABALIK [İng. Crowd]:
Kalabalık, teşkilâtsız bir sosyal grup çeşididir. Kalabalık ortak fikirlerle hareket eden ve aynı heyecanı taşıyan, sürüli olmayan, teşkilâtsız, bulunduğu maddî ve fizikî alanla sı…
-
KAM [İng. Kam]:
Şaman dininin ayin ve törenlerini yapan, ruhlarla insanlar arasında irtibat kuran kişidir. (Bkz. Şaman, Şamanizm)
-
KAMUOYU [İng. Public Opinion]:
Türkçede efkâr-ı umumiye olarak da karşılığı bulanan kamuoyu, sosyal hayatın farklı yanlarında değişik olaylarda sosyal grupların ya da toplumun bütününde ortaya çıkan ortak değer…
-
KAN DAVASI [İng. Vendetta]:
Genellikle ülkelerin kır bölgelerinde görülen, zaman zaman da şehir alanlarına sarkan öç olayı teşvik eden, görev sayan sosyo-kültürel bir olaydır. Kan davasının sosyolojik iki yön…
-
KAPALI UÇLU SORU [İng. Closed-ended Question]:
Cevabı sistemleştirilmiş soru çeşididir. Sorular belirli kurala göre derecelendirilir. (Bkz. Likert Tipi Soru) Bunlar genellikle çoktan seçmeli sorulardır çevaplar "evet", "hayır"…
-
KAPİTALİZM [İng. Capitalism]:
Sermayenin özel teşebbüs eliyle üretim ve gelir paylaşılmasına ağırlığını koyuğu, kontrol edildiği bir sistemdir. Kapitalizmin doğuşunu büyük ölçüde sermaye birikimi, kâr amacı, ik…
-
KARMA EKONOMİ [İng. Mixed Economy]:
Karma ekonomi, liberalizm ve kapitalizmin doğurduğu mahsurları gidermek amacıyla kamu sektörünn özel düzendir. Bu düzende kamu, ekonomik faaliyetleri düzenleyici ve kamu yararını d…
-
KARŞI KÜLTÜR [İng. Counterculture]:
Bazı durumlarda alt kültür meydana getiren ana, hâkim kültür kalıbından derece farkı gösterme özelliği, toplumun diğer alt kültürlerine veya hâkim gruba karşı olmayı da doğurabilir…
-
KARŞILAŞTIRMA METODU [İng. Comparative Method]:
Sosyal olayların ve olguların fizikî olaylar gibi metodlardan biridir. A.,Comte, E. Durkheim, bu medodun önemine işaret etmişlerdir."Bacon Levhaları"nı geliştireen (Bkz.Bacon, F.)…
-
KARTEZYEN ŞÜPHECİLİK[İng Cartesian Doubt]:
İnsanın zihnini yanıltan peşin hükümlerden kurtulması ve onları ayıklamaya çalışmasıdır. Descartes tarafından kullanılmıştır. (Bkz. Descartes) Durkheim de aynı medodu benimseyerek…
-
KAST SİSTEMİ [İng. System of Caste]:
Sosyal tabakalar rası geçişin olmadığı en katı tabakalaşma sistemidir. Tabakalar arasındaki farklılıklar, statülerin doğuştan kazınılması sebebiyle keskin sınırlarla çizilmiştir. B…
-
KİNCİL GRUP [İng. Seconday Group]:
İKİNCİL GRUP [İng. Seconday Group]: @İkincil gruplarda resmî, şeklî ilişkiler sözkonusdur. İkincil ilişkiler, geniş kapsamlı oldukları için "cemiyet" tipi teşkilâtlanmada daha çok…
-
KİTLE HABERLEME ARAÇLARI [İng. Mass Media]:
Kitle haberleşme araçları ve medya olarak isimlendirilen bu kavram sosyallemede en önemli dört unsurdan birisidir. Bunu yanısıra aile, okullama ve akran grubu diğer sosyalleşme uns…
-
KİTLE KÜLTÜRÜ [İng. Mass Culture]:
Kitle kültürü, radikal ve muhafazakâr açıdan evrensel kültünün sanat, edebiyat ve kültürel feleneklerde doğurduğu rahatsızlığı ve tatminsizliği ifade etmek için kullanılmaktadır.Ki…
-
KLAN [İng. Clan]:
En küçük insan topluluğu çeşididir. Bazen klan kelimesi yerine sib kelimesinin kullanıldığı görülür. Akrabalık, baba veya ana soyundan gelebilir. Eski toplumlarda akrabalık her zam…
-
KÖKTENCİLİK [İng. Radicalism]:
(Bkz. Radikalizm)
-
KOLKHOZ [İng. Collective Farm, Colkhose]:
1922 tarihli Tarım Kanunuyla Sovyet Rusya'da köylerin ortak çalıştıkları bir tarım işletmesi olarak kurulmuştur. Köylüyü tarım kooperatifinin bir işçisi kabil edilen siyasî rejim,…
-
KOMÜNİZM [İng. Comunism]:
(Bkz. Marksizm)
-
KOOPERASYON [İng. Cooperation]:
Kelime olarak "birlikte çalışma, beraberce imâl etme, müşterek olarak yapma" anlamına gelmektedir. Almanca hariç Latin menşeli delillerde co-opetative istihlâhı İngilizce kanalıyla…
-
KORELASYON [İng. Correlation]:
İki ya da daha fazla sayıda, değişken arasındaki ilikiyi gösterir. Bu ilişkinin derecesini ölçmeye yarıyan sayıya ise korelasyon katsayısı denir.
-
KOTA METODU [İng. Fundamentalism]:
Kavram aslına dönmek ve köklere inmek anlamını taşımaktadır. Bir bakıma radikalizmin (Bkz. Köktendincilik) dini hayatla ilgili bir yönüdür.Köktendincilik, Birinci Dünya Savaşı sıra…
-
KOTA METODU [İng. Quota Method]:
(Bkz. Örnekleme).
-
KÖY SOSYOLOJİSİ [İng. Rual Sociology]:
Sosyolojinin bir alt disiplinidir. Toprağa yerleşme ve köy gerçeğinin ortaya çıkışından sonra kır alanlarındaki cemaat yapısını, sosyal ilişkileri, kültürel çevreyi incelemektedir.…
-
KU KLUX KLAN [İng. Ku Klux Kalan]:
Amerika'da 1865'de zencilerle mücadele etmek üzere kurulmuş olan dinî ve siyasal nitelikte gizli bir dernektir.Faaliyetleri yeryer günümüzde de sürmektedir. Şekil şartları bakımınd…
-
KULAK [İng. Kulak]:
Komünist İhtilâlden önce zengin Rus köylülerine verilen isimdir. Toprak sahibi olan bu köylüler Stalin zamanında büyük problemlerle karşılaşmışlar, milyonlarca köylüsü sürgün edilm…
-
KÜLTÜR [İng. Culture]:
Kültür, E.B.'nun Tylor, tanımıyla bilgiyi, imanı, sanatı, ahlâkı, hukuku, örf ve âdeti ve insanın toplumun bir üyesi olması dolayısıyla kazandığı diğer bütün maharet ve alışkanlıkl…
-
KÜLTÜR BİRLİĞİ [İng. Cultural Unity]:
Kültürel birlik, biyolojik birlikten farklı olarak, doğuştan sonra kazanılan ortak değer ve düşüncelere göre elde edilen, ekillenen birlik halidir. kültürel birliğin sağlanmasında…
-
KÜLTÜR ŞOKU [İng. Culture shock]:
Kültürel relativizmin ihmal edildiği, bir topluma ait olmayan değer hükümlerinin, normların ve kavramların, diğer bir topluma zorla veya zor kullanmaksızın aktarılmasında, aktarıla…
-
KÜLTÜRDE MOZAİK [İng. Cultural Mosaic]:
Birbirinden tamemen farklı nitelikteki parçaların eşit birlikteliğidir.Sovyetler Birliği'nin ve Doğu Bloku'nun 1989 sonrasında dağılma süreci, Balkanlar'da yeniden yapılanma ve yap…
-
KÜLTÜREL GECİKME [İng. Cultural Lag]:
Bir yaşama tarzının (kültürün), maddî unsurlarıyla, manevî unsurları ve zihniyet arasındaki farkın ortayaçıkmasıdır. Eğer bir toplumda maddî kültürde aynı hızla bir geişme sözkonus…
-
KÜLTÜREL KİMLİK [İng. Cultural Identity]:
Kültürel kimlik kavramı 1980'li yılların sonlarından itibaren ortaya çıkan önemli siyasi değişmelerle, küreselleme ve yeniden yapılanma sonucu ön plâna çıkan bir kavram olmuştur.Kü…
-
KÜLTÜREL RELATİVİZM [İng. Cultural Relativism]:
Kültürel relativizm; Etnoloji, Sosyal Antropoloji ve sosyalojide kullanılan bir medoddur. Kültürel gerçeğin ve kültürel determinizmin teorosi olarak isimlendirilir. Bir toplumda de…
-
KÜLTÜREL TEMAS [İng. Cultural Contact (Touch)]:
Gerek savaş, gerek barış dönemlerinde, farklı kültürlere sahip topluluklar veya unsurlar arasında etkileşim doğuran bir süreçtir. Bu süreci tarih boyunca ne yasaklar, ne de demirpe…
-
KÜLTÜREL YABANCILAŞMA [İng. Cultural Alienation]:
(Bkz. Yabancılaşma)
-
KÜLTÜREL YAPI [İng. Cultural Structure]:
Kültürel yapı, R.K. Merton'un tarifiyle toplum hayatındaki değer hükümleri, normları ve inaçları kapsar. Fertleri ve sosyal grupları saran,sosyal çevre ikili bir özellik gösterir:…
-
KÜLTÜRLEŞTİRME [İng. Acculturation]:
Farlı kültürel arasında, kültürel etkileşim sürecinde bir kültürün diğer bir kültürü etkilemesi ve değişme doğurucu bir sonucu ortaya çıkarmasıdır. Kültürleşme sonunda, etkilenen t…
-
KÜLTÜRSÜZLEŞTİRME [İng. Deculturation]:
Serbest veya zorunlu kültür değişmelerinde, değerlerde, davranışlarda ve normlarda derece veya mahiyet farkı olarak ortaya çıkan bir aşınma veya kayıptır. Bir baka ifadeyle; kültür…
-
KÜRESELEŞME [İng. Flobalization]:
(Bkz. Globalleşme
-
KURUMLAR SOSYOLOJİ [İng. Sociology of ınstitutions
Sosyolojinin bir alt disiplinidir. Toplumun bir sosyal sistem şeklinde işlemesini sağlayan müesseseleri ayrı ayrı ele alır. Her bir müessesenin, kendi iç dinamizmi sosyal yapıdaki…
-
KUT [İng. Kut]:
Bu kelimeyi eski Türkler, bugün sosyologların mânâ dediği anlamda kulllanırlardı. Kut genel anlamda kutsallıktır.Kut mefhum itibariyle soyut (mücerret), ortaya çıkış itibariyle som…