Sosyoloji Sözlüğü
-
TABU [İng. Taboo]:
Tabu kelimesi Polinezyada kullanılan yasak, haram anlamına gelen bir zözdür. asıl anlamı ise, yan tarafa konulmu demektir. Yasaklar her çeşit alanda olabilir ancak yasaklar kesinli…
-
TANYOL, Cahit [1914]:
Yılanda Gazinantep'in Nizip ilçesinde doğmuştur. Edebiyat, sosyoloji ve felsefe öğrenimi görmüştür. 1946 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü'ne asista…
-
TANZİMAT [İng. Tanzimat]:
(3 kasım 1839) Osmanlı Devletine yeni bir şekil ve muhteva kazandıran Tanzimat Fermanı, Başka bir ifade ile Gülhane Hattı-Hümayûnu 3 Kasım 1839 tarihinde Gülhane Bahçesinde ilân ed…
-
TARİHÇİ, TARİHÇİ, TARİHÇİ GÖRÜŞ [İng. historical M
Sosyal olayların açıklanmasında, araşıtırılmasında tarihî açıdan kunuları belirli bir zaman ve yer boyutu açısından ele almaktadır.Tarih, dinamik boyutları olan, sosyolojiye labora…
-
TASAVVUF [İng. Mysticisme]:
İnsan aklının sınırlı kaldığı alanlarda kâinatın sırlarına ve özellikle Tanrı kavramına ferdin gerçeğe inanç yolu veya irade gücü ve ruhun terbiyesi ile uşlaşılabileceğini kabul ed…
-
TEİZM [İng. Theism]:
Tanrılık, insanların tanrı fikrine inanmaları ve sahip çıkmalarıdır. Tanrılık ikiye ayrılır: Çok tanrılılık (polytheism) ve Tek tanrılık (monotheism).İnsanlık tarihi çok tanrılıkta…
-
TEKNOKRASİ [İng. Technocracy]:
Tekniğin ve teknik elemanların üstünlüğünü ve sanayileşme üzerindeki tesirlerini öne çıkaran bir terimdir.Teknisyenlerin idarede söz sahibi oldukları ve siyasî otoriteyi şekillendi…
-
TEKNOLOJİ [İng. technology]:
İnsan toplulukların da, kültürel gelenek ile fizikî ve biyolojik çevreyle uğraşmak, fizikî çevrede işlenmiş bir halde bulunan kaynakların, insan ve toplum ihtiyaçlarını karşılayabi…
-
TEOKRASİ [İng. Theocracy]:
Din adamları ve ruhban sınıfı tarafından yönetilen devlet yapısıdır. İlâhi güç tarafından belirli bir zümreye veya kişiye hakimiyet-iktidar ilişkisinin verildiğini inanılan ve buna…
-
TEOLOJİ[İng. Thelogy]:
İlahiyat. A. Comte'a göre, ferdin ve insanlığın evriminde "3 Hal Kanunû" olarak ifade edilen basamakların birincisidir. Bunu metafizik ve pozitif dönem izler. Teoloji döneinde sosy…
-
TEORİ [İng. Theory]:
Mantıkî bakımdan birbiriyle alâkalı ve birbirine ters dümeyen ifadeler ve fikirler sistemidir. Bu anlamıyla teori hem bir araç hem de sonuç olma durumundadır. Teorilerden sınanabil…
-
TESADÜFÎ METOD [İng. Random Method]:
(Bkz. Örnekleme)
-
TÖNNİES, Ferdinand (1855-1939):
Almanya'da doğmuştur. 1936 yılında da ölmüştür.İnsan toluluklarının teşkilâtlanma şekilleri ve aralarındaki farklar üzerinde bilhassa durmuştur. Tönnies'in sosyolojik yaklaşımının…
-
TOPLUM [İng. Society]:
(Bkz. Cemiyet)
-
TÖRE [İng. Ethics, custom]:
Sosyal hayatı düzenleyen normlar toplamı olan töre, aile ve fert hayatında, "yol", "yorum" ve "görenek" olarak kabul edilmektedir. Daha doğrusu bir "yaşama tarzı"dır.Eski Türklerde…
-
TOTEM [İng. Totem]:
Kuzey Amerika'nın Büyük Gölleri'nin kuzeyindeki bölgede oturan Ojibwa'lardan alınmıştır. "Ototeman" aşağı yukarı "o benim hısımımdır" anlamına gelir. Totem genellikle bir hayvan ya…
-
TOTEMİZM [İng. Totemism]:
Levy Bruhl'ün tarifiyle totemizm, iptidaî insanın dinî ve sosyal sistemidir. Totemizmde temel kavram "mana"dır. Bu Durkheim'in ifadesiyle, içtimaî heyecanın iptidaî insanda özdeşle…
-
TÜMEVARIM METODU [İng. Induction]:
Gözlem (müşahade) yoluyla yapılan, tek tek olayların incelenmesi ile genel sonuçlara varmak için akıl yürütme veya zirvi ilim adamlarına dayanma yoludur. Bu metodu F. Bacon ve J. S…
-
TURANCILIK [İng. Pan-Turcism]:
Zaman zaman ön plâna çıkarılan, bazen de suçlanan, bazı çevrelerin sıfatı olarak fikir hayatımızda yer etmiş bir kavram ve fikir haketidir.Özellikle, Ziya Gökalp'in fikirlerini ger…
-
TURHAN, Mümtaz (1908-1969):
1908 yılında Erzurum'da doğdu. İlk ve orta tahsilini Kayseri'de tamamladı. Liseyi önce Bursa'dan sonra Ankara'da devam ederek bitirdi. Yüksek tahsilini Berlin ve Frankfurt Üniversi…
-
TÜRK [İng. Turk]:
Asya'nın Doğu ucunda Doğu Avrupa'ya kadar uzanan çeşitli bögelerde yaşayan ırkî ve kavmî bakımlardan tamamına yakını çok mütecanis topluluk. Bu topluluktan olan kimse. Türkiye Cumh…
-
TÜRK AİLESİ [İng. Turkish Family[:
Türklerde aile önem verilen ve vazgeçilemeyen, alternatifi olmayan bir müessesedir.Z. Gökalp, Türk aille yapısının pederşahi değil; pederî olduğunu belirtmiştir. Pederî ailede aile…
-
TÜRK TAKVİMİ [İng.Cycle Turk]:
On iki yılı karşılayan ve her yılı bir hayvanın temsil ettiği bir tavimdir. Bunlar sırasıyla sıçan, öküz, kaplan, tavşan, timsah, yılan, at, koyun, maymun, tavut, it, domuzdur. Bur…
-
TÜRKDOĞAN, Orhan [1928-]:
1928 Yılında Malatya'da doğdu. İlk ve orta öğrenimini aynı ilde tamamlandıktan sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Sosyoloji ve Felsefe Bölümüne devam etti. 1…
-
TÜTENGİL, Cavit Orhan [1921-1979]:
1921de İçel'in Tarsus ilçesine bağlı Sebil Köyü'nde doğmuştur. 1940'da Haydarpaşa Lisesi'ni, 1944'de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümünü bitirmiştir. 1944-195…