Sosyoloji Sözlüğü
-
İbnî HALDÛN, [1332-1406]:
Tunus'lu Arap asıllı bir aileye mensup İbn-i Haldun,yazdığı Tarih isimli eserin "Mukaddeme" adını taşıyan önsözünde tarihe müşahadeci bir gözle bakarak tarihî metodu kullanmıştır.…
-
İÇERİK ANALİZİ [İng. Content analysis]:
Objektiflik, sistematiklik ve sayısal tanımlara dayalı olarak iletişimin yazılı kapsamını/içeriğini tanımlama tekniğidir. Analiz, sosyal realitenin yazılı/açık içerik özelliklerind…
-
İÇGÜDÜ [İng. Intinction]:
Türkçede insiyat veya sevk-i tabii olarak isimlendirilen bu kavram, irade dışı ve kendiliğinden ortaya konan davranışları harekete geçiren ir merkez gibidir.Sosyalleşmiş bir insan…
-
İDEOLOJİ [ İng. Ideology]:
Bu kavramı ilk defa kullanan Fransız düşünür destutt de Tracy olmuştur. Tracy ideolojiyi, peşin hükümlerden sıyırılarak, fikir ve düşünceleri inceleyen vesosyal reform niteliği ilo…
-
İĞERGAMLIK [İng. Alturim]:
DİĞERGAMLIK [İng. Alturim]: @Bencil davranışın tersi olan bir davranış şeklidir. Diğergamlık, refah toplumu ve sosyal devlet kavramlarının dayandığı felsefe ve düşünce sistemidir.…
-
İKTİSADÎ İNSAN [İng. Homo-economicus]:
Davranışlarında ve sosyal ilişkilerinde iktisadîliği ve iktisadî faydayı ve kârlılığı ön plânda tutan insan tipidir. Üretim ve pazarlama gibi bir çok ekonomik aaliyetlerde geçerli…
-
İKTİSADÎ KALKINMA [İng. Economic Development (take
Zaman zaman kalkınma kavramının büyüme kavramı ile e anlamlı kullanıldığı görülür. Aslında kalkınma büyümeden farklıdır. Büyüme genellikle ölçülebilir değerleri ele alırken, kalkın…
-
İKTİSAT SOSYOLOJİSİ [ İng. Economical Socialogy]:
İktisat ile Sosyoloji disiplinlerini birleştiren bir özel sosyoloji dalıdır. İktisadî olayların ne ölçüde sosyal olay kapsamı dışında düşünülemeyeceğini ortaya koyar.Üretimden, müb…
-
İLERİ SANAYİ TOPLUMU [İng. Post-industrial Society
İleri sanayi toplumu veya sanayi ötesi toplum son yıllarda dikkat çeken bir kavramdır.Sanayi toplumu safhasında, mal ve hizmetler üretiminde öncelikli yeri olan imalât sanayinin du…
-
İLLİYET (Sebeblilik) [İng. Causality]:
Sebep-sonuç münasebetiyle veya sebeplilik ilişkisi. Sosyal gerçeği bulmak yolunda sonuç olarak belirlenen sosyal olay üzerinde etkili olan sebep ve kanunları aramak sosyologların g…
-
İNKILÂP İng. Evoluton]:
Sözlük anlamı, başka tarzda değiştirme, bir durumdan baka bir duruma geçme başka türlü olma alt-üst olmadır. Bu tanım devrim kavramı ile karıştırılmaktadır.Devrim dendiği zaman baz…
-
İNTİHAR [İng. Suicide]:
Bir çok sosyologun ve sosyal bilimcinin ilgisini çeken bir konudur. Psikologlar da intihar üzerine eğilmişlerdir. İhtiharın psikolojik ve sosyolojik boyutları birsinirin tamamlamak…
-
İPOTEZ [İng. Hypothesis]:
HİPOTEZ [İng. Hypothesis]: @Sosyal ilimlerde olaylar hakkında bir takım değerlendirmeler yapma ve tahminlerde bulunma zorunluluğu vardır. Bu değerlendirme ve tahbinler bir takım ge…
-
İRTİCA [İng. reaction, reactionary]:
Rücu etmek, geriye dönmek, geçmişi aynı özelliklerle yaşamak, her türlü yenileşmeye karşı olmak ve reddetmek anlamına gelmektedir.Zaman zaman siyasî plemiğe de konu olan bu kavramı…
-
İŞBİRLİĞİ [İng. Cooperation]:
Sosyal ilişkilerle ilgilidir. Sosyalleşme süreci arttıkça, fertlerin ve sosyal grupların daha fazla işbirliğine gittikleri görülmektedir. Aslında insanlık tarihinin fertlerin ve so…
-
İŞBÜLÜMÜ [İng. division of Labour]:
Sermaye ile yönetim fonksiyonunun ayrılması, sanayileşmenin farklı ihtisas dallarına ihtiyaç duyurması, sayı ve kalite olarak farklı mesleklere olan ihtiyacı doğurmuştur. Pazer eko…
-
İŞGÜCÜ [İn. Labor Force:
İşgücü, bir ülkede üretici durumunda bulunan, iktisadî faaliyete katılan nüfustur. Nüfusun yaş grupları bakımından 14-15 yaş arasını kapsamaktadır.İşgücüne işverenler, ücretliler,…
-
İSLÂMCILIK [İng. Islamicism]:
Dünyadaki Müslümanlardan bir islâm birliği meydana getirme fikri ve eylemidir. Bu fikre Panislamizm de denilmektedir.İslâmcılığı ilk kez fikir halindeyken eylem durumuna getiren II…
-
İSLÂMİYET [İng. İslamic Religion]:
Dinler üç kısma ayrılır: Hak dinleri, asılları değişmiş bozulmuş dinler ve batıl dinler. İslâm dini,hak dinlerinin en sonuncusu ve en olgunudur. Bir millete ve belirli bir zamana a…
-
İŞSİZLİK [İng. Unemployment]:
Bir ülke nüfusunun çalışma arzu ve iktidarında olan ve işgcü diye tarif edilen üretken kısmını tamamen istihdam edilmesi esastır. Fakat bu hedefe her zaman varılamaz. İşsizlik, işg…
-
İSTİHDAM [İng. employment]:
Bir yanıyla üretim faktörü olarak kabul edilen emeğin üretime yönelik kullanılmasıdır. İktisadî büyüme, istihdam hacmini de genişletebilmektedir. Tarıma ve hizmetlere göre sanayi d…
-
İŞTİRAKÇİ MÜŞAHİT [İng. Participant Observer]:
Araştırıcının grubu içten bir bakışla tetkik etmesi için grup hayatına gözlemci olarak katılmasıdır. (Bkz. Aktif Müşahade)
-
İTİBARİLİK [İng. Relativism]:
Sosyal bilimlerde konulara itibrî yaklaşmak medodik bir ihtiyaçtır. Kolay ve basit genellemelere gitmek, bizi yanlışlara sürükleyebilir. Konuları, yere zamana ve ele alınan ülkeler…
-
İZZET, Mehmet [1891-1930]:
Sorbonne'da felsefe tahsili olan Mehmet İzzet'in bu okulu bitirip bitirmediği kesinlik k azanmamıştır. 1919 yılında Üniversiteye atanmış ve burada felsefe ve ahlâk dersleri vermişt…