Felsefe Sözlüğü
-
Namütenahi.
bkz. Sonsuz.
-
Nasyonal Sosyalizm.
bkz. Irkçılık, Faşizm.
-
Nasyonalizm.
bkz. Ulusçuluk.
-
Nativizm.
bkz. Doğuştancılık.
-
Naturalizm.
bkz. Doğalcılık.
-
Natürizm.
bkz. Doğacılık.
-
Neden.
(Os. İllet, Fr., İng. Cause, Al. Ursache, İt. Causa). Herhangi bir olguyu meydana getiren etken... İlkin Aristoteles tarafından incelenmiş ve tanımlanmıştır. İlk düşünce ilk nedeni…
-
Nedenbilim.
(Os. Mebhas-i esbab, Fr. Etiologie, Al. Aetiologie, İng. Etiology, İt. Etiologia). Belli bir türdeki olayların nedenlerini araştıran ve inceleyen bilim... Örneğin tıp, tarih ve biy…
-
Nedensel.
(Os. İllî, Fr., Al., İng. Causal, İt. Causale). Nedenle ilgili ve nedene değgin... bkz. Neden.
-
Nedenselcilik.
(Os. İllîyye, Fr. Causalisme). Nedenselliğe dayanan öğretilerin genel adı... Örneğin mekanikçilik, Descartes, Spinoza, Leibniz, Kant, Hegel öğretileri bu anlamda nedenselci öğretil…
-
Nedensellik.
(Os. İlliyyet, Fr. Causalite, Al. Causalitaet, İng. Causality, İt. Causalita). Nedeni sonuca bağlayan bağ... Nedensellik ilkesine göre her olgu bir nedenden doğar, nedensiz hiç bir…
-
Nedentanrıcılık.
(Os. İlâhiyye, Fr. Deisme, Al. Deismus, İng. Deism, İt. Deismo). Tanrıyı sadece bir ilk neden olarak ileri süren ve ona başkaca hiç bir nitelik ve güç tanımayan ussal din öğretisi.…
-
Negatif Teoloji.
bkz. Olumsuz Tanrıbilim.
-
Negatif.
bkz. Olumsuz.
-
Neo-Darvinizm.
bkz. Yeni Darvincilik.
-
Neo-Hegelyanizm.
bkz. Yeni Hegelcilik.
-
Neo-Kantizm.
bkz. Yeni Kantçılık.
-
Neo-Kritisizm.
bkz. Yeni Eleştiricilik.
-
Neo-Lamarkizm.
bkz. Yeni Lamarkçılık.
-
Neo-Pitagorizm.
bkz. Yeni Pitagorasçılık.
-
Neo-Platonizm.
bkz. Yeni Platonculuk.
-
Neo-Pozitivizm.
bkz. Yeni Olguculuk.
-
Neo-Realizm.
bkz. Yeni Gerçekçilik.
-
Neo-Skolastik.
bkz. Yeni Tomacılık.
-
Neo-Tomizm.
bkz. Yeni Tomacılık.
-
Neo-Vitalizm.
bkz. Yeni Dirimselcilik.
-
Nesne.
(Os. Eşbah, Fr. Objet, Al. Objekt, İng. Object, İt. Obbietto). Öznenin dışında bulunan her türlü varlık... Özne deyimi karşıtıdır, bilinçten bağımsız olarak dış dünyayı dilegetirir…
-
Nesnel Düşüncecilik.
(Os. Tasavvuriyye-i afakıyye, Fr. Idealisme objectif). İnsan bilincinden bağımsız olarak ruhsal bir ilkenin varlığını savunan öğretilerin genel adı... Nesnel idealizm (objectif ide…
-
Nesnel Gerçek.
(Os. Âfâkî hakikat, Fr. Realite objective). İnsan bilincinden ve bilgisinden bağımsız gerçek... Gerçeğin niteliği nesnel olmaktır. Nesnel gerçek, insansal bilgi sürecinde insandan…
-
Nesnel Hakikat.
(Os. Âfâkî hakikat, Fr. Verite objective). Nesnesine upuygun bilgi... Göreli hakikatlerin tümünde, en yanlış olanlarında bile, nesnel hakikatin bir parçası yatar. Örneğin, insan ke…
-
Nesnel.
(Os. Afakî, Fr. Objectif, Al. Objektif, İng. Objective, İt. Obbiettivo). Nesneyle ilgili, nesneye değgin, nesneyle belirlenen... Öznel deyimi karşıtıdır, bilincin dışındalığı ve bi…
-
Nesnelcilik.
(Os. Afakıyye, Fr. Objectivisme, Al. Objektivismus, İng. Objectivism, İt. Obbiettivismo). Yansızlık anlayışı... Olguculuk anlayışından türeyen nesnelcilik, nesnel gerçekliğe değerl…
-
Nicelik.
(Os. Kemmiyyet, Fr. Quantite, Al. Quantitaet, İng. Quantity, İt. Quantita). Ölçülebilirlik... Bir nesnenin ölçülebilen bütün yanları o nesnenin niceliğini (kantite) verir. Niceliği…
-
Niceliktern Niteliğe Geçiş.
Bir nesnenin niceliksel değişimi o nesnenin niteliğini de değiştirir. Örneğin bir elektromanyetik dalganın uzunluğunu değiştirerek onu enfraruj ya da ültraviyole ışını yapmak mümkü…
-
Nihilizm.
bkz. Yokçuluk.
-
Nikbinlik.
bkz. İyimserlik.
-
Nitelik.
(Os. Keyfiyet, Fr. Qualite, Al. Qualitaet, İng. Quality, İt. Qualita). Ölçülmeden duyulan özellik... Bir nesnenin duyulan, ama ölçülemeyen yanları o nesnenin niteliklerini verir. N…
-
Nitelikten Niceliği Geçiş.
Bir nesnenin niteliksel değişiklii o nesnenin niceliksel değişikliğini gerektirir. Bu gerçek, doğal olaylarda olduğu kadar toplum olaylarında da böyledir. Örneğin, bir makine (nite…
-
Numen.
(Os. Bizâtihî şey, Fr. Noumene, Al. Noumenon, İng. Noumenon). Ancak usla kavranabilen... İlkin Platon tarafından düşünsel bilginin nesnesi anlamında kullanılmıştır (Timee, 51 D). N…
-
Nurculuk.
Sait Nursî'nin (1873-1960) dinsel devlet öğretisi... Nurculuk, uluslararası bir İslâm devletinin kurulmasını önerir. Layiklik ve ulusçuluğa karşıdır. Kadercidir. Dünyayı küçümser v…