Felsefe Sözlüğü
-
Vahdet-i Kusut.
İslâm gizemciliğinde tanrı ve insan iradelerinin birleşmesine vahdet-i kusut adı verilir. Vahdet-i kusut, gizemcilik (tasavvuf) yolunda ilerleyenlerin ulaştığı ikinci aşamadır. Giz…
-
Vahdet-i Şühut.
İslâm gizemciliğinde, gizemcilik yolunda atılan ilk adım olan vahdet-i şühut tanrısal bir ruh durumu içine girmek anlamındadır. İlk gizemciler bu durumdaydılar. Özdeksel varlıkları…
-
Vahdet-i Vücut.
İslâm gizemcilinde vahdet-i şühut ve vahdet-i kusuttan sonra erişilen üçüncü ve son aşamadır. Bu en yetkin aşamada bütün varlıklar, görünüşteki ayrılıklarından sıyrılarak, tek varl…
-
Vahdet.
bkz. Birlik.
-
Vahiy.
Tanrı sözlerinin peygamberlerin gönüllerine doğdurulması anlamına gelen Arapça vahiy, terimi, metafizik sistemde önemli bir soruyu karşılamaya çalışır. Kutsal kitaplarda yazılı ola…
-
Vargı.
(Os. Neticeyi istidlâl, Fr. Conclusion). Uslamlama sonunda elde edilen önerme, sonuç... Özellikle mantık dilinde kullanılan vargı terimi, varsayım (ipotez) karşıtı olarak, uslamlam…
-
Varlık.
(Os. Vücut, Fr. Etre, Al. Sein, İng. Being, İt. Essere). İnsan bilincinden bağımsız olarak var olan... Eytişimsel özdekçilikte dış dünyayı, eşdeyişle özdeği dilegetiren varlık kavr…
-
Varlıkbilim.
(Os. Mebhas-i vücut, Fr., Al. Ontologie, İng. Ontology, İt. Ontologia). Duyularla kavranamayan varlığın özdeksiz yapısını inceleyen idealist bilim... Metafiziğin bir dalı olarak ge…
-
Varoluş.
(Os. Mevcudiyyet, Fr., İng. Existence, Al. Dasein, İt. Esistenza). Sonsuz ve sınırsızca değişen varlığın niteliği... Varoluş, varlığın sonsuz ve sınırsız çeşitlilik içinde oluşması…
-
Varoluşçuluk.
(Fr. Existentialisme). İnsanın kendi varlığını kendisinin yarattığını ileri süren Heidegger'in öğretisi... Alman düşünür Martin Heidegger (1899- ) 1927 yılında, Danimarkalı gizemci…
-
Varsayım.
(Os. Faraziye, Fr., Al. Hypothese, İng. Hypothesis, İt. İpotesi). Pratikle doğrulanması gereken kuramsal önerme... Bilim, pratik doğrulanmalardan sezinlenen varsayımların yeni dene…
-
Vazife.
bkz. Ödev.
-
Vecit.
bkz. Esirme.
-
Vedizm.
bkz. Hint Felsefesi.
-
Veri.
(Os. Mûtâ, Fr. Donne, Al. Gegeben, İng. Given, İt. Dato). Bilinen dayanak... Veri (done), herhangi bir sorun'un çözümlenerek bilinmeyenlerin elde edilebilmesi için kendilerinden ya…
-
Vesile.
bkz. Nedensellik, Vesilecilik.
-
Vesilecilik.
(Os. İleli âdîye mezhebi, Fr. Occasionalisme, Al. Occasionalismus, İng. Occasionalism, İt. Occasionalismus). Tanrısal neden'in dışındaki bütün nedenleri vesile sayan Geulincx ve Ma…
-
Vetire.
bkz. Süreç.
-
Vicdan.
bkz. Bulunç.
-
Vişnuizm.
bkz. Hint Felsefesi.
-
Vitalizm.
bkz. Dirimselcilik.
-
Volontarizm.
bkz. İradecilik.
-
Vücudiyun.
İslâm felsefesinde doğatanrıcılığı ya yda kamutanrıcılığı (panteizm) savunan akıma vücudiyun adı verilmiştir. Vücudiyuna göre Tanrı, evrenin içindedir ve onun içsel ilkesidir. Bu y…
-
Vülger Materyalizm.
bkz. Kaba Özdekçilik.
-
Vülger Sosyalizm.
bkz. Kaba Toplumculuk.