Felsefe Sözlüğü
-
Sendikalizm.
bkz. Sendikacılık.
-
Sentez.
bkz. Bireşim.
-
Septisizm.
bkz. Şüphecilik.
-
Sermaye.
bkz. Anamal.
-
Şey.
(Os. Şey, Fr. Chose, Al. Ding, İng. Thing, İt. Cosa). Bilinçsiz varlık... Arapça eşya deyiminin tekilidir. Buysa konuşma dilinde insanın yaşaması için gerekli olan, azıklar dışında…
-
Şeyleşme.
(Fr. Chosification, İng. Reification). İnsanın eşya durumuna dönüşmesi... Eytişimsel felsefede kulanılan özel bir deyimdir. İnsanın insan olma niteliklerini (bilinçlilik, özgürlük,…
-
Sezgi.
(Os. Tahaddüs, Fr., İng. Intuition, Al. Anschauung, İt. Intuizione). Hiç bir aracı gerektirmeden doğrudan doğruya elde edilen bilgi... Fransız düşünürü Henri Louis Bergson (1859-19…
-
Sezgicilik.
(Os. Tehaddüsiyye, Fr. Intuitionisme). Bilginin sezgiyle elde edilebileceğini savunan öğretilerin genel adı, özel olarak Bergsonculuk... Sezgi, Doğu ve Batı gizemciliğinin (mistisi…
-
Şiîlik.
bkz. Müslümanlık.
-
Şimdicilik.
(Fr. Historicisme). Geleceğin olduğu gibi geçmişin de şimdi'yle belirlendiğini savunan Croce'nin öğretisi... İtalyan düşünürü Benedetto Croce (1866-1952), şimdicilik (historisizm)…
-
Simgecilik.
(Os. Timsâliyye, Fr. Symbolisme, Al. Symbolismus, İng. Symbolism, İt. Simbolismo). Herhangi bir şeyi, kendisinden başka bir şeyle belirtme işlemi... Simgecilik (sembolizm) çeşitli…
-
Sinkretizm.
(Os. Telifiyye, Fr. Syncretisme, Al. Syncretismus, İng. Syncretism, İt. Sincretismo). Kaynaşamayanların birleştiği... Sinkretizm, karmaşık bir bütünün çeşitli öğelerinin henüz birb…
-
Sıçrama.
(Fr. Bond, Al. Springen, İng. Leap, İt. Salto). Niceliksel birikmeden niteliksel değişmeye geçiş... Bu geçiş birdenbire olabildiği gibi, yavaş yavaş da olabilir. Sıçrama deyimi hız…
-
Sıfatiye.
İslâm felsefesinde sıfatiye öğretisi, ehl-i bid'at akımı içinde yer alan ılımlı bir öğretidir. Tanrının nitelikleri (sıfatları) olduğunu savunmasından ötürü bu adı almıştır. Sıfati…
-
Sınıf.
(Os. Sınıf, Fr., İt. Classe, Al. Klasse, İng. Class). Ortak özelliklerden doğan birleşme sonucu meydana gelen küme... Toplumbilimde bu ortak özellikler ortak çıkarları dilegetirir…
-
Sınıflaşma.
Tarihsel özdekçiliğe göre toplumsal sınıflaşmalar, maddesel koşulların ürünüdür. Tüccarın neden tüccar, memurun neden memur, yoksulun neden yoksul ve bilgilinin neden bilgili olduğ…
-
Skolastik.
(Os. Medrese felsefesi, Fr. Scolastique, Al. Scholastik, İng. Scholastic, İt. Scolastico). Ortaçağ Hıristiyan felsefesi... Hıristiyan felsefesi, belli karakterlerle birbirlerinden…
-
Skotçuluk.
(Fr. Scotisme, Al. Scotismus, İng. Scotism, İt. Scotismo). Hıristiyan felsefesinin skolastik dönemi düşünürlerinden Duns Scotus'un öğretisi... Skotçuluk, ortaçağın IX. yüzyıldan XI…
-
Skotizm.
bkz. Skotçuluk.
-
Sofizm.
bkz. Bilgicilik.
-
Softalık.
(Os. Müteassıblık, Fr. Sectarisme). Kendi inancında direnme... Softalık, hiç bir kanıt ve tanıta aldırmaksızın kendi inancında körü körüne direnme'dir. Temelsiz, boş ve kuru bir in…
-
Sokratesçi Okullar.
Antik çağ Yunan düşüncesinde Megara okulu, Elis-eretria okulu, Kinikler okulu ve Kirene okulu Sokratesçi okullar adı altında toplanırlar. Sokrates'in öğrencilerinin kurduğu bu okul…
-
Sokratesçi Sofistler.
Antik çağ Yunan düşüncesinde Eukleides, Elis'li Phaidon, antistenes, Aristippos ve izdaşları Sokratesçi sofistler adıyle anılırlar. Çünkü bunlar, düşüncelerinde, Sokrates'i bilgici…
-
Sokratesçilik.
Antik çağ Yunan düşünürü Sokrates'in öğretisi ve bu öğretiyi çeşitli yanlarından izleyenlerin genel adı... Antik çağ Yunan düşünürü Sokrates (İ.Ö. 468-400), bilgisizliğe karşı açtı…
-
Solculuk.
(Fr. Gauchisme). Genel anlamda evrimci ve ilerici tutm, özel anlamda diyalektik özdekçiliğe dayanmadan ya da onu yanlış yorumlayarak tutlan Marksizm... Genel anlamda solculuk, doğa…
-
Şölen.
(Os. Ziyafet-i diniye, Fr. Potlatch). Dinsel bayram... Şölen (potlaç), ilkel toplumlarda yapılan dinsel bir bayramdır, ortak sofralarda yemek yenir.
-
Solipsizm.
bkz. Tekbencilik.
-
Somut.
(Os. Müşahhas, Fr., Al. Concret, İng. Concrete, İt. Concreto). Bir nesneyi meydana getiren çeşitli yanları arasındaki ilişkiler ve bunların kavramlarda yansıması... Somut, hem duyu…
-
Sonculuk.
(Os. Tenahiyye, Fr. Finitisme). Her şeyin sonu olduğunu ve hiç bir şeyin sonsuz olmadığını savunan öğreti... Sonlu (Os. Mütenahi, Fr. Fini), sonsuz'un (Os. Namütenahi, Fr. Infini)…
-
Sonlu.
(Os. Mütenahi, Fr. Fini, Al. Endlich, İng. Finite, İt. Finito). Ölçüsü ve sınırı olan... Antik çağ Yunan düşüncesinde sonlu saltık, belli ve belirli, tek olan, gerçekten var olan a…
-
Sonsal.
(Os. Bâdî, Fr., Al., İng, İt. Aposteriori). Deneye dayananan... Deneye başvurularak elde edilen, deneyden sonra gelen sonsaldır. Sonsal, deneyden öce gelen, hiç bir deneye baş vuru…
-
Sonsuz.
(Os. Namütenahi, Fr. Infini, Al. Unendlich, İng. Infinite, İt. Infinito). Ölçüsü ve sınırı olmayan... Antik çağ Yunan düşüncesinin ikinci düşünürü Anaksimandros'a göre ilk neden (a…
-
Sonuç.
(Os. Netice, Fr. Resultat, Al. Resulta, İng. Result, İt. Risultare). Bir olgunun meydana getirdiği olgu... Neden deyimi karşılığında kullanılır. Mantıkta sonuç çıkarma anlamı vargı…
-
Sorelci Sendikacılık.
Toplumculuğun (sosyalizm) sendikacılık biçimi, Fransız yazarı George Sorel'in öğretisiyle, kimi çevrelerce benimsenen yeni bir yönteme yönelmiştir. Sorel'e göre grevin ötesinde hiç…
-
Sosinyanizm.
(Os. Socinus'un mezhebi, Fr. Socinianisme, Al. Socinianismus, İng. Socinianism, İt. Socinianismo). Dinsel gerçeklerin ancak usla uzlaştıkları oranda gerçekliklerini kabul eden Soci…
-
Sosyal Demokrat.
bkz. Sağcı Toplumculuk.
-
Sosyal Şoven.
bkz. Şovenizm.
-
Sosyalizm Demokratik.
bkz. Sağcı Toplumculuk.
-
Sosyalizm.
bkz. Toplumculuk.
-
Sosyosantrizm.
bkz. Toplumiçincilik.