Felsefe Sözlüğü
-
Terimcilik.
(Os. Lafziye, Fr. Terminisme). Ockham'ın adcılığı, özel anlamda Calvin'cilik... İngiliz düşünürü Wilhelm of Ockham'ın (1270-1347) adcılığı (nominalizm) terimcilik adıyle de anılır.…
-
Terminizm.
bkz. Terimcilik.
-
Ters Terimler.
Doğru bir bilgi verebilmeleri için belli terimlerin belli anlamları kapsamaları gerekir. Bu yüzden birçok düşünürler, örneğin Descartes ve Spinoza, yapıtlarına belli terimlerden ne…
-
Ters Terminoloji.
bkz. Ters Terimler.
-
Tesadüf.
bkz. Rastlantı.
-
Tesadüfün Tek Kanunu.
bkz. Olasılıklar Hesabı Bilimi.
-
Teürji.
(Os. İlm-i sihir ve simya, Fr. Theurgie). Göksel ruhlarla ilişki kurarak yapılan sihir... Teosofi disiplini içinde bulunan teürji, yeniplatonculuktan (neoplatonizm) gelme bir sihir…
-
Tez.
bkz. Sav.
-
Tikel.
bkz. Tümel.
-
Tin.
bkz. Can ve Tin.
-
Tinselcilik.
(Os. Ruhiyye, Fr. Spiritualisme, Al. Spiritualismus, İng. Spiritualzm, İt. Spiritualismo). Evrenin ruhsal bir temele dayandığını ileri süren öğretilerin genel adı... Çağımızda düşü…
-
Tolerans.
bkz. Hoşgörü.
-
Tomacalık.
(Os. Toma'nın mezhebi, Fr. Thomisme, Al. Thomismus, İng. Thomism, İt. Tomismo). Hıristiyan felsefesinin skolastik dönemi düşünürlerinden Saint Thomas'ın öğretisi... Tomcılık, ortaç…
-
Tomizm.
bkz. Tomacılık.
-
Toplum.
(Os. Cem'iyyet, Fr. Société, Al. Gesellschaft, İng. Society, İt. Societa). İnsan topluluğu... Toplum deyimiyle dilegetirilen insan topluluğu, belli bir ekonomik altyapıyla belirlen…
-
Toplumculuk.
(Os. Sosyalizm, Fr. Socialisme, Al. Socialismus, İng. Socialism, İt. Socialismo). İnsanın en yetkin gelişmesini sağlayacak üretim biçimi... İnsan denilen varlığın en yetkin gelişme…
-
Toplumiçincilik.
(Os. Lilcem'iyye, Fr. Sociocentrisme). İnsanın kendi toplumunu evrenin merkezi sayması... Toplumiçincilik (sosyosantrizm), insaniçinciliğin (antroposantrizm) topluma taşırılmasında…
-
Toplumsal Darvincilik.
Toplumsal Darvincilik (sosyal Darvinizm), anamalcılığı düşünsel alanda temellendirmek için, toplumsal yasaları biyolojik yasalara indirgemek demektir. Toplumsal Darvinciliğe göre i…
-
Toplumsal.
(Os. İçtimaî, Fr., İng. Social, Al. Sozial, İt. Sociale). Toplumla ilgili ve topluma değgin... bkz. Toplum.
-
Törebilim.
(Os. İlm-i ahlâk, Fr. Ethique, Al. Ethik, İng. Ethics, İt. Etica). İyiyle kötünün ayrılabilmesi için ölçüler koyan bilim... Yunan kökünden gelen ethique sözcüğüyle Latin kökünden g…
-
Töredışıcılık.
(Os. Lâahlâkıyye, Fr. Amoralisme). Törenin varlığını yadsıyan ve hiç bir töresel görüşü kabul etmeyen öğretilerin genel adı... Töredışı öğretilere göre insan doğal bir varlıktır, ö…
-
Törelcilik.
(Os. Ahlâkıyye, Fr. Moralisme). Töreyi saltık değer olarak tanıyan öğretilerin genel adı... Kimi öğretiler töreyi en saltık (mutlak) değer sayarlar ve evrenin son ereğini törenin g…
-
Törelsizcilik.
(Os. Gayr-i ahlâkıyye, Fr. Immoralisme). Kabul edilmiş törenin yerine yeni töreler koymak isteyen töreci öğretilerin genel adı... Durmuş, oturmuş ve herkesçe kabul ledilmiş töreler…
-
Töz.
(Os. Cevher, Fr., İng. Substance, Al. Substanz, İt. Sostanza). Değişen yüklemlere desteklik eden değişmez geçerlik... İngiliz düşünürü John Locke (1632-1704), Latince altta bulunan…
-
Tözcülük.
Null
-
Transandantal.
bkz. Deneyüstü.
-
Transandantalizm.
bkz. Deneyüstücülük.
-
Transformizm.
bkz. Dönüşümcülük.
-
Trinite.
(Os. Teslis, Fr. Trinitée). Hıristiyanlığın baba, oğul ve ruhülkudüs üçlemesi... Hıristiyanlığa göre baba-oğul-ruhülkuds üç hipostas (Os. Ekanim-i selâse) olarak birbirlerinden ayr…
-
Tripl Terner Öğretisi.
bkz. Çoktanrıcı Yeni Platonculuk.
-
Troçkizm.
bkz. Sürekli Devrim Kuramı.
-
Tropizm.
bkz. Doğrulum.
-
Tropos Öğretisi.
(Os. Sofistâiyyunun edille-i aşeresi. Fr. Tropes). Akademi sonrası şüpheciliği, yeni şüphecilik, duyumcu şüphecilik ve yeni pironculuk adları altında anılan Giritli Ainesidemos (İ.…
-
Tröst.
Bir endüstri dalının, bir ortaklar grubunun eline geçmesiyle gerçekleşen, tekelciliğin gelişmiş bir biçimi... Serbest rekabete dayanan anamalcılık (kapitalizm), kâr yarışmasının so…
-
Tüketim.
(Os. İstihlâk, Fr. Consommation). Kullanma... Üretimle elde edilenlerin kullanılarak bitirilmeleri tüketim'dir. Kullanılabilen her şey tüketim konusudur. Tüketim, üretim'le sıkıca…
-
Tümdanış Hakkı.
(Os. Referandum, Fr. Referandum). Yurttaşların, bir yasa tasarısı üstünde oylarını kullanmaları... Tümdanış hakkı (refarandum), yurttaşların tümüne sorulan bütün sorunları kapsayan…
-
Tümdanış.
(Os. Rey-i âm, Fr. Plebisite). Yurttaşların, tümdanış hakkı dışında herhangi bir sorun üstünde oylarını kullanmaları... Tümdanış (plebisit), bir yasa tasarısına özgü tümdanış hakkı…
-
Tümdengelim.
(Os. Talil., Fr., Al., İng. Deduction, İt. Deduzione). Genelden özele varan düşünme yöntemi... Tümdengelim, genelden özele varan kuramsal bir düşünme yöntemidir. Bu yöntemle, bir ö…
-
Tümel.
(Os. Küllî, Fr. Universel, Al., İng. Universal, İt. Universale). Bütüne ait olan... Genel ve evrensel deyimleriyle anlamdaştır. Tümel, bireye ait olan'ı dilegetiren tekil (Os. Ferd…
-
Tümevarım.
(Os. İstikrâ, Fr., Al., İng. Induçtion, İt. Induzione). Özelden genele varan düşünme yöntemi... Aristoteles, tümevarımcı uslamlamayı bulanın Sokrates olduğunu söyler. LSokrates'e g…