Felsefe Sözlüğü
-
Orfizm.
(Fr. Orphisme). Eski Yunan dini... Orfizm, İ.Ö. VI. yüzyılda, Yunan'da yayılan bir dindir. Pitagorasçılık da Orfik (Fr. Orfique) bilgi sistemine bağlanmaktıdır. Mitolojik şarkıcı O…
-
Organisizm.
bkz. Örgencilik.
-
Örgencilik.
(Os. Uzvaniyye, Fr. Organicisme, Al. Organicismus, İng. Organicism, İt. Organicismo). Canlılığın, örgenlerin birleşmesi sonunda meydana geldiğini ileri süren öğreti... XVIII. yüzyı…
-
Orta Akademi.
Şüpheci akademiye orta akademi de denir. Platon öğretisinin okulu olan akademi, Arkesilaos'la (İ.Ö. 316-241) Karneades'in (İ.Ö. 214-129) yönetiminde Pirrhon'un şüpheciliğini benims…
-
Orta Stoa.
İsa'dan önce I. ve II. yüzyıllarda Panaitios (İ.Ö. 180-110) ve Poseidonios'un (İ.Ö. 135-51) sürdükleri stoa öğretisi orta stoa adıyla adlandırılır. Stoacılığı Romalılara öğreten bu…
-
Ortaçağ Felsefesi.
Ortaçağ felsefesi, metafizik Hıristiyan felsefesidir. İsa'dan sonra III. yüzyıldan XV. yüzyılın sonuna kadar uzun bir süreyi kaplar. Hıristiyan felsefesi, Origenes'in (185-254) Pla…
-
Ortaklaşacılık.
(Os. Cemaniyye, Fr. Collectivisme, Al. Kollectivismus, İng. Collectivism, İt. Collettivismo). Toplumcu ortaklaşa yaşama ve çalışma ilkesi, toplumculuk anlayışı ve ayrıca sağcı topl…
-
Ortodoks.
(Fr. Ortohodoxe). Genel olarak geleneksel ilkelere uygunluk, özel anlamda dinsel inanca kayıtsız şartsız uygunluk... Ordokosluk, herhangi bir kural ya da kurumun ilk biçimini titiz…
-
Ortodoksluk.
bkz. Hıristiyanlık.
-
Otodinamizm.
bkz. Özgüç.
-
Otomatizm.
bkz. Özdevim.
-
Otonomi.
bkz. Özerklik.
-
Öz.
(Os. Künh, Fr., İng. Essence, Al. Wesen, İt. Essenza). Görünen'in altındaki kendilik... Metafizikte, bir şeyin kendisi değişmeden kaldığı halde gösterdiği dış değişiklik anlamını k…
-
Özdek.
(Os. Madde, Fr. Matiere, Al. Materie, İng. Matter, İt. Materia). Bilinçten bağımsız olarak var olan her şey... Bilincin dışında ve ondan bağımsız olarak var olan her şey özdektir.…
-
Özdekçilik.
(Os. Maddiyye, Fr. Materialisme, Al. Materialismus, İng. Materialism, İt. Materialismo). Dış dünyanın nesnel varlığını tanıyan ve özdeğe öncelik veren felsefe akımı... lDış dünyanı…
-
Özdeksizcilik.
(Os. Lâmaddiyye, Fr. Immaterialisme, Al. Immaterialismus, İng. Immaterialism. İt. İmmaterialismo). Özdeğin var olmadığını savunan Berkeley'in öğretisi... İngiliz düşünürü, bir ara…
-
Özdeşlik İlkesi.
(Os. Ayniyyet nazariyesi, Fr. Principe de I'identite). Kavramların ve yargıların ayırt edilmesini ve uslamlamanın her anında aynı anlamda kullanılmasını doğru uslamlama için yasa s…
-
Özdeşlik.
(Os. Ayniyyet, Fr. Identire, Al. Identitaet, İng. Identity, İt. Identita). Bir şeyin kendisiyle aynı olması ve kendisinden başka bir şey olamaması... Bir şey neyse odur ve kendinde…
-
Özerklik.
(Os. Muhtariyet, Fr. Autonomie, Al. Autonomie, İng. Autonomy, İt. Autonomia). İradenin ancak kendinden gelen buyruğa göre davranması... Bu anlamda özerklik, Alman düşünürü Immanuel…
-
Özgecilik.
(Os. Diğergâmlık, Fr. Altruisme, Al. Altruismus, İng. Altruism, İt. Altruismo). Hiç bir çıkar düşüncesine dayanmayan duygu... Özgecilik (altrüizm), benciliğe karşıt olarak Fransız…
-
Özgüç.
(Os. Zatülkuvvet, Fr. Autodynamisme). Varlığın kendisinden gelen güç... Her varlık, kendi oluşma gücünü taşır. Çiçek bu güçle açar, yemiş bu güçle oluşur, insan bu güçle doğar. Diy…
-
Özgürlük.
(Os. Hürriyet, Fr. Liberte, Al. Freiheit, İng. Liberty, İt. Liberta). Bilincine varılmış ve böylelikle egemen olunmuş zorunluk... Özgürlük kavramı, tarihsel süreçte pek uzun bir sü…
-
Özne.
(Os. Nefis, Fr. Sujet, Al. Subjekt, İng. Subject, İt. Sogetto). Bilen varlık... Nesne bilinen varlık olduğuna göre özne bilen varlıktır. Konuşma dilinde bir duygunun ya da bir düşü…
-
Öznel Düşüncecilik.
(Os. Tasavvuriye-i enfüsîyye, Fr. Idelisme subjectif). Varlığı kişisel bilince indirgeyen öğretilerin genel adı... Öznel idealizm (subjektif idealizm) dış dünyadaki bütün varlıklar…
-
Öznel Gerçek.
(Os. Enfüsî vâkıa, Fr. Realite subjective). Düşüncede var olan gerçek... Gerçeğin ana niteliği nesnel olmaktır. Buna rağmen tinselciler (idealizm) gerçeği öznel sayarlar. Örneğin İ…
-
Öznel Hakikat.
(Os. Enfüsî hakikat, Fr. Verite subjective). Nesnel gerçekliğin bilinçteki yansısı... Hakikat, bilenin irade ve arzusuna dayanmayan bilginin içeriğidir ve nesnel gerçekliğin bilinç…
-
Öznel İdealizm.
bkz. Öznel Düşüncecilik.
-
Öznel.
(Os. Enfüsî, Fr. Subjektif, Al. Subjektiv, İng. Subjective, İt. Soggetivo). Özneyle ilgili ve özneye değin... Nesnel deyimi karşıtıdır. Konuşma dilinde kişiliğe bağlı olan anlamınd…
-
Öznelcilik.
(Os. Enfüsîyye, Fr. Subjectivisme, Al. Subjectivismus, İng. Subjectivism, İt. Soggettivismo). Nesnel olgu ve olayları özneye ve öznele indirgeyen anlayış... Öznel düşüncecilik'i de…