Meteoroloji Sözlüğü
-
g.,
(g) [k]Yerçekimi ivmesi. Bofor Hava Sembolleri Sisteminde kasvetli, bunaltıcı hava için kullanılan bir kısaltma.
-
GAMA RAYASYONU
(GAMMA RADIATION) [i]X Işınlarının dalga boylarından daha kısa dalga boyuna ve kuvvetli etkiye sahip elektromanyetik radyasyon. Gama radyasyonu, radyoaktif elementlerin parçalanmas…
-
GAUSSIAN KİRLİLİK MODELİ
(GAUSSIAN PLUME MODEL) [i]Hava kirliliği yoğunluğunu hesaplamada kullanılan bilgisayar modeli. Bu modelin dayanağını, kirleticilerin kütle olarak değerlendirildiğinde, en yoğun ola…
-
GAUSSIAN PUF MODELİ
(GAUSSIAN PUFF MODEL) [i]Hava kirliliği yoğunluğunu hesaplamada kullanılan bilgisayar modeli. Bu model, kaynaklardan sürekli olarak atılan kirleticilerin rüzgarın hız ve yönüne bağ…
-
GAZ
(GAS) [i]Azalan basınç altında sınırsız genleşme kapasitesine sahip akışkan. Belli bir hacme ve şekle sahip olmayan akışkan. Akışkanlık, basınç uygulanabilirlik, elastikiyet, sıkış…
-
GAZ YASALARI
(GAS LAWS) [i]İdeal gazın davranışlarını belirlemek için kullanılan yasalar. Atmosferdeki nem miktarı yok sayılırsa, meteorolojide, bu yasalarla atmosferin davranışlarını açıklamak…
-
GAZLI TERMOMETRE
(GAS THERMOMETER) [i]Sıcaklık değişimine bağlı olarak tüp içindeki gazın gerek hacminin gerekse basıncının artması veya azalması sonucunda sıcaklık değerini ölçmesi prensibine daya…
-
GECE
(NIGHT) [i]Alacakaranlık ile şafak arasındaki gün süresi.
-
GECE BULUTLARI
(NOCTILUCENT CLOUDS) [i]Nadiren, yerden 75 ile 90 km. yukarıda ince buz parçacıklarından oluşan ve saatte 100 ile 300 Knots hızla hareket eden bulutlar. Bu bulutlar yalnızca yüksek…
-
GECE ORAJLARI
(NOCTURNAL THUNDERSTORMS) [i]Günbatımından sonra gelişen orajlar. Gece orajları, gündüz aşırı ısınmaları, aşağı seviye jetlerinin kuvvetlenmesi veya su-kara yüzeyinin birbirine yak…
-
GECE PARILTISI / KIZARTISI
(NIGHTGLOW) [i]Geceleyin havada görülen kızarıklık. Gece karanlığında atmosferden sürekli olarak yayılan zayıf ışık. Gece parıltısının ışığı ya fotometre ya da spektroskop ile ölçü…
-
GECE RADYASYONU
(NOCTURNAL RADIATION) [i]Karasal/Yerküre radyasyonu ile eş anlamlıdır. Karasal radyasyon yerine gece radyasyonu isminin kullanılması daha doğru olacaktır çünkü, gelen güneş radyasy…
-
GECİKME
(LAG) [i]Ölçüm aletinin, ölçülmek istenen değişkene hemen tepki verememesi nedeniyle, aletin ölçtüğü değer ile ölçülmek istenen değişkenin gerçekte taşıdığı değer arasındaki fark/a…
-
GEL-GİT
(TIDE) [i]Okyanusların ve atmosferin periyodik yükselmesi ve inmesi olayı. Gel-git olayının nedeni kendi ekseni etrafında dönen yerküre üzerinde ay ve güneşin gel-git yaratan gücüd…
-
GEL-GİT DALGASI
(TIDAL WAVE) [i]Okyanus içlerindeki bir depremden veya kasırga, kuvvetli fırtına gibi bir hava olayının yarattığı rüzgardan kaynaklanan geniş, izole halde, okyanusta hareket eden v…
-
GEL-GİT RÜZGARI
(TIDAL WIND) [i]Gel-git olayının etkili olduğu yerlerde deniz seviyesinin fazlaca düşmesi veya yükselmesi sonucunda oluşan rüzgar. Diğer bir deyişle; deniz seviyesinin yükselmesi d…
-
GELİŞME
(DEVELOPMENT) [i]Siklonik veya antisiklonik dönüşün kuvvetlenmesi, etkisini arttırması durumunda kullanılan terim.
-
GENEL ATMOSFER SİRKÜLASYONU/DOLAŞIMI
(GENERAL CIRCULATION) [i]Ekvatorun fazla ısınması, kutupların ise güneşten gelen enerjiden yeterince enerji alamaması ve soğuk olması nedeniyle, atmosferde görülen, ortalama yıllık…
-
GENEL TAHMİN
(GENERAL INFERENCE) [i]Hava tahminlerinde, hali hazır hava durumunu içerir bir brifingle beraber genel basınç dağılımı ve bu basınç dağılımının gelecekteki durumunu gösterir tahmin…
-
GENİŞ AÇIK
(WIDE OPEN) [i]Havaalanlarında, hava koşullarının her türlü hava trafiğine uygun olduğunu belirtmek için kullanılan terim.
-
GENLEŞME
(EXPANSION) [i]Bir maddenin uzunluk, alan veya hacmindeki artış. Bir madde, bir takım fiziksel veya kimyasal işlemler sonucunda genleşir. Meteorolojide ise havanın genleşmesi ya ha…
-
GERÇEK
(YILDIZLARLA BELİRLENEN) ZAMAN (SIDEREAL TIME) [i]21 Marta rastlayan gece ve gündüzün eşit olduğu bahar ekinoksunda dünyanın kendi etrafındaki günlük dönüş süresi ile tanımlanan za…
-
GERÇEK BASINÇ
(ACTUAL PRESSURE) [i]Gözlenen/okunan barometre değerinden sıcaklık, yer çekimi ve alet hataları gibi düzeltmelerin yapılmasından sonraki atmosferik basınç.
-
GERİ BOŞALIM
(RETURN STROKE) [i]Yıldırımın oluşması sırasında yerden buluta doğru yıldırım hattı boyunca olan elektrik boşalımı. Buluttan yere doğru olan yıldırımın elektrik boşalımı yanında ye…
-
GERİ HAREKETLİ SİSTEM
(RETROGRADE SYSTEM) [i]Sinoptik meteorolojide, hareket yönünü tersine çeviren bir sistem. Atmosferik bir dalga, uzanmakta olduğu akıntı yönünün tersine hareket ederse geriye dönük…
-
GİDİŞ
(MARCH) [i]Gün, ay veya yıl boyunca herhangi bir meteorolojik elemandaki ilerleme/değişme için kullanılan bir terim. Sıcaklık için bu terim kullanıldığında anlaşılan; sabahtan itib…
-
GİRDAP
(ROTOR) [i]Kararlı bir hava kütlesi ile karşı karşıya olan sıra dağların veya sıradağ halindeki tepelerin rüzgar tutmayan kuytu taraflarında oluşan, geniş ve yatay eksenli etkili d…
-
GİRDAP AKISI
(EDDY FLUX) [i]Atmosferik girdap ve türbülanslardan etkilenen fiziksel özelliklerin (su buharı, ısı, momentum gibi) iletim oranı.
-
GİRDAP DAĞILMASI
(EDDY DIFFUSION) [i]Girdap veya türbülansla gerçekleşen atmosferin karışması sonucunda, ısı, su buharı ve rüzgar momentumu gibi özelliklerin bir tabakadan diğerinde dağıtılması, ta…
-
GİRDAP İLETKENLİĞİ
(EDDY CONDUCTIVITY) [i]Isı gibi fiziksel özelliklerin bir tabakadan diğer bir tabakaya girdap veya türbülanslar aracılığıyla iletilmesi, taşınmasıdır.
-
GİRDAP KAYGANLIĞI/AKIŞKANLIĞI
(EDDY VISCOSITY) [i]Meteorolojide, genel bir hava akımı içindeki girdaplar sonucu oluşan, açıkça gözlenemeyen akışkanlık olarak tanımlanır. Bu kayganlığın en önemli özelliği, yere…
-
GİRDAP TAYFI
(EDDY SPECTRUM) [i]Girdap boyutları frekans dağılımı veya çeşitli boyuttaki girdaplar arasındaki kinetik enerji boyutuna göre, girdap veya türbülansın karakterini, özelliklerini be…
-
GİT
(MET) (NEAP TIDE) [i]Okyanus ve büyük denizlerde, ayın ilk ve üçüncü dördünü evresinde olduğu zamanlarda, her iki haftada bir gerçekleşen azalan orandaki git (met) olayı.
-
GİZİL ISI
(LATENT HEAT) [i]Ortamın sıcaklığında herhangi bir değişiklik olmaksızın, bir maddenin sıvı halden gaz haline veya katı halden sıvı haline geçmesi sırasında emdiği veya dışarıya ve…
-
GİZİL ISI AKISI
(LATENT HEAT FLUX) [i]Yeryüzü enerji birikiminin bir bileşeni. Yeryüzü üzerindeki su buharı aracılığıyla, buharlaşma veya yoğunlaşma süreçlerinden herhangi birisiyle yeryüzündeki ı…
-
GİZİL KARARSIZLIK
(LATENT INSTABILITY) [i]Havanın dikey yer değişimi sonucunda ortaya çıkan bir çeşit şartlı kararsızlık.
-
GMT
(GMT) [k]Greenwich Mean Time, UTC, (Universal Time Coordinate) ve (Z) - Zulu ile aynı anlamda kullanılır. Askeri ve bilimsel amaçlarda kullanılan yirmi dört saatlik zaman ölçeğinin…
-
GÖÇMEN SİKLON
(MIGRATORY CYCLONE) [i]Bir cephe sisteminin önünde oluşan ve cepheyle beraber cephenin önünde hareket eden siklona verilen isim. Siklonun merkezi civarındaki sirkülasyon, cephesel…
-
GÖKGÜRÜLTÜSÜ
(THUNDER) [i]Şimşek kanalı boyunca görülen elektrik boşalması nedeniyle ısınarak hızla genleşen ve iyonize olan gaz tarafından yayılan ses. Şimşeğin görülür hattı boyunca hava sıca…
-
GÖKKUŞAĞI
(RAINBOW) [i]Güneş ışınlarının yağmur damlaları tarafından kırılması ve yansıması sonucunda oluşan yarım çember şeklindeki renkli yay. Gökkuşağı, görülebilir ışık spektrumlarının (…