Meteoroloji Sözlüğü
-
D DEĞERİ
(D-VALUE) [i]Bir yerin standart atmosfer yüksekliğinden, sabit yer basıncına göre, gerçek yüksekliğin sapmasıdır.
-
D TABAKASI
(D-LAYER) [i]İyonosferin yaklaşık 65 ile 80. km.leri arasında yer alan, çok alçak radyo dalgalarını yansıtan diğer radyo dalgalarını da yutan iyonize atmosfer tabakası.
-
d.,
(d) [k]Bofor göstergesinde çisentinin kısaltması.
-
DAĞ ARASI YÜKSEK
(INTERMOUNTAIN HIGH) [i]Rocky Dağları ile Sierra-Cascade arasında kış mevsimi boyunca görülen yüksek basınç merkezi. Bu yüksek basınç merkezi, Pasifik siklonlarının doğu yönüne doğ…
-
DAĞ BAROMETRESİ
(MOUNTAIN BAROMETER) [i]Normal cıvalı barometrelerden tek farkının ıskalasının hem yüksek seviyelerde hem de düşük seviyelerde ölçüm yapılmasına uygun şekilde uzatılmış olan barome…
-
DAĞ DALGASI
(MOUNTAIN WAVE) [i]Dağ gibi yer yüzündeki herhangi bir engel nedeniyle atmosferde oluşan dalga. Bu dalgaların varlığının en güzel kanıtı dağ tepesinin kuytu yamaçlarında gözlenen m…
-
DAĞ HASTALIĞI
(MOUNTAIN SICKNESS) [i]Kişini alışmış olduğu basınç seviyesinden, alışmadığı daha düşük bir basınçla karşılaşması durumunda yaşadığı rahatsızlık. Daha çok dağcılarda görülen bu rah…
-
DAĞ İKLİMİ
(MOUNTAIN CLIMATE) [i]Vadi ikliminden birçok yönüyle farklılık sergileyen, yükselti faktörünün belirleyici olduğu dağ iklimi. Dağ ikliminin temel özellikleri: Yükseltiden kaynaklan…
-
DAĞ MELTEMİ
(MOUNTAIN BREEZE) [i]Soğumuş havanın çekim etkisi nedeniyle dağ yamaçlarından aşağıya doğru esmesiyle oluşan yerel rüzgar. Kanyon çekimi ve katabatik rüzgarlarla aynıdır. Dağlık al…
-
DAĞ METEOROLOJİSİ
(MOUNTAIN METEOROLOGY) [i]Topografik olarak engebeli veya dağlık alanlardaki hava koşullarının açıklanması ve anlaşılmasıyla ilgilenen meteoroloji dalı.
-
DAĞ RÜZGAR SİSTEMİ
(MOUNTAIN WIND SYSTEM) [i]Dağlık alanlarda, dağ ve düzlük, dağ ve vadi, vadi boyunca, vadiye çapraz olarak veya eğim rüzgarları gibi günlük sıcaklık değişimlerinden kaynaklanan rüz…
-
DAĞ-PLATO RÜZGAR SİSTEMİ
(MOUNTAIN-PLAIN WIND SYSTEM) [i]Dağlar ile etrafını çevreleyen platolar arasında oluşan, kapalı, büyük ölçekli termal kaynaklı sirkülasyonlara verilen isim. Dağdan platoya rüzgar a…
-
DAĞILMA
(SCATTERING) [i]Havada asılı halde duran küçük parçacıkların üzerine gelen radyasyonun tüm yönlere dağılması işlemi. Dağılma işlemi, atmosferin mavi rengi almasında, gökkuşağının o…
-
DAĞILMA İZİ
(DISSIPATION TRAIL (DISTRAIL)) [i]Yoğunlaşma izinin tam tersine bir uçağın bulut içerisinde geçişi sırasında geçtiği yerdeki bulutların yarılarak gökyüzünün o yerden görünür hale g…
-
DAĞINIK GÖKYÜZÜ RADYASYONU
(DIFFUSE SKY RADIATION) [i]Doğrudan gelen güneş ışınlarının yer tarafından emilmesinden ayrı olarak, atmosfer tarafından yansıtılan güneş radyasyonun yer tarafından emilmesi. Yerkü…
-
DAĞINIK YANSIMA
(DIFFUSE REFLECTION) [i]Atmosfer içerisinde bulunan toz, su damlacıkları ve buz kristalleri gibi büyük parçacıklar tarafından güneş ışınlarının dağınık şekilde yansıtılması. Bu tür…
-
DALGA
(WAVE) [i]Zaman ve yer açısından periyodik olma ile tanımlanan peş peşe gerçekleşen olaylar dizisi. Dalga, oluştuğu ortamın özelliğine bağlı bir hız ile ortam içerisinde hareket ed…
-
DALGA BOYU
(WAVE LENGHT) [i]Dalga salınımının aynı fazı içinde hareket eden parçacıklar arasındaki en küçük mesafe. Oşinografide, peş peşe gelen iki dalganın en yüksek noktaları arasındaki me…
-
DALGA SİKLON
(WAVE CYCLONE) [i]Bir cephe sisteminin önünde oluşan ve cepheyle beraber cephenin önünde hareket eden siklona verilen isim. Siklonun merkezi civarındaki sirkülasyon, cephesel siste…
-
DALGA YANSISI
(BACKSCATTER) [f]Bir radar sinyalinin dalga geliş yönünün tam zıttı yani 180 ° olarak geri yansıtılması. Bu kavram aynı zamanda radyan enerjinin yeryüzüne ulaşmadan geriye yansıtıl…
-
DALGALI BULUTLAR
(BILLOW CLOUDS) [i]Farklı yoğunluk ve farklı sıcaklıklara sahip hava tabakaları arasında yerde oluşan süreksizlikten kaynaklanan dalga hareketi sonucunda oluşan bulut. Bu kavram za…
-
DALTON YASASI
(DALTON'S LAW) [i]İngiliz Fizikçi Dalton'un bu yasasına göre, karışık gazların oluşturduğu toplam basınç, karışımı oluşturan her bir gazın basınçlarının toplamına eşittir.
-
DAMLA SONDAJ
(DROPSONDE) [i]Atmosferi yerden yukarı değil de (balonla), yukarıdan aşağıya taramak ve meteorolojik bilgileri derlemek için uçaktan paraşüt bağlanarak bırakılan aletler yardımıyla…
-
DAMLAMAK
(DRIP) [i]Sis veya bulutta var olan nemin yaprak, çim vs. üzerinde yoğunlaşması ve oradan da damla olarak yere düşmesi.
-
DEĞİŞİM
(VARIATION) [i]Gün, ay veya yıl gibi belli bir dönem boyunca, meteorolojik ve klimatolojik elemanın değerinin değişme derecesi veya yönü. Örnek olarak sıcaklığın gün boyu değişimi…
-
DEĞİŞİM HATTI
(SHEAR LINE) [i]Maksimum rüzgar değişim hattı. Çok dar olan bu hat çapraz olarak geçildiğinde yatay rüzgar bileşenlerine paralel olan ani rüzgar değişimleri gözlenir.
-
DEĞİŞİM KARARSIZLIĞI
(SHEARING INSTABILITY) [i]Değişik hızlarda hareket eden iki atmosferik tabaka arasındaki sınırda veya rüzgar değişimi içeren bir tabakada görülen dinamik kararsızlık tipi.
-
DEĞİŞKEN
(UNSETTLED) [s]Hava tahminlerinde bu terim nadiren, şu anda iyi olan ama yakın gelecekte, bulutlanacak, yağışa neden olacak veya fırtınaya dönecek hava için kullanılır.
-
DEĞİŞKEN TAVAN
(VARIABLE CEILING) [i]Bulut tavan yüksekliğinin aniden artması veya azalması durumunda kullanılan terim. Bu durumda tavan yüksekliği için verilmesi gereken değer tüm değişken değer…
-
DEĞİŞKENLER
(VARIABLES) [i]Orta enlemlerde kalıcı olarak esen batı rüzgarları için bazen kullanılan terim.
-
DEĞİŞKENLİK
(VARIABILITY) [i]Genellikle standart sapma ile ölçümlenen, sıklık dağılım değerlerinden olan uzaklaşma. Örneğin, Ocak ayı için belirlenen ortalama sıcaklıkların standart sapması 4.…
-
DENİZ
(SEA) [i]Denizcilik Meteorolojisinde 'denizin hali' ile eş anlamlı olarak kullanılan kelime. Dalga durumu ve yüksekliğine bağlı olarak, sakin, çırpıntılı, küçük dalgalı, mutedil da…
-
DENİZ BAROMETRESİ
(MARINE BAROMETER) [i]Gemi güvertesinde kullanılmak üzere düzenlenmiş cıvalı barometre tipi. İçerisindeki cıva seviyesi alçaltılıp yükseltilebilen bir hazne ile içerisinde cıva bul…
-
DENİZ BUZU
(SEA ICE) [i]Deniz suyunun donmasıyla oluşan buza verilen isim. Bu tür buzlanma önce küçük kristallerin oluşum süreciyle başlar sonra tabaka buza, daha sonrada buz kütlesi şekline…
-
DENİZ ENVERZİYONU
(MARINE INVERSION) [i]Soğuk denizsel hava kütlesinin sıcak hava ütlesi altında uzanması durumunda ortaya çıkan sıcaklık enverziyonu.
-
DENİZ GÖKKUŞAĞI
(MARINE RAINBOW) [i]Gökkuşağının oluşum süreciyle aynı şekilde gerçekleşen, okyanus su yüzeyi üzerinden koparak havaya karışan su parçacıklarında güneş ışığının kırılmasıyla gözlen…
-
DENİZ İKLİMİ
(MARINE CLIMATE) [i]Günlük ve yıllık küçük sıcaklık farkları ve yüksek oranda nispi nem ile karakterize edilen, karasal iklimin tam tersi özellikler gösteren, ada ve anakaraların d…
-
DENİZ KARIŞIKLIĞI
(SEA DISTURBANCE) [i]Deniz yüzeyinde görülen karışıklıklar 'denizin hali' kodu ile rapor edilir. Denizin hali, ortalama dalga yüksekliğine göre '0' ile '9' arasında ölçeklendirilir…
-
DENİZ MELTEMİ
(SEA BREEZE) [i]Gece ve gündüz boyunca kara ve denizlerin farklı ısınmaları sonucu ortaya çıkan sıcaklık farkından doğan ve denizden karaya doğru esen rüzgar. Gündüz karalar denizl…
-
DENİZ MELTEMİ CEPHESİ
(SEA BREEZE FRONT) [i]Büyük su kütleleri tarafından çevrilmiş karaların kıyı kesimlerinde görülen meteorolojik bir olay. Deniz melteminin karaya ulaştığı yerlerde oluşur. Su ve kar…