Meteoroloji Sözlüğü
-
h.,
(h) [k]Bofor Göstergesinde 'dolu' için kullanılan kısaltma.
-
HADLEY İLKESİ
(HADLEY'S PRINCIPLE) [i]Dünyanın dönüş hızına bağlı olarak, enlemsel değişikliklerin hareket halindeki hava üzerindeki etkisini açıklamak üzere George Hadley tarafından 1735'te ort…
-
HAFİF
(LIGHT) [s]Genellikle düşük hızda esen rüzgarları belirtmekte kullanılan bir terim. Örneğin Bofor Rüzgar Ölçeğinde saatte 1 ile 3 mil esen rüzgar hafif rüzgar, 4 ile 7 mil esen mel…
-
HAKİM GÖRÜŞ
(PREVAILING VISIBILITY) [i]Gözlem yapılan istasyonun görüş uzaklığı koşullarını temsil eden, o istasyona özgü olan hakim görüş uzaklığı. Hakim görüş uzaklığında, gözlemciyi çemberi…
-
HAKİM RÜZGAR
(PREVAILING WIND) [i]Gün, ay, mevsim veya yıl gibi belirli bir periyotta, diğerlerine göre en sık, en fazla esen rüzgarın yönü için kullanılan terim. Herhangi bir yer için nokta ta…
-
HALE
(HALO) [i]Buz kristalleri içeren bulutların olması veya gökyüzünün buz kristalleri ile dolu olması durumunda, ışığın bu buz kristalleri tarafından kırılması ve yansıtılması sonucun…
-
HAMLE
(GUST) [i]Rüzgar hızındaki ani artış. Rüzgar hızında ani artışının hamle olabilmesi için bu artışın 10 Knots'dan fazla olması, artışla birlikte rüzgar hızının 16 Knots'ı geçmesi ve…
-
HAMLE CEPHESİ
(GUST FRONT) [i]Oraj bulutlarının aşağı doğru güçlü akıntılarının yarattığı hamleli yer rüzgarlarının serin olan kenarları için kullanılan terim.
-
HAMLELİ
(GUSTINESS) [i]İster yeryüzü ısınmasından kaynaklanan konvektif akıntılardan, isterse edi dalgaları yaratan yeryüzü düzensizliklerinin mekanik etkisinden kaynaklanan etkilerden ols…
-
HAMSİN
(KHAMSIN) [i]Mısır'da bir grup rüzgara verilen isim. Genellikle ilkbahar aylarında güneyli yönlerden esen, kuru, sıcak rüzgar, havada bulut halinde toz ve kum katmanının oluşmasına…
-
HARİTA PROJEKSİYONU
(MAP PROJECTION) [i]Yuvarlak yerküre üzerindeki her bir noktayı, enlem ve boylam çizgilerini de tam olarak yansıtacak şekilde sistematik olarak düz bir zemin veya kağıt üzerine yan…
-
HARMATTAN
(HARMATTAN) [i]Kasım ve Mart ayları arasında yaşanan kurak dönemde, Sahra Çölünden Kuzeybatı Afrika kıyılarına doğru esen, kuzey veya kuzeydoğulu, aşırı kuru ve tozlu rüzgar. Rüzga…
-
HARMONİK ANALİZ
(HARMONIC ANALYSIS) [i]Veri serisinin, bu seriyi içeren harmonik (dalga) bileşenlerinin periyot, genlik ve aşamasını belirleyecek şekilde istatistiksel analizi. Bu analizde, Fourie…
-
HATA
(ERROR) [i]'Ölçümler teorisi'ne göre, sayısal değerin doğru miktarı ile gözlenen değer arasındaki fark. Hata nedeni birden fazla kaynaktan olabilir: Ölçek farklılığı, aletten kayna…
-
HATA MİKTARI KARELERİNİN ORTALAMASININ KÖK DEĞERİ
(ROOT-MEAN-SQUARE ERROR) [i]Veri dizilerinde standart sapma değeri gibi kullanılan hata miktarı karelerinin ortalamasının kök değerini gösteren bir terim. Bu terim ile bir dizi içi…
-
HAVA
(AIR) [i]Atmosferi oluşturan gazların karışımı. Kuru havayı oluşturan temel gazlar: Nitrojen- % 78.09, Oksijen- % 20.946, Argon- % 0.93 ve Karbondioksit- % 0.033. Meteorolojik açıd…
-
HAVA ANALİZİ
(WEATHER ANALYSIS) [i]Sinoptik hava haritalarında, hava kütlelerinin boyutları, fiziksel özellikleri, farklı hava kütlelerinin birbirleriyle olan ilişkilerini, cephelerin yeri, yap…
-
HAVA BOŞLUĞU
(HOLE IN THE AIR) [i]Çok ani olarak uçakların seviye kaybetmesine neden olan, hava cebi olarak ta isimlendirilen atmosferik durum. Hava boşluğu, ya rota üzerinde olan aşağı doğru h…
-
HAVA CAMI
(WEATHER GLASS) [i]Cıvalı barometreler için kullanılan yaygın bir isim. Bu tip barometrelerde basınç ıskalasının yanında, o basınç değerinde havanın nasıl olacağını gösteren şekill…
-
HAVA DENETİM RADARI
(WEATHER SURVEILLANCE RADAR (WSR)) [i]Doppler radarların yeni nesli. Radar birimi, bir dizi bilgisayar yardımıyla, bir fırtına içerisindeki havanın hareketini de içerecek şekilde y…
-
HAVA DİRENCİ
(AIR RESISTANCE) [i]Hava içerisinde hareket eden cisimlere hava tarafından uygulanan ters yönlü, sürtünmeden kaynaklanan kuvvet.
-
HAVA HARİTASI
(WEATHER MAP) [i]Sinoptik kart olarak ta bilinen hava haritaları, belli sayıdaki sinoptik istasyondan aynı zamanda toplanan rasatlardan oluşmuş bilgileri içeren, belli bir alanda o…
-
HAVA İSTASYONU
(WEATHER STATION) [i]Değişik amaçlara uygun olarak hava gözlemlerinin yapıldığı yer. Ülkemizde yağış, küçük klima, büyük klima, sinoptik, meydan, deniz ve radyosonde gibi değişik a…
-
HAVA KALİTE STANDARTLARI
(AIR QUALITY STANDARTS) [i]Kirleticilere verilen iznin en üst düzeydeki seviyesi. Kamu sağlığını korumak için, kirleticilere verilen üst sınır değerleri gitgide daraltılmaktadır. H…
-
HAVA KİRLETİCİLERİ
(AIR POLLUTANT) [i]Atmosfere karışan zararlı madde veya ürünler. Diğer bir deyişle atmosferi oluşturması beklenen gazların dışında yer yüzünden atmosfere taşınan ve zararlı olan ki…
-
HAVA KİRLİLİĞİ
(AIR POLLUTION) [i]Atmosferin, insan, bitki ve hayvan gibi canlı yaşamını tehdit edecek boyutta değişik kirleticilerle tehdit edilmesidir. Hava kirliliğine neden olan faktörlerin b…
-
HAVA KÜTLESİ
(AIR MASS) [i]Geniş bir alanı kapsayan, yatay olarak belli bir homojenliğe sahip, sıcaklık, nem ve Lapse-Rate gibi özellikleri açısından benzerlik taşıyan çok büyük hava parseli. B…
-
HAVA KÜTLESİ ANALİZİ
(AIR-MASS ANALYSIS) [i]Sinoptik hava haritalarında, hava kütlelerinin boyutları, fiziksel özellikleri, farklı hava kütlelerinin birbirleriyle olan ilişkilerini, cephelerin yeri, ya…
-
HAVA KÜTLESİ DEĞİŞİMLERİ
(AIR-MASS MODIFICATIONS) [i]Kaynak bölgesini terk eden hava kütlesinde oluşan fiziksel özellikli değişimler. Bu değişim aşağıda belirtilen gerekçelerden yalnızca birisi ama genelli…
-
HAVA KÜTLESİ KLİMATOLOJİSİ
(AIR-MASS CLIMATOLOGY) [i]Hava kütlelerinin oluşturduğu iklimlerin dinamik ve termodinamik açıdan incelenmesiyle ilgilenen klimatoloji dalı.
-
HAVA KÜTLESİ ORAJI
(AIR-MASS THUNDERSTORM) [i]Temel özelliği kararsızlık ve yüksek nem olan hava kütlesinde oluşan oraj. Bu tip orajın oluşumunda, cephe ve hava kütlesi içinde oluşan dinamik yükseliş…
-
HAVA KÜTLESİNİ TEMSİL EDEN ÖZELLİK
(REPRESENTATIVE PROPERTY OF AN AIR MASS) [i]Atmosferin geniş bir parselini temsil edebilen temel özellik. Bu özellik sayesinde bu parsel bitişik atmosfer parselinden ayrıştırılabil…
-
HAVA OKU
(WEATHER VANE) [i]Rüzgar yönünü göstermek için tasarlanmış oka benzer alet. Bu ismin verilmesinin nedeni ise hangi rüzgar yönünde hangi hava durumunun olduğu görüşüdür. Hava okunun…
-
HAVA PATİKASI
(AIR TRAJECTORY) [i]Belirli bir zaman içinde bir hava parselinin izlemiş olduğu yol.
-
HAVA RAPORU
(WEATHER REPORT) [i]Belirli bir yer ve zamanda gözlemlenen meteorolojik eleman değerlerinin bildirimi. Hava raporunun içereceği eleman sayısı, raporun hazırlandığı amaca göre değiş…
-
HAVA ZEHİRLEYİCİLERİ
(AIR TOXIC) [i]Havayı kirleten gaz veya katı maddelerden zehirli olanları. Bu zehirli gazlar arasında tarımsal amaçlı olarak kullanılan gübre ve ilaçlar ile kimyasal işlemlerle uğr…
-
HAVACILIK TAHMİNİ
(AVIATION FORECAST) [i]Uçuş sırasında, uçuşa meteorolojik destek sağlamak için, kalkış, uçuş ve inişi de içerecek şekilde yol boyu için hazırlanan meteorolojik tahmin. Bu tahminin…
-
HELEZONİK
(SOLENOID) [i]Meteorolojide, iki izobarik ve iki izosterik (sabit özgül hacim) sınır arasında kalan atmosfer kolonunu tanımlamak için kullanılan terim. Atmosferdeki helezon alanını…
-
HELM
(HELM) [i]İngiltere'nin Cumberland ve Westmoreland Bölgelerinde esen, kuzeydoğulu, soğuk ve kuvvetli rüzgarlara verilen yöresel isim. Aynı yörede, bu tür kuvvetli rüzgarların önces…
-
HELYOGRAF
(HELIOGRAPH) [i]Günlük güneşlenme süresini belirlemede kullanılan alet. Aynalar sistemi yardımıyla, güneş ışınlarını bir istasyondan diğerine yansıtan sinyal aleti. Güneş ışınların…