Meteoroloji Sözlüğü
-
C,.
( C ) [k]Santigrat (C) ve Sakin (CALM) kavramları için kullanılan kısaltma.
-
C.G.S SİSTEMİ
(C.G.S SYSTEM) [i]Ölçümde, temeline santimetre, gram ve saniyeyi alan birim sistemi. Ülkemizde ve meteoroloji biliminde genellikle bu sistem kullanılır.
-
CAM TERMOMETRELERDE SIVI
(LIQUID IN GLASS THERMOMETER) [i]Sıvı termik elemanın cam tüp içinde bulundurulduğu termometre çeşidi. Kullanılan sıvı genellikle ya alkol ya da cıvadır. Aletin ıskalasının bölümle…
-
ÇAMUR KAYMASI
(MUD SLIDE) [i]Etkili ve kuvvetli bir yağış sırasında kanyonlardan ve dağ yamaçlarında aşağıya doğru su, toprak ve kaya karışımı çamurun hızla aşağıya doğru hareketi, akışı.
-
ÇAN EĞRİSİ HAREKET
(RECURVATURE) [i]Kasırganın kendi normal güzergahı olan batılı yönden ayrılarak önce kutuplara doğru yönelmesi sonra da doğuya hareketiyle ortaya çıkan çan eğrisi şeklindeki hareke…
-
CAPE
(CAPE) [k]Konvektif Yeterlikli Potansiyel Enerji (Convective Available Potential Energy) kavramının kısaltması. Bu kavram, konveksiyon yaratabilecek düzeydeki potansiyel enerji içi…
-
CAPE DOKTOR
(CAPE DOCTOR) [i]Güney Afrika kıyılarında esen kuvvetli güneydoğulu rüzgarlar. İnsanları rahatlattığı için bu rüzgarlara bu isim verilmiştir.
-
CAPE VERDE ADALARI
(CAPE VERDE ISLANDS) [i]Batı Afrika kıyılarına yakın, Atlantik Okyanusunda bir gurup volkanik ada. Bu adalar civarı kuvvetli siklonların oluşumuna kaynaklık yapar.
-
ÇARLS YASASI
(CHARLES' LAW) [i]Basınç sabit kalmak koşuluyla, gazın hacminin sıcaklıkla doğru orantılı olarak değiştiğini gösteren yasa. Eğer basınç sabit tutulursa, artan sıcaklıkla birlikte g…
-
ÇARŞAF ŞİMŞEK
(SHEET LIGHTNING) [i]Gözlemciye uzak olan oraj bulutlarında geceleri görülen bir saniye veya daha fazla süren güzel görüntülü, ışıklı geniş çarşaf benzeri şimşek. Gündüzleri, güneş…
-
ÇATAL ŞİMŞEK
(FORKED LIGHTNING) [i]Şimşeğin ana kanalının yan taraflarından çıkan ışıklı çatalların oluşturduğu şimşek. Bu çatalların oluşmasındaki neden, ana kanalın etrafındaki (+) veya ( - )…
-
ÇATALLI ŞİMŞEK
(STELLAR LIGHTNING) [i]Bir noktadan birden fazla ışık patlaması yayan şimşek için kullanılan terim.
-
ÇATI BUZU
(ICICLE) [i]Çatılardan, çitlerden veya uçurum kenarlarından aşağı doğru sarkan mızrak başlı, koni şeklinde, parmak büyüklüğünden başlayıp 1 metre çap ve 7-10 metre uzunluğa kadar u…
-
Cb
(Cb) [k]Cumulonimbus bulutu ile santibarın (Barın binde biri veya 10 Mb'a eşit basınç değeri) kısaltması için kullanılır.
-
ÇEKİM
(GRAVITATION) [i]Newton hipotezine göre, evrende var olan iki kütlenin birbirini çekim kuvveti. Çekim yönü ise iki madde arasındaki doğru boyuncadır. Evrensel çekim kanununa göre,…
-
ÇEKİRDEK
(TOZ) SAYACI (NUCLEUS COUNTER) [i]Belli bir hacimde bulunan toz parçacıklarını saymada kullanılan bir alet. Toz parçacıkları bulut içinde yoğunlaşmayı sağladığı için bu alete 'parç…
-
ÇEKİRDEKLENME
(NUCLEATION) [i]Meteorolojide, su buharından sıvı suya veya sıvı sudan buza dönüşüm aşamasının başlaması durumu. Yoğunlaşmanın merkezlerinde, iyon ve diğer parçacıkların hareketi.
-
CEPHE
(FRONT) [i]Farklı sıcaklık ve farklı yoğunluğa sahip iki farklı hava kütlesi arasındaki sınır veya geçiş bölgesi. Sıcak ve nemli hava ile soğuk ve kuru hava kütleleri arasındaki ko…
-
CEPHE ÖLÜMÜ
(FRONTOLYSIS) [i]Varolan cephenin bozulması, zayıflaması veya kaybolması yani ölmesi. Cephenin yok olması durumunda, ya cepheyi oluşturan iki farklı hava kütlesi karşılıklı alışver…
-
CEPHE OLUŞUMU
(FRONTOGENESIS) [i]Cephenin oluşması, doğması. Oluşum yeni olabileceği gibi eski bir cepheden yeni bir cephenin doğması şeklinde de gerçekleşebilir. Cephe oluşumu yoğunlukları ve s…
-
CEPHENİN EĞİMİ
(SLOPE OF A FRONT) [i]Farklı özelliklere sahip iki hava kütlesinin birbirleriyle karşılaşması sonucunda oluşan cephe hattının yeryüzü ile yapmış olduğu açı. Karşılaşan hava kütlele…
-
CEPHESEL ENVERZİYON
(FRONTAL INVERSION) [i]Cephe gerisinde, soğuk hava üzerinde tırmanan sıcak havanın oluşturduğu sıcaklık enverziyonu.
-
CEPHESEL GEÇİŞ
(FRONTAL PASSAGE) [i]Yerdeki bir noktadan cephenin geçişi olarak tanımlanır. Cephenin geçişi, işba noktasındaki değişiklikten, sıcaklıktan, rüzgar yönünde gözlenen kırılmadan ve ba…
-
CEPHESEL SİS
(FRONTAL FOG) [i]Cephe geçişi sırasında, cephe önünde veya gerisinde, cepheyi oluşturan gerekçelerden dolayı oluşan sis. Bu sisin oluşumundaki temel neden, serin veya sıcak olan ce…
-
ÇEVRE
(AMBIENT) [i]Etrafı saran alan veya çevre.
-
ÇEVRESEL LAPSE-RATE
(ENVIRONMENTAL LAPSE-RATE) [i]Genellikle radyosonde ile ölçülen, hava sıcaklığının yükseklikle düşme oranıdır.
-
ÇEYREK
(QUARTILE) [i]Bütün bir veri dizisinin çeyreklik bölümünü belirtmek için kullanılan terim. Veriler belli bir düzen içinde sıralandığında üstte kalan % 25'ine 'üst çeyrek', altta ka…
-
ÇİĞ/İŞBA NOKTASI ALETİ
(DEW-POINT APPARATUS) [i]Çiğ noktasının doğrudan elde edilebildiği laboratuar aleti.
-
ÇİĞKUŞAĞI
(DEWBOW) [i]Güneş ışınlarının çiğ damlalarında kırılması ve yansıması sonucunda yerde oluşan hiperbol şekilli renkli kuşak.
-
ÇİM ENDÜŞÜK SICAKLIĞI
(GRASS MINIMUM TEMPERATURE) [i]Kısa boyda kesilmiş çimlerle kaplı bir alanda, haznesi çimlere dokunacak şekilde açıkta bırakılmış bir termometrenin gece boyunca ölçtüğü en düşük sı…
-
ÇİNOK
(CHINOOK) [i]Bir tip fön rüzgarı. Rocky Dağlarında, yoğun bir soğuk çekirdeğin arkasından sıcaklığın birden 20 dereceden 40 dereceye çıkması durumunda dağ yamaçlarından aşağıya doğ…
-
CİRİT BOŞALIM
(DART LEADER) [i]Doğrudan ve sürekli olarak buluttan yere doğru boşalan, zayıf ve negatif yüklü enerji.
-
ÇİSENTİ
(DRIZZLE) [i]Çapı 0.5 mm.den daha az olan, yağış şeklinde çok yavaş ve hava içerisinde yüzerek yere düşen küçük su damlacıkları. Çisenti, sis ve düşük görüş uzaklığı ile beraber st…
-
ÇİZGİ HALİNDE YANSI DALGA ÖRÜNTÜSÜ
(LINE ECHO WAVE PATTERN -(LEWP)) [i]Oraj çizgisinde görülen şişkinlik. Bu şişkinlik çizgi üzerinde dalga şekli yaratır. Radar ekosunda böyle bir görüntü kuvvetli hava olaylarının o…
-
ÇİZGİ KAYNAK
(LINE SOURCE) [i]Atmosfer kirleticilerinin yarattığı tehlikenin bir alanı değil sadece izlediği yolu kapsaması durumu. Bu kirleticiler yayılarak çevrede bir alanı etkilemek yerine…
-
ÇIĞ
(AVALANCHE) [i]Dağ yamacı veya eğimli yüzeylerden kar ve buz kütlelerinin koparak aşağı doğru kayması.
-
CIVA
(MERCURY) [i]Meteorolojik aletlerin yapımında önem taşıyan metalik element. Özellikle cıvalı barometrelerde,cıva yoğunluğunun fazla olmasından dolayı cam tüpün orta büyüklükte yani…
-
CIVALI BAROMETRE
(MERCURIAL BAROMETER) [i]Atmosferik basınç değişikliklerini ölçmek için kullanılan alet. Bu alette bir ucu açık diğer ucu kapalı uzun bir cam tüp kullanılmıştır. Tüpe açık ucundan…
-
COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ
((GIS) GEOGRAPHIC INFORMATION SYSTEM) [k]Yöresel veya bölgesel planlama çalışmalarına yardımcı olmak amacıyla hazırlanan, kullanımdaki toraklar, yollar ve ırmaklar gibi detayları i…
-
ÇOK AZ YAĞMUR
(TRACE OF RAIN) [i]Yağış olduğu halde yağışölçerde ölçülebilecek miktardan daha az ıslaklık varsa ve gözlemci bu ıslaklığın yağmurdan kaynaklandığına karar verirse kullanılacak ter…