Meteoroloji Sözlüğü
-
DENİZ MELTEMİ KONVERJANS ZONU
(SEA BREEZE CONVERGENCE ZONE) [i]Deniz melteminin konverjans yapmaya başladığı sınır bölgeye verilen isim. Denizden esen meltemle bu bölgeye gelen nemli hava burada yükselir ve kon…
-
DENİZ METEOROLOJİSİ
(MARINE METEOROLOGY) [i]Deniz ve okyanus üzerindeki seyrüsefere ilişkin olarak, deniz ve okyanus üzerindeki hava ve deniz durumu ile ilgilenen meteoroloji dalı. Deniz meteorolojisi…
-
DENİZ MİLİ
(SEA MILE) [i]Uzunluk ölçü birimi. 1 deniz mili 1000 fathoma veya 6000 feete eşittir. 1 fathom 1.83 m olduğuna göre 1 deniz milinin uzunluğu da 1830 metredir. Kullanılan bir başka…
-
DENİZ ŞAFAĞI
(NAUTICAL TWILIGHT) [i]Deniz veya okyanuslarda dolaşan gemilerin parlak yıldızları yol belirlemede referans olarak kullanabildikleri ve ufuğun belirgin olduğu zaman. Deniz şafağı,…
-
DENİZ SERPİNTİSİ
(SEA SPRAY) [i]Tuz serpintisi olarak ta bilinir. Deniz serpintisi, deniz suyu yani tuzlu sularda oluşan dalgaların tepelerinin koparak tuzlu suyun sağa sola savrulmasıyla oluşur. D…
-
DENİZ SEVİYESİ
(SEA LEVEL) [i]Meteorolojide sık kullanılan bu terimden aslında anlaşılması gereken şey ortalama deniz seviyesidir. Deniz seviyesi, uzun yıllar boyunca yapılan ölçümler sonucunda e…
-
DENİZ SEVİYESİ BASINCI
(SEA LEVEL PRESSURE) [i]Ölçülen istasyon basıncından hesaplanarak veya tablo yardımıyla elde edilen ortalama deniz seviyesindeki basınç için kullanılan atmosferik basınç.
-
DENİZ SİSİ
(SEA FOG) [i]Sıcak ve nemli hava parselinin soğuk su yüzeyleri üzerinde hareketi sırasında alttan soğumasıyla hemen hemen yoğunlaşma derecesine kadar ulaşması sonucunda oluşan adve…
-
DENİZ YÜZEY SICAKLIĞI
(SEA SURFACE TEMPERATURE (SST)) [i]Deniz yüzey suyunun sıcaklığı. Deniz suyu sıcaklığı, şamandıralar yardımıyla, gemilerle, infrared uydu görüntüleriyle veya kıyıda yapılan ölçümle…
-
DENİZSEL HAVA KÜTLESİ
(MARITIME AIR MASS) [i]Özellikleri üzerinde oluştuğu deniz tarafından belirlenen/yaratılan hava kütlesi. Hava kütlesi sınıflandırmasında ikincil bir karakteristiktir, 'm' harfi ile…
-
DENSUS
(DENSUS) [s]Yüksekliği ve kalınlığından dolayı rasatçı tarafından tam olarak tanımlanamayan ve diğer tür orta ve alçak bulut türleriyle karıştırılan cirrus bulutu.
-
DEPREM
(EARTHQUAKE) [i]Yeraltında gerçekleşen fay kırılmaları veya volkanik faaliyetler sonucunda oluşan dalgalar nedeniyle, yer kabuğu üzerinde gerçekleşen ani, geçici sallanma, kırılma…
-
DERECE
(DEGREE) [i]Sıcaklık göstergesinde tek bir aralığı temsil eden sıcaklık değişim ölçeği. Santigrat derecede bu aralık 1/100, Fahrenhaytta ise 1/180' dir.
-
DERECE GÜN
(DEGREE DAY) [i]Belli bir standart olarak alınan günlük ortalama sıcaklıktan sapma ölçüsü. Bir gün boyunca, standardın altında veya üstünde olmak koşuluyla her bir derece sapma içi…
-
DEREKO
(DERECHO) [i]Çok uzun yol kat edebilen, hızlı hareketli, yaygın ve yoğun oraj hattı. Yüzlerce mil boyunca esen doğrusal ve hasar yaratan rüzgarlarıyla tanımlanır. İspanyol kökenli…
-
DERİN ÇUKUR RÜZGARI
(RAVINE WIND) [i]Herhangi bir doğal engelin bir tarafından öbür tarafına yönelmiş basınç gradyanının var olması durumunda, bir dağ engeline doğru sokulan dar ve derin bir çukur vey…
-
DERİNLEŞME
(DEEPENING) [i]Alçak basınç sistemi veya siklonik dönüş alanının gelişim evrelerini tanımlamada kullanılan ve sistemin merkezi basıncında azalma olduğunu gösteren bir terim. Aynı z…
-
DİABLO RÜZGARLARI
(DIABLO WINDS) [i]Orta Kaliforniya'da Diablo Dağlarında esen ve hızı saatte 60 mili aşan, kuru rüzgarlar. Nevada üzerinde oluşan yüksek basınçtan, Orta Kaliforniya kıyılarında oluş…
-
DİKELEN BULUT
(STANDING CLOUD) [i]Dağlık alanların zirvelerinde veya dağ sırtlarında sürekli aynı yerde hareketsiz duran, dikilen tek parça halindeki bulutlar için kullanılan terim. Altocumulus…
-
DİKEY ANEMESKOP
(VERTICAL ANEMOSCOPE) [i]Balonların kendisini saran hava içerisindeki dikey nispi hareket hızını gözlemek için veya atmosfer içerisinde gerçekleşen hava akım hızlarının dikey bileş…
-
DİKEY ANEMOMETRE
(VERTICAL ANEMOMETER) [i]Atmosfer içerisinde gerçekleşen hava akım hızlarının dikey bileşenlerini ölçmek için dizayn edilmiş anemometre.
-
DİKEY GÖRÜŞ UZAKLIĞI
(VERTICAL VISIBILITY) [i]Gözlemcinin dikey olarak yukarıya baktığında görebildiği en uzak mesafe. Bu mesafenin belirlenmesinde sabit bir referans olamayacağı için bir balon veya bu…
-
DİKEY RÜZGAR PROFİLİ
(VERTICAL WIND PROFILE) [i]Belli bir yer üzerinde, atmosferin rüzgar yapısını belgelemek amacıyla, atmosfer içerisindeki değişik seviyelerde seri halde yapılan rüzgar ölçüm değerle…
-
DİKEY SICAKLIK PROFİLİ
(VERTICAL TEMPERATURE PROFILE) [i]Belli bir yer üzerinde, atmosferin termal yapısını belgelemek amacıyla, atmosfer içerisindeki değişik seviyelerde seri halde yapılan sıcaklık ölçü…
-
DİN
(DYNE) [i]C.g.s sisteminde, 1 gramlık bir kütlede 1 cm./santimetrekare ivme yaratabilmek için gerekli olan gücün birimidir.
-
DİNAMİK
(DYNAMICS) [i]Mekaniğin, hareket ve kuvvetler konularıyla ilgilenen, kuvvet ve hareket arasındaki ilişkileri açıklayan dalı. Meteorolojide dinamik daha çok hareketle ilişkili olan…
-
DİNAMİK KLİMATOLOJİ
(DYNAMIC CLIMATOLOGY) [i]Hava Kütlesi Klimatolojisi olarak da bilinen bu dal; hava kütlelerinin oluşumu, kaynak bölgeleri, hareketleri ve hava kütlelerinin dinamiksel yapısını ince…
-
DİNAMİK METEOROLOJİ
(DYNAMIC METEOROLOGY) [i]Teorik Meteoroloji olarak da bilinen meteorolojinin bu dalı, klasik fiziğin laboratuar verileri ile matematiksel fiziği, meteorolojik olaylarda etkili olan…
-
DİNAMİK SOĞUMA
(DYNAMIC COOLING) [i]Alçak basınç merkezi alanlarında, yükselen havanın genleşmesiyle enerji kaybetmesi, ısının adyabatik olarak kaybı sonucu oluşan soğuma. Atmosferde dinamik soğu…
-
DİNAMİK TAHMİN
(DYNAMICAL FORECAST) [i]Sayısal modellerle elde edilen sayısal hava tahmini kavramı ile aynı anlamda kullanılmaktadır.
-
DİVERJANS
(DIVERGENCE) [i]Belli bir bölgede, bir noktadan dışarıya doğru gerçekleşen yatay hava hareketleri sonucu oluşan rüzgar. Yerde diverjans olması demek o yere yukarıdan aşağıya doğru…
-
DİYABATİK
(DIABATIC) [i]Buharlaşma, yoğunlaşma, türbülans ve radyasyon gibi meteorolojik olaylarda gerçekleşen, sisteme ısı girişi ve çıkışını gösteren termodinamik işlem. Diğer bir deyişle…
-
DIŞA AKIŞ
(OUTFLOW) [i]Oraj gibi bir sistemden dışarıya doğru olan hava hareketine verilen isim. Bir sistemden dışarıya doğru gerçekleşen hareketin temel nedenleri: Soğuk hava parselinin aşa…
-
DOBSON SPEKTROFOTOMETRESİ
(DOBSON SPECTROPHOTOMETER) [i]Belli dalga boyundaki radyasyon şiddetini ölçen alet. Meteorolojide bu tür aletler genellikle atmosferik ozon ölçümünde kullanılmaktadır.
-
DOĞAL KARARLILIK
(NEUTRAL STABILITY) [i]Çevresel lapse-rate'in kuru (yaş) adyabatik oranlara eşit olduğu zaman doymamış (doymuş) hava içinde gözlenen atmosferik durum.
-
DOĞRULAMA
(VERIFICATION) [i]Genellikle istatistiksel yöntemler kullanarak hava, tahminlerinin gerçekleşen hava durumlarına göre doğruluk ve tutarlılık derecesinin belirlenmesi süreci.
-
DOĞRULAMA DEĞERİ
(VERIFICATION SCORE) [i]İstatistiksel yöntemlerle elde edilen doğrulama işleminin sayısal karşılığı. Yapılan hava tahmini ile gerçekleşen hava durumu arasındaki tutarlılık oranı mi…
-
DOĞRUSAL RÜZGARLAR
(STRAIGHT-LINE WINDS) [i]Kendi etrafında dönmeden, doğrusal hareket eden yer rüzgarı. Doğrusal rüzgar, genellikle oraj bulutundan kaynaklanan hava olaylarından hemen önce esen ilk…
-
DOĞULU DALGA
(EASTERLY WAVE) [i]Tropikal bölgede, doğudan batıya doğru hareket halinde olan, yalnızca rüzgar yönü kırılması ve yağmura neden olan, siklon veya trof türü göçebe dalgacıklar. Dalg…
-
DOĞULULAR
(EASTERLIES) [i]Doğu, güneydoğu veya kuzeydoğu yönlerden düzenli ve sürekli olarak esen rüzgarlara verilen ortak ad. Doğulu ticaret rüzgarları bu tip rüzgarlara iyi bir örnektir.