İslami Terimler Sözlüğü
-
ba’s
1. Diriltme, uykudan uyandırma, topraktan çıkarma, canlandırma, ihya. “O gün (kıyamet günü) Allah onların hepsini ba’s edecek ve (dünyada) yapmış oldukları şeyleri kendilerine habe…
-
baç
1. Halktan alınan öşür, haraç. “Bir zamanlar krallardan taç aldık,/Uçan kuştan, akan sudan baç al- dık,/Nice yavuz düşmanlardan öç aldık,/Bu kuvvetin kaynağıdır o eller!” (Rıza Tev…
-
bağışlayan
Allah’ın adı ile” anlamına gelen ve bir işe başlarken söylenen ‘Bismillahirrahmanirrahim’e verilen isim. Tevbe suresi hariç Kur’an-ı Kerim’deki bütün surelerin başında bes- mele bu…
-
bağlanarak ondan
Allah’ın rızasını kazanmanın yollarını öğrenen, bu uğurda yetişmek için mürşidin verdiği ahlaki öğütleri uygulayan ve kendisine öğrettiği dua ve zikirleri belli vakitlerde oku- yar…
-
bağlanmakla yükümlü oldukları
Roma Katolik Kilisesinin başkanı, Katolik Kilisesinin ruhani lideri. İlk Papa M. I.
-
basar
1. Görme, bakma, anlama, kavrama, sezme, tanıma. 2. Göz, görme duyusu. 3. “Her şeyi bütün ayrıntılarıyla bilip görmesi.” anlamında Allah’ın zati sıfatlarından biri. Bu anlamda basa…
-
başına geçen
Hasan Sabbah (ö. 483/1090) döneminde yaşamışlardır. Alamut Kalesi’ni alarak batıni İsmailiye devletini kurmuşlardır. Bu devlet 177 654/1256’da Moğollar tarafından yıkılmıştır. Günü…
-
başından geçenler
Kur’an-ı Kerim’in edebî üslubuyla anlatılır. Okuma yazma bilmediği bu
-
başka hiçbir ilah olmayan
Allah’ım. Yalnızca bana ibadet et ve beni hatırlamak için namaz kıl!” (Kur’an-ı Kerim 20/14) 4. Allah’ın insanlara emrettiği
-
başladığı
Kâbe’nin doğu tarafındaki küçük tepe. Hac ve umre yaparken
-
başlarken
Allah’ı ululamanın, ahlaken temiz olup her türlü kötülüğü terk etmenin, yapılan iyilikleri başa kakma-
-
başlattığı bu hareket
Mısır’da çığ gibi büyümüş ve kısa bir zamanda ülkede çoğalmıştır. “Sonra bunların peşinden ardı ardına elçilerimizi gönderdik. Meryem oğlu İsa’yı da onlara (peygamber olarak) gönde…
-
başlayıp
Nâs Suresi ile biten, Hz. Muhammed’e indirilen ve kendine has
-
başta olmak üzere
Kur’an-ı Kerim’in belirlemiş olduğu yerlere vermeleri. Zekât, toplumsal barışı sağlayan en önemli ibadetlerden biridir. Zekât ibadeti ile zengin ve fakir arasındaki eko- nomik deng…
-
basubadelmevt
Her insanın ölümden sonra Allah’ın huzurunda hesap vermek üzere yeniden diriltilmesi. Öldükten sonra diriltilme konusu, Kur'an-ı Kerim’de birçok ayette anlatılmıştır. Bu konu, Kur’…
-
batıl
1. Yok olup giden, gerçek ve doğru olmayan, esassız, boş şey, boşa giden, hükümsüz, gerçeğe aykırı, hikmetsiz, temelsiz, devamsız. “Mallarını- zı, aranızda batıl (sebepler) ile yem…
-
batıl din
1. Gerçek olmayan din. 2. Allah’tan geldiği şekliyle korunamamış ve insan eliyle müdahale edile- rek bozulmuş din. 3. Kurucusunun adıyla anılan ve vahye dayanmayan din(ler). Bâtın…
-
batılın kendisi ile ayırt edildiği
Kur'anı Kerim ramazan ayında indirilmiştir.” (Kur'an-ı Kerim 2/185) 2. Hz. Peygamber’e vahiy yoluyla gelen, mushaflarda 210 yazılı olan, değiştirilmeden nesilden nesle nakledilen,…
-
batıni yorumlar getiren aşırı
Şii bir grup. İsmaililer, İslam dünyasında batınilik inancının yayıcısı olmuşlardır. En parlak dönemlerini İsmaililerin
-
batısında ve eski
Cidde yolu üzerindedir. Buranın asıl şöhreti hicretin 6. yılı zilkade ayının başında (M. 628) Hz. Peygamberin gördüğü bir rüya üzerine
-
bayram
1. Dinî ve millî bakımdan önemli olan ve toplumca kutlanan gün veya günler. “Yaz gelir de Arap atlar yarışır,/Bayram gelir kanlı, kinli barışır.” (Karacaoğlan) İslam dininde iki ba…
-
bayram namazı
Ramazan ve Kurban Bayramı’nın birinci günü cemaatle birlikte ve iki rekât olarak kılınan namaz. Bayram namazı güneşin doğma- sından yaklaşık olarak kırk beş dakika sonra kılınmaya…
-
bazı
Arap kabileleri arasında savaş yapılması yasak kabul edilen ve haram aylar olarak bilinen zilkade, zilhicce, muharrem ve recep aylarında yapılan savaşlar. Cahiliye döneminde zaman…
-
bazı farklılıklar ortaya çıkınca
Hz. Osman, Hz. Hafsa’nın elindeki ana mushafı isteyip bir komisyon oluşturarak çoğalttırmıştır. Okumada birliği
-
bazı gençler putperestlikten vazgeçip
Allah’a iman ettiklerini ilan etmişlerdir. Vali, toplumun çoğunluğunun bağlı olduğu dinden vazgeçen bu gençleri öldürmek istemiş, onlar da inançlarını korumak amacıyla şehirden kaç…
-
beddua
1. İlenç, ilenme, birinin kötülüğü için edilen dua, lanet, intizar. 2. Bir kimsenin veya toplumun Allah tarafından cezalandırılmasını isteme. İslam dinine göre yerli yersiz beddua…
-
bela
1. Gam, keder, tasa, sıkıntı, afet. “Allah, kuluna herhangi bir hastalığı bela olarak verirse, (kul da bu hastalığa sabrettiği sürece) Yüce Allah kulunun günahlarını bağışlar.” (Ha…
-
belagat
1. İyi konuşma, sanatlı söz söyleme yeteneği. 2. Sözü, herkesin kolay kolay söyleyemeyeceği şekilde söyleme. Belagatli söylenen sözlerde, sözcüklerin seçimi ile oluşturulan cümleni…
-
benden önce gelmiş olan
Tevrat’ı doğrulamak, benden sonra gelecek ve adı Ahmed olacak bir peygamberi müjdelemek için size gönderilmiş Allah’ın bir peygamberiyim.” (Kur'an-ı Kerim 61/6) fariza bk. farz.
-
benim
Rabb’im çok Vedûd ve Rahim’dir.” (Kur’an-ı Kerim 11/90)
-
benzemeye çalışan
Allah dostu; velilerin en büyüğü, insanıkâmil. gâvur bk. kâfir.
-
benzerliğe dayanarak
Kur'an-ı Kerim veya sünnette hükmü belirtilen bir meseleye göre belirleme. “Ey Ebu Musa!...Hüküm verirken önüne benzer meseleler geldiğinde olayları birbirine kıyas et…” (Hz. Ömer)…
-
ber tarafından
Cebrail’e de okunmuştur. Hz. Muhammed, vefat ettiği yıl, Kur’an-ı Kerim’i sahabeden bir grubun
-
ber’e verilen peygamberlik veya
Mekke’nin fethi olduğu yorumları yapılmış- tır. Surede, müminlerin en büyük yardımcısı olan Allah’ın onların kalplerine güven verdiği ve bu sayede imanlarını güçlendirdiğinden söz…
-
ber’i annesiz babasız yaratan
Allah için Hz. İsa’yı babasız olarak yaratmanın da zor olmadığı vurgulanır. Hz. İsa’yı tanrı
-
ber’in dedelerinden olan
Kusay(ö. 480?)’dan itibaren kurumsallaşmıştır. Kureyş kabilesi, Kusay’dan kalma bu geleneği sürdürmüştür. Hz. Peygamber,
-
beraber
Müslümanların yaptığı birçok savaşa katılıp yaralılara yardım etmiştir. 29 Hz. Hatice’den sonra Hz. Muhammed’in en çok sevdiği eşinin Hz. Ayşe olduğu söylenmiştir. Cömertliği ve fa…
-
bereket
1. Nimet, bağış, Allah’ın karşılıksız vermesi. 2. Uğur, hayır. “Kulu Muhammed’i
-
berin de
İsrailoğulları ve Firavun tarafından yalanlandığı ele alınır. İsrailoğulları’na sürekli işkence yapan Firavun’un kötülüklerine yer verilir. Surede, kıyamet vurguları yapılır. İnkâr…
-
berlerine eziyet veren
Şuayp Peygamber’in kavmi olan Eykelilerin yok oluşu da surede işlenenir. Surenin son bölümünde dağları oyan, oralara köşkler