İslami Terimler Sözlüğü
-
vaaz
1. Öğüt verme, nasihat etme, iyiliğe yöneltme, hayırlı şeyleri hatırlatma, bir kimsenin kalbini yumuşata- cak şekilde söz söyleme, tavsiyede bulunma. “Lokman, oğluna vaaz ederek şö…
-
vacibin dışında
Müslümanların Allah rızası için yapmış oldukları ibadetler. Zekât dışında fakire yardım etme, farz orucun dışında oruç tutma, farz namazların dışında namaz kılma, umre yapma gibi n…
-
vacip
1. Yapılması gerekli, zorunlu olan. 2. Dince yükümlü sayılan insanların yerine getirmesi zorunlu olan işler, farz emirler. İslam hukuk bilginlerinin çoğu, vacibi farz anlamında kul…
-
vahdaniyet
1. Allah’ın birliği. 2. “Varlığında, yaratmasında, emretmesinde, fiillerinde, sıfatlarında ve isimle- rinde tek ve eşsiz olması, benzerinin olmaması.” anlamında Allah’ın sıfatların…
-
vahdetivücut
Evrendeki bütün varlıkları, Allah’ın isim ve sıfatlarının birer görüntüsü; tecellisi kabul eden tasavvufi anlayış. Allah’ın isim ve sıfatlarının bu âlemdeki varlıklar şeklinde görü…
-
vahiy
1. Gizli konuşma, fısıldama, ilham etme, ima ve işaret etme, ortaya çıkarma. “Musa’nın annesine: ‘Çocuğu emzir, korktuğun zaman suya bırak; korkma, üzülme; biz şüphesiz onu sana dö…
-
vahiy almak için toplumundan ayrıldığında
İsrailoğulları’na altından buzağı heykeli yapıp buna tapmaya çağıran put ustası. Hz. Musa, Tur Dağında Allah’tan vahiy almaya gittiği bir sırada
-
vahiy de devam ederken gelen
Kur’an-ı Kerim ayet ve surelerini tek mushaf hâline getirmek mümkün olmamıştır. Onun vefatından sonra Yemame Savaşında pekçok hafız şehit olunca yazı
-
vahiy kâtibi
Hz. Peygamber’e vahyedilen ayet ve sureleri, vahyin başlangıcından kesilmesine kadar yazan sahabeler. Hz. Peygamber, kendisine
-
vahiyler getiren
Namus’tur.” (Varaka b. Nevfel) Namusuekber bk. Namus 3.
-
vaiz
1. Öğüt veren, nasihat eden, vaaz eden, irşat eden. “İnsana vaiz olarak ölümü hatırlamak yeter.” (Hz. Ömer) 2. Cami, mescit gibi yerlerde Kur’an-ı Kerim’den, hadis, fıkıh ve ahlak…
-
vakar
1. Ağırbaşlılık, heybet, ciddiyet. 2. Onur, haysiyet, izzet ve şeref. İnsanın, kişiliğini koruyup şahsiyetini zedeleyecek her türlü davranıştan sakınması. “Rahmanın öyle kulları va…
-
vakfe
1. Duruş, durma, duraklama. 2. Haccın farzlarından birisi olarak Mekke’nin Arafat denilen bölgesinde Zilhicce’nin dokuzuncu gününe rastlayan arife günü öğle vaktinden Kurban Bayram…
-
vakfe ve
Kâbe’yi tavaf gibi görevlerini yerine getiremezse kurban kesip ihramdan çıkması gerekir. “Allah için haccı ve umreyi tamamlayınız. Eğer muhsarsanız kolayınıza gelen kurbanı (gönder…
-
vakfe yaparak ve
Kâbe’yi tavaf ederek yaptıkları farz ibadet, İslam’ın beş şartından biri. İslami kaynaklara göre
-
vakfiye
Herhangi taşınır veya taşınmaz bir malı insanların yararına sunan kişi veya kurumun –vâkıfınvakfettiği malların idaresi ile ilgili ha- zırlamış olduğu sözleşme, vakıf senedi.
-
vakit
1. Bazı ibadetlerin mükellefin üzerine farz olmasının sebebi; zaman. “…Şüphesiz ki namaz müminlere belirli vakitlerde farz kılınmıştır.” (Kur’an-ı 379 Kerim 4/103) 2. Namazın farz…
-
vakıf
1. Bir malı harcamaktan men etme, yasaklama. 2. Bir malın mülkiyeti, vakfeden kişide kalmak üzere yarar- lanma hakkını insanların hizmetine sunma. “Vaktiyle gölgesinde dinlendiğimi…
-
vâkıf
Bir malın mülkiyetini kendi şahsında tutarak yararlanma hakkını insanların hizmetine sunan kişi veya kurum, vakfeden.
-
vali atanan
Ebrehe bir Hristiyandır. Ekonomik, siyasal ve sosyal yönden bölgesini güçlendirmek istemiştir. Bu
-
vallahi
Geçmişte bir işin yapıldığını veya gelecekte de yapılacağını belirtmek amacıyla “Allah hakkı için, Allah’a yemin ederim ki, Allah şahit olsun ki.” anlamlarında kullanılan yemin söz…
-
vâris
1. Mirasçı, mirasta pay hakkı olan kişi. “Mirasınızın üçte birinden fazlasını (başkalarına) vasiyet etmeyiniz. Çünkü vârislerinizi zengin bırak- manız fakir bırakmanızdan daha hayı…
-
varımı alsın da
Huda,/Etmesin, tek vatanımdan beni dünyada cüda.” (M. A. Ersoy) Hudeybiye Antlaşması Mekkeli
-
varlık
Allah’tır.” (Kur’an-ı Kerim 33/3) 2. İnsanın, yapacağı işlerde kendisine düşen görevleri yapıp her türlü tedbiri aldıktan, yeterli ve gerekli çalışmaları
-
varlıkların
Rabb’i olduğu vurgulanır. Hz. Peygamber’e, Mekkeli hemşerilerinin yapmış oldukları işkencelere karşı sabırlı olması tavsiye edilir. Allah’ın kendisine nimet verdiği hâlde, bu nimet…
-
vasat ümmet
1. Dengeli, hayırlı ümmet. 2. İnanç ve amel bakımından her türlü aşırılıktan kaçınan, başkalarını taklit etmeyen, kötülüğü engelleyen Müslüman toplum, Hz. Muhammed ümmeti. “Böylece…
-
vasî
1. Malının üçte birini aşmayacak şekilde mirasçıların dışındaki kişi- lere taşınır veya taşınmaz mal bırakan kimse. 2. Küçüklük veya mali harcamalarının kayıt altında tutulması gib…
-
vasiyet
1. Tavsiye, emretme, bir işi üzerine almasını söyleme, bir işin yapılmasını isteme, üzerine gerekli kılma. “Biz, insana ana ve babasına en güzel biçimde davranmasını vasiyet ettik……
-
vasıtasıyla
İstanbul’a girmiştir. Osmanlı padişahları da Nakşibendiliği himaye etmişlerdir. Nakşibendi Nakşibendi tarikatına bağlı olan kimse.
-
vatan
1. Üzerine yerleşilen, ikamet edilen, yurt edinilen yer, ülke, memleket. “Bayrakları bayrak yapan üstünde- ki kandır,/Toprak, eğer uğrunda ölen varsa vatandır.” (M. C. Kuntay) 2. B…
-
vazgeçirmeye çalışırken
Hz. Nuh, onlara Allah’ın nimetlerini hatırlatarak vic- danlarına hitap etmiştir. Bu çerçevede
-
ve
Hristiyanları kendinize evliya edinmeyin. Onlar birbirlerinin evliyasıdır. Kim onları kendine evliya edinirse o da onlardan olur.” (Kur’an-ı Kerim 5/51) 3. Yardım edenler, koruyanl…
-
ve anlaşmazlıklarını
Kur'an-ı Kerim ve sünnetin hükümlerine göre çözmeleri önerilir. Surede, sıkça anlatılan münafıkların iki yüzlülükleri, inanç konusun- daki samimiyetsizlikleri sergilenir. Ayrıca on…
-
ve annesi
Hz. Hacer’i Kâbe’nin bulunduğu yere bıraktığında susuz kalan
-
ve babası onu
Yahudi, Hristiyan veya Mecusi yapar.” (Hadis) 5. Geçmiş peygamberlerin ve dinlerin üzerinde ittifak ettikleri; Müslümanların yerine getirmesi gereken dini esaslar. “Böylece sen, ba…
-
ve birliğine iman etmeye çağırırken
Filistin havalisindeki putperestler ve İsrailoğulları ile mücadele de etmiştir. Bütün çabalarına rağmen peygamberliği süresince kendisine sadece on iki kişi iman etmiştir. İman ede…
-
ve bu nimetleri veren
Allah’ı inkâr etmemeleri istenir. Surede Allah’ın, doğusuyla batısıyla tüm evrene sahip olduğu, denizlerin sularının birbirine karıştırılmadığı, denizlerden süs eşyalarının çıkarıl…
-
ve bütün
Orta Doğu’yu ele geçirmek için başlattığı siyasal amaçlı askerî harekâta katılanlar. Haçlı seferlerine katılanların elbiselerinin üzerinde haç işareti bulunduğu için bu ad verilmiş…
-
ve daha sonraları da
Müslüman toplumlarında geçerli olan gümüş para birimi. Dirhem, İslam hukukunda bazı cezaların ve mali sorumlulukların belirlenme- sinde ölçü kabul edilmiş, İslam tarihinin çeşitli…
-
ve damadı olan
Eşrefoğlu Rumi (ö. 877/1470) tarafından getirilmiştir. Onun 190