İslami Terimler Sözlüğü
-
facir
1. Günaha dalan, günahkâr, isyankâr, azgın. “Mümin, günah işlerse sanki üzerine bir dağ düşecekmiş gibi hisseder; facir ise günah işlediği zaman sanki burnuna bir sinek konmuş gibi…
-
fahiş
1. Ölçüyü aşan, aşırı, çok fazla. 2. Ahlak ve törelere aykırı olan, çirkin, kötü. “Kişiye günah olarak fahiş sözlü, cimri ve korkak olması yeter.” (Hadis) 3. Dinin koymuş olduğu öl…
-
faiz
1. Fazlalık, artma, çoğalma, nema, riba. 2. Hizmet ve emek karşılığı olmaksızın paranın kullanılmasına karşılık olarak elde edilen dinen uygun görülmeyen kazanç. “…Allah, alımsatım…
-
fakih
1. Din bilgini, fıkıh âlimi, müçtehit. “Gerçek anlamda fakih, Allah’ın koymuş olduğu kurallara uygun davranan kişidir.” (Abdullah b. Mesud) 2. İslam fıkhını iyi bilen ve kendisine…
-
fakir
1. Yoksul, maddi ihtiyaç içinde bulunan kimse. “Ey Allah’ım! Fakirlikten, tembellikten, âcizlikten, küfürden ve korkaklıktan sana sığınırım.” (Hadis) 2. Yeterli miktarda malı ve ge…
-
fakr
1. Kulun Allah’tan başka hiçbir şeye ihtiyaç duymaması. 2. İnsanın
-
fal
1. Uğur, talih, şans, meymenet. 2. Geleceği öğrenmek, şans ve kısmeti anlamak amacıyla oyun kağıdı, kahve telvesi ve el ayası gibi şeylere bakarak anlam çıkarma. 3. Çeşitli teknikl…
-
farklı mezheplere bağlı bütün
Müslümanlar. İnanç esaslarını açık bir şekilde
-
farklılıklarından dolayı
Zahiriye Mezhebi İslam hukukçuları tarafından eleş- tirilmiştir. İçtihadı reddettiği gibi,
-
farz
1. Belirleme, tayin ve takdir etme, karar verme. 2. İslam dininde mükelleflerden yapılması kesinlikle istenen ve terk edilmesi günah olan fiiller, emirler. Farzların yapılmasında b…
-
farz olduktan sonra
Hz. Peygamber’in yaptığı ilk ve son hacdır. Bu hacca yüz
-
farzıayın
Dinen sorumlu sayılan kimselerin her birinin ayrı ayrı yapması zorunlu olan fiiller, emirler. Mükelleflerin farzıayın emirleri bizzat kendileri- nin yerine getirmesi gerekir. Kimse…
-
farzıkifaye
Dinen sorumlu sayılan kimselerden bazılarının yapmalarıyla diğerlerinden sorumluluk kalkan fiiller, emirler. Farzıkifaye olan yükümlülükleri mükelleflerin bir kısmı yerine ge- tird…
-
fasit
1. Bozan, hükümsüz bırakan, doğru ve uygun hareketi bozan. “Vücutta bir et parçası vardır. O, güzel olduğu zaman bütün vücut güzel olur. O, kötü olduğu zaman bütün vücut fasit olur…
-
fasık
1. Allah’ın emirlerine aykırı davranan, kötü huylu, kötülük yapmayı alışkanlık hâline getiren kimse, günahkâr. “Müslümana sövmek fasıklık, onu öldürmek ise küfürdür.” (Hadis) 2. Ço…
-
fasıla
1. Aralık, ayıran şey, bölme, kesinti. 2. Kur'an-ı Kerim ayetlerinin son kelimesi, iki ayeti birbirinden ayıran kelime. 3. Kur'an-ı Kerim’deki bir cümleyi kendinden sonraki cümlede…
-
fazilet
1. Olgunluk, erdemlilik, üstünlük, değer, kıymet. “Amellerin en faziletlisi vaktinde kılınan namaz, anaya babaya yapılan iyilik ve kabul olmuş hacdır.” (Hadis) 2. İffet, namus, güz…
-
fecir
1. Güneşin doğmasından önceki vakit, tan yerinin ağarması. “(Ka-
-
fecrikâzip
Sabaha karşı doğu yönünde ufuktan göğe doğru dikey olarak yükselen, piramit şeklinde ve Samanyolu ışığına benzeyen beyazlık. “Yalancı sabah”
-
fecrisadık
Fecrikâzipten bir süre sonra ufukta yatay olarak boydan boya uzanan ve giderek genişleyip yayılan aydınlık. Sabah namazı vaktinin girmesi, sahurun sona erip orucun başlaması fecris…
-
fedailülkur’an
1. Kur'an-ı Kerim’in üstünlükleri. 2. Kur'an-ı Ke- rim’in faziletini, onun tamamını veya bazı sure ya da ayetlerini öğrenip okuyan, öğreten, dinleyen, ezberleyen ve
-
felah
1. Kurtuluş, zafer, selamet. “(Bu dünyada) Kendisini arındıran (öbür dünyada) felah bulmuştur.” (Kur’an-ı Kerim 87/14) 2. Mutluluk, bahtiyarlık. 3. Arzu edilen şeyleri elde etme, i…
-
felsefe
1. Hikmet, hikmet sevgisi. 2. İnsanın gücü ölçüsünde ebedî ve külli varlıkların mahiyet ve sebeplerini bilmesi. 3. İnsanın kendini tanıması. 4. Varlık, bilgi ve değer alanlarıyla i…
-
fenafillah
1. İnsanın benlik duygusundan vazgeçerek söz ve davranışla-
-
feraiz
1. Hisseler, paylar. “Feraizi hak sahiplerine veriniz.” (Hadis) 2. Müslümanlıkta yerine getirilmesi gereken emirler, farzlar. 3. İslam hukukuna göre mirasçıların her birine düşen p…
-
feraset
1. Çabuk seziş, zihin uyanıklığı, keskin zekâ, çok seri kavrayış kabiliyeti. 2. Akıl ve duyu organlarıyla bilinemeyen, ancak sezgi gücü ile ulaşılabilen bilgi; ilham, keşif, kalp g…
-
fesat
1. Bozukluk, karışıklık, yolsuzluk “Onlara; yeryüzünde fesat çı- karmayın dendiği zaman ‘biz ancak ıslah edicileriz.’ derler.” (Kur’an-ı Kerim 2/11) 2. Nifak, bozgunculuk, ifsat. “…
-
fesih
1. Hükümsüz bırakma. 2. Bir sözleşmenin veya hukuki bağın ortadan kaldırılması. fesüphanallah “Allah’ı yanlış anlamaya ve anlatmaya neden olacak her türlü söz ve davranışlardan kaç…
-
fetanet
1. Zeki olma, zihin açıklığı, bir şeyi çabuk ve iyi anlama yeteneği, kavrayış. Üstün zekâ ve kavrayış gücüne sahip olma anlamında peygamberle- rin sıfatlarından biri. Allah’ın gönd…
-
fethedince
Hevazinliler, Hz. Muhammed kendilerine saldırmadan kendileri-
-
fethettiğinde
Osman b. Talha’yı çağırarak Kâbe’nin anahtarlarını ona teslim etmiş ve şöyle demiştir: “Ey Ebu Talha oğulları! Emaneti kıyamete kadar sizde kalmak üzere alın; hicabeyi sizden ancak…
-
fetih
1. Açma, açılma. 2. Bir yeri savaşla ele geçirme, zaptetme. “Allah’ın yardımı ve (Mekke’nin) fethi geldiği ve
-
fetihname
Tarihte, İslam ve Türkİslam devletlerinde fethedilen beldeleri, kazanılan zaferleri haber veren mektup ve fermanlarla bu fetihleri anlatan tarihsel eserlerin genel adı. Fetih sures…
-
fetret ehli
1. Herhangi bir peygamberin daveti kendilerine ulaşmayan kimseler. 2. İslam dininin varlığından
-
fetretiresul
1. İki peygamber arasında kalan ve yeni bir peygamberin gelmediği zaman dilimi. 2. Hz. İsa ile Hz. Muhammed arasında geçen ve peygamber gönderilmeyen yaklaşık altı yüz yıllık süre.
-
fetretivahiy
İlk vahiy olan Alak suresinin ilk beş ayetinden sonra, Müddessir suresinin gelmesine kadar Hz. Peygamber’e vahyin inmediği dönem. Vahyin bir müddet kesilmesindeki hikmet, Hz. Peyga…
-
fey
1. Savaş yapmaksızın Müslümanların gayrimüslimlerden almış olduğu taşınır ve taşınmaz mallar, ganimet. “Allah’ın, zahmet çektirmeksizin
-
feyiz
1. Verimlilik, gürlük, ongunluk. 2. Akma, taşma, taşıp çoğalma. 3. İçten gelen sevgi ve saygı ile Allah’a yönelen kimsenin kalbine doğan manevi haz, ilham, onu kuşatıp içine alan i…
-
fî
Marifeti’s-Sahâbe, I-VII, Kahire 1970. İBNİ HALDUN (ö. 808/1406), Mukaddime, I-III (trc.: Zakir Kadiri UGAN), M.E.B. Basımevi, İstanbul 1991. İBNİ HANBEL, Ahmed (ö. 241/855), el-Mu…
-
fidye
1. Kurtuluş bedeli, kurtulmalık. “İnsan ölüme karşı fidye verebil- seydi, hükümdarlar fidye verir ve ölümden kurtulurlardı.” (Yusuf Has Hacip) 2. Kefaret. 3. Esiri veya herhangi bi…