İslami Terimler Sözlüğü
-
zahit
1. Kendini ibadete veren, sürekli ibadet yapan. 2. Şeytanın hile ve tuzaklarına, aşırı istek ve tutkulara karşı durabilen, dünya nimetlerine gereğinden fazla bağlanmayıp kendini Al…
-
zahit ol ki
Allah seni sevsin, insanların elinde bulunan nimetlere karşı da zahit ol ki insanlar seni sevsin.” (Hadis)
-
zakir
1. Zikreden, anan, hatırlayan, okuyan, söyleyen. “Gündüzün iki tarafında (sabah ve akşam) ve geceye yakın saatlerde namaz kıl; çünkü iyilikler kötülükleri yok eder. Bu zakirler içi…
-
zakkum ağacı
1. Kur’an-ı Kerim’e göre, inkârcıların yemesi için cehen 396 nemde bitirilen ve meyvesi çok acı olan bir ağaç; cehennem ağacı. “Zakkum ağacı, günahkârların yiyeceğidir. Erimiş bakı…
-
zalim
1. Haksızlık eden, adaletsiz, hukuk dışı davranan. “…Allah zalimleri sevmez.” (Kur’an-ı Kerim 3/140) 2. Baskı, şiddet ve işkence uygulayan, gaddar, merhametsiz. “Allah’ı, zalimleri…
-
zaman
Allah’ın ahdini tam yerine getirin (verdiğiniz sözü tutun).” (Kur’an-ı Kerim 16/91) 4. Bir şeyi her durumda koruyup gereğini yerine getirme. 5. Bir şeyin yerine getirilmesini emret…
-
zaman bütün
Müslümanlar sorumlu sayılır. Erkeklerin kefeni üç, kadınlarınki ise beş parçadan oluşur. Savaşlar- da şehit olanlar kefenlenmeden elbiseleriyle gömülür. “Din kardeşinizi kefen- led…
-
zaman emrindeyim
Allah’ım! Buyur Allah’ım! Senin asla hiçbir ortağın yoktur. Emrindeyim her zaman Allah’ım! Bütün hamdler ve şükürler
-
zamanında
Konya’ya gelip yerleşmiştir. “Her ne kadar Farsça söylüyorsam da
-
zamanlarını
Selâhaddin Eyyubi (ö. 589/1193) zamanında yaşamıştır. Aldığı
-
zammısure
1. Sure ekleme. 2. Namazda, Fatiha Suresi’nden sonra okunması zorunlu olan sure veya ayetler. Fatiha Suresi ile beraber zammısure okumak, namazın şartlarından olan kıraat içinde de…
-
zan
1. Şüphe, tereddüt, şek, sanma, sanı. “Onların (müşriklerin) çoğu zanna uyarlar; gerçekte ise zan, hakikat karşısında bir şey ifade etmez. Allah, yaptık- larını şüphesiz bilir.” (K…
-
zan ayını inanarak ve sevabını
Allah’tan bekleyerek ihya ederse Allah onun geçmiş günahlarını bağışlar.” (Hadis)
-
zapt
Bir ravinin, işittiği hadisleri, aradan uzun zaman geçse bile duyduğu biçimde başkalarına rivayet edebilme yeteneği. Adalet ve zapt sahibi olmak; bir ravinin hadislerinin kabul edi…
-
zarlarından kalkarak
Allah’ın huzuruna doğru akın akın gittiklerini görürsün.” (Kur’an-ı Kerim 36/51) İsrail bk. Yakup Peygamber. İsrailoğulları Tevrat ve Kur’an-ı Kerim’de Hz. Yakup’un (İsrail) çocukl…
-
zaruratıdiniye
1. İnanılması dince zorunlu olan şeyler. 2. Hz. Peygamber
-
zaruret
1. Çaresizlik, muhtaçlık, aşırı sıkıntı, zorda kalma. “Kim bir
-
zaviye
1. Köşe, bucak, evin küçük odası, odanın bir köşesi. 2. Şehir ve kazaların kenarlarında veya uzak yerlerinde kurulan küçük tekke. 3. Bir dervi- şin ibadetle meşgul olmak için çekil…
-
zayıf hadis
1. Sahih ya da hasen hadis derecesinde olmayan hadis. 2. Gerek ahlaki ve dini yaşantı bakımından, gerekse hadisleri ezberleme ve nakletme açısından bazı eksiklikleri ve kusurları b…
-
zebani
1. Cehennemde görevli melek. 2. Dünyadayken, Allah’ı inkâr etmenin ve emirlerini yerine getirmemenin sonucunda cehenneme girmeyi hak edenleri cehenneme atmakla görevli melek. Zeban…
-
zekât
1. Temizlenme, temizleme, arınma. 2. Çoğalma, bereketlenme, gelişme, büyüme. 3. Dinen zengin olan Müslümanların dinî bir görev olarak her yıl mallarının ve paralarının yüzde iki bu…
-
zekâtı verme ve her
Müslümana nasihatte bulunma konusunda Resulullah’a söz verdik.” (Cerir b. Abdullah) Nasrani bk. Hristiyan. Nasr suresi Kur'an-ı Kerim’in yüz onuncu suresidir. Medine’de indirilmişt…
-
zelle
1. Yanılma, hata, dil sürçmesi, ayak kayması. 2. Herhangi bir kasıt olmaksızın peygamberlerde unutma, yanılma veya hata olarak ortaya çıkan kusur. Peygamberlerin kasıtlı günah işle…
-
zelletülkari
1. Okuyanın hata etmesi, yanılması. 2. Namaz kılan bir Müslümanın, namaz esnasında okumuş olduğu sure veya ayetlerde yanlışlık yapması; yanlış okuması. Zelletülkari denilen yanlışl…
-
zeval vakti
Güneşin tepe noktasından batıya doğru hareket etme zamanı. Zeval vakti, öğle namazının vaktini belirlemek için önemlidir. Öğle namazının vakti ise güneşin zeval vaktinden batıya do…
-
zey doğusunda
Kâbe’ye yaklaşık beş kilometre uzaklıktadır. Hz. Peygamberin hayatında önemli bir yeri olan Hira mağarası dağın zirvesinden yirmi metre kadar aşağıdadır. İlk vahiy olan Alak Suresi…
-
zikir
1. Anma, hatırlama. “Siz beni zikredin ki ben de sizi zikredeyim. Bana şükredin, nankörlük etmeyin.” (Kur’an-ı Kerim 2/152) 2. Öğüt, nasihat, vaaz. “Ona (Hz. Muhammed’e) vahyedilen…
-
zikrullah
1. Allah’ı anma, hatırlama, ona dua ve ibadet etme. “(Mümin- lerden öyle) insanlar var ki onları ne ticaret ne de alışveriş zikrullahdan, namaz kılmaktan ve zekât vermekten alıkoym…
-
zilhicce
1. Kamerî ayların on ikincisi. 2. Eski Arap geleneğine göre içeri- sinde savaş yapılması yasak olan dört haram aydan biri. Haram aylar; recep, zilkade, zilhicce ve muharremdir. Hac…
-
zilkade
1. Kamerî ayların on birincisi. 2. Eski Arap geleneğine göre içeri- sinde savaş yapılması yasak olan dört haram aydan biri. Zilzal suresi Kur’an-ı Kerim’in doksan dokuzuncu suresid…
-
zimmet
1. Söz verme, güvence verme, eman, taahhüt. “Kim, bizim kıldığımız gibi namaz kılar, yönelmiş olduğumuz kıbleye yönelir ve kestiklerimizi de yerse,
-
zimmi
Tarihte, yaşadıkları İslam ülkeleri tarafından canları, malları, namusları, akılları ve dinleri koruma altına alınan gayri müslim vatandaşlar. Tarih boyunca İslam ülkeleri, zimmile…
-
zinnureyn
1. İki nur sahibi. 2. Hz. Peygamber’in kızlarından, önce Hz. Rukiye ile Hz. Rukiye’nin vefatından
-
zıhar
İslam öncesi Arap geleneğinde bir kimsenin hanımına kızdığın- da, “Sen bana anamın sırtı gibisin.” diyerek eşini kendisine haram kılması, eşiyle karı koca ilişkisini askıya alması.…
-
zındık
1. Allah’a, ahiret gününe ve öldükten sonra dirilmeye inanmayan; Allah’la beraber başka tanrılar edinen; İslam’ın temel prensiplerini reddeden imansız, müşrik, mülhit, mürtet, atei…
-
zuhriahir namazı
1. En son öğle namazı. 2. Cuma namazının şartlarının yerine gelmediği yer ve durumlarda, cuma namazı kılındıktan sonra o günün öğle namazının yerine geçmek üzere tedbir olarak kılı…
-
züht
1. Yüz çevirme, değer vermeme, terk etme. 2. Ahirette mutlu
-
zulüm
1. Baskı, şiddet, eziyet, işkence, haksızlık etme, haddi aşma. “…Ne zulmediniz ne de zulme uğrayınız…” (Hadis) 2. Allah’a ortak koşma, sapıklık, dalalet, Allah’ın birliğini inkâr e…
-
zümler üreten en üst düzeydeki
İslam âlimi. “Rabbanilerin ve hahamların onları günah söz söylemekten ve haram yemekten sakındırmaları gerekmez miydi? Onların yaptıkları şey ne kötüdür.” (Kur’an-ı Kerim 5/63) rab…
-
zünden
Hicr denilen yer Kâbe’nin dışında kalmıştır. Hz. Peygamber, Kureyş