İslami Terimler Sözlüğü
-
haberdar olmayan ve
İslamiyet’i kabul etmesi için herhangi bir çağrıyla, dine davetle karşılaşmayan kimseler. 3. Hz. İsa ile Hz. Muhammed arasında geçen dönemde yaşayan topluluklar. Hz. İsa
-
habis
1. Bayağı, kötü, fena, pis. “Habis olan şeyleri sadaka olarak vermeyin. Bilin ki Allah zengindir ve her türlü övgüye layıktır.” (Kur'an-ı Kerim 2/267) 2. Alçak, soysuz, kötü insan.…
-
hablullah
Kur’an-ı Kerim; Allah’ın peygamberlerine bildirmiş oldu- ğu vahiy. “Hep birden topluca hablullaha sarılın, ayrılığa düşmeyin. Allah’ın üzerinizdeki nimetlerini hatırlayın.” (Kur'an…
-
hac
İmkânı olan Müslümanların zilhicce ayında ihram giyerek, Arafat’ta
-
haç
1. İstavroz, salip. 2. Birbirini dikey olarak kesen iki çizginin oluşturduğu artı şeklinde bir işaret, Hristiyanlığın simgesi, çarmıh. Hristiyanlar haçın, Hz. İsa’nın çarmıha geril…
-
hac mevsiminde
Medineli altı kişilik bir grupla tanıştı. Onlar İslamiyet’i kabul ettiler. Bu grup Medine’ye dönüp Evs
-
haccıasgar
1. Küçük hac, umre. 2. Arafat vakfesinin cumadan başka bir güne denk gelmesiyle yapılan hac.
-
haccıekber
1. Büyük hac, hac. “Allah’ın ve Resulünün, müşriklerden uzak olduğunun haccıekber gününde insanlara duyurusudur: Eğer tövbe ederseniz bu sizin için daha hayırlı olur; yüz çevirirse…
-
haccıifrad
İhrama girerken yalnız hacca niyet edilip içerisinde umre yapmanın olmadığı ve kurban kesmenin gerekmediği hac türü.
-
haccıkıran
İhrama girilirken hac ve umreye birlikte niyet edilip önce umrenin yapıldığı, sonra da ihramdan çıkılmaksızın hac görevlerinin yerine getirildiği ve kurban kesmenin de vacip olduğu…
-
haccın tarihi
Hz. Âdem’e kadar uzanır. Tarih içerisinde zaman zaman unutulan bu ibadet, İbrahim Peygamber tarafından tekrar canlandırılmıştır. Kur’an-ı Kerim’e göre, Hz. İbrahim, oğlu Hz. İsmail…
-
haccıtemettü
Niyet edilerek önce umre için ihrama girilip umre tamamlandıktan sonra ihramdan çıkılarak aynı yılın hac ayı içerisinde ikinci kez ihrama girilmek suretiyle yapılan ve kurban kesme…
-
hacı
Hac görevini yerine getiren Müslüman. “Hacının, Allah yolunda
-
had
1. Sınır, iki şeyin arasını ayırma. 2. İslam dininin koyduğu helal haram sınırları, ölçüleri. “Bunlar Allah’ın hadleridir. Her kim Allah’a ve Resulüne itaat ederse Allah onları içi…
-
hades
1. Ayıp, kir, kusur, pis olan şey. 2. Din açısından temizlenmeyi gerektiren manevi kirlilik durumu, cünüplük. 3. Abdestsiz olma hâli. “Hadesten sonra abdest almak gerekir.” (Hadis)
-
hadesten taharet
1. Kişinin manevi kirlilik durumundan temizlenmesi. 2. Namaz kılacak kişi abdestsiz ise abdest alması; cünüp olanın cünüplük, hayız olanın hayız, lohusanın da lohusalık durumundan…
-
hadis
1. Söz, haber. “Herhâlde sen, onlar bu hadise inanmıyorlar diye, peşlerinde üzüntüden kendini helâk edeceksin.” (Kur’an-ı Kerim 18/6) 2. Hz. Peygamber’in sözleri, fiilleri ve takri…
-
hadis kaynaklarında da
Mehdi ile ilgili bir hadise rastlanmamıştır. Bu iki eserin
-
hadis terimi ilk defa
Tirmizi (ö. 279/892) tarafından kullanılmıştır.
-
hadis usulü
Hz. Peygamber’den nakledilen hadis metinlerinin aslına uygun olarak muhafaza edilip rivayet edilmesini ve hadislerin rivayet olunma şartlarını, çeşitlerini, sahih olup olmadıkların…
-
haf’ı kızı
Hz. Hafsa’ya bırakmıştır. Hz. Osman (ö. 35/656) döneminde ise bu Mushaf çoğaltılarak o günkü yerleşim merkezlerine gönderilmiştir. Mushafıosmani Hz. Ebu Bekir tarafından tek kitap…
-
hafaza melekleri
İnsanların yaptıkları iyilik ve kötülükleri yazan ve bu amaçla onları takip edip yerine göre korumakla görevlendirilen melekler, Kirâmenkâtibîn Melekleri. “Sizinle beraber hafaza m…
-
hafız
1. Ezberleyen, koruyan, saklayan, unutmayan kimse. 2. Kur’an’ı başından sonuna kadar ezberleyip okuyabilen kimse. “Kim Kur'an-ı Kerim’in hafızı olur ve ezberlediklerine göre yaşars…
-
hafızasından silinir
Hakk’ın adı.” (M. A. Ersoy) 4. Dinden çıkma sonucunu doğuracak inanç ve görüşleri savunma. “En güzel isimler Allah’ındır. Ona o güzel isimlerle dua edin. Onun isimleri hakkında ilh…
-
hafızların cemaate yüzleri dönük olarak
Kur’an-ı Kerim okumaları (mukabele), dayanağını bu uygulamadan almıştır. “Hz. Peygamber, Cebrail’e her yıl 22 Kur’an-ı Kerim’i bir kere arz ederdi. Vefat ettiği yıl ise Kur’an-ı Ke…
-
haham
1. Yahudi din adamlarına verilen unvan. “Ey iman edenler, hahamlardan ve rahiplerden birçoğu,
-
hak
1. Gerçek, doğru, gerçeğe uygun. “Bile bile hakkı batılla karıştırıp hakkı gizlemeyin.” (Kur’an-ı Kerim 2/42) 2. Adalet. “Yeryüzü, Rabb’inin nuru ile aydınlanır, kitap ortaya konur…
-
hak din
İslam’dır. Daha önce kendilerine kitap verilmiş olan (Yahudi ve Hristiyan)lar aralarındaki düşmanlık yüzünden ihtilafa düştüler.” (Kur'an-ı Kerim 3/19) 3. İslam âlimlerinin, hakkın…
-
hak oluşunu kabul ederek
Allah’ın emrine, peygamberin sözüne uyup teslimiyet gösterme. “Ey Allah’ım! Kalbimi İslam üzerine sabit kıl. Ben, Rab olarak sana, din olarak İslam’a razı oldum…” (Hadis) 4. Allah…
-
hakem
1. Hüküm ve karar veren. “Eğer karı kocanın aralarının açılmasından endişe duyarsanız erkeğin aile- sinden bir hakem ve kadının ailesinden bir hakem gönderin. Bunlar uzlaştırmak is…
-
hakikat
1. Bir şeyin aslı ve esası, iç yüzü. “Dış yüzüm böyle ağardıkça ağarmakta, fakat,/Sormayın iç yüzümün rengini: yüzler karası!/Beni kendimden utandırdı hakikat şimdi,/Bana hiç benze…
-
hakikate karşı çıkıp
Allah’a isyan etmesi anlatıldıktan sonra insandan intikam
-
hâkim
1. Hüküm veren. “Sana vahyolunana uy; Allah hükmünü verinceye kadar sabret. O hâkimlerin hayır- lısıdır.” (Kur'an-ı Kerim 10/109) 2. Kadı. “Hâkim, haksızlık etmediği sürece Allah o…
-
haklarını zalimlerden almak için
Abdullah b. Cud’an’ın evinde kurulmuş; Hz. Muhammed de yaklaşık yirmi yaşlarındayken bu cemiyete üye olmuştur. Bu cemiyete ‘erdemli ve faziletli insanların sözleşmesi’ anlamında “h…
-
haksızlığı
İslam dini onaylamaz. Zıhar yapan birisi hanımını ebedî olarak boşlukta bırakamaz. Kişi, bir yemin türü olan zıhar yaptığında kefaretini vererek evliliği devam ettirir. İslam dinin…
-
hâl
1. Durum, oluş, vaziyet, keyfiyet, tutum, tavır, hareket, davranış. “Siz, benim yanımdaki hâlinizi benden ayrıldıktan sonra da koruyabilseniz yollarda melekler bile sizinle selamla…
-
hal’ etme
Tarihte, işbaşındaki halifenin -devlet başkanının- yönetim ehli- 117 yetini kaybetmesi durumunda görevden uzaklaştırılması, yetkilerine ve halifeliğine son verilmesi.
-
hâlde
İslami usullere göre kesilmemiş olan hayvan, leş. “Allah size meyteyi, kanı, domuz etini ve Allah’tan başkası için kesilen hayvanların yenilmesini 238 haram kılmıştır…” (Kur’an-ı K…
-
hâlde sana
Kur’an okuduğumuz zaman onun okunuşunu izle, onun beyanı bize düşer.” (Kur’an-ı Kerim 75/16-19) 3. Kur’an-ı Kerim’in adlarından biri. “Bu (Kur’an) insanlar için bir beyan, Allah’ın…
-
halife
1. Birinin yerine geçen, vekil; vekili olduğu kişi adına görev ya- pan kimse. “Allah’ın sizi Nuh kavminin yerine halifeler kıldığını ve yaratılış olarak da onlardan üstün kıldığını…