İslami Terimler Sözlüğü
-
ebabil
Kur'an-ı Kerim’in Fil Suresinde adı geçen ve Hz. Peygamber’in doğumundan kısa bir süre önce (M.S. 570) Kâbe’yi yıkmaya gelen Habeşli
-
ebcet
Arap alfabesindeki harflerin taşıdığı sayı değerlerine dayanan hesap sistemi. Ebcet hesabına göre, Arap alfabesindeki her harfin bir rakam değeri vardır. Bu rakamlar, önemli olayla…
-
ebeveyn
İnsanın dünyaya gelmesine, sevgiyle yetiştirilip eğitilmesine ve büyümesine sebep olan ana baba. İslam dini, ana babaya sevgi ve saygıyla davranmayı, iyilik etmeyi, onların dine ay…
-
ebrar
1. İyiler, hayır sahipleri. 2. İtaat edenler, Allah’a gönülden bağlı olanlar, sadıklar. “Ebrardan olanlar ahirette nimetler içerisindedirler. Koltuklarına oturmuş vaziyette (sevinç…
-
ebter
1. Sonunda hayır ve bereket olmayan (iş). “Besmele ile başlanmayan her iş ebterdir.” (Hadis) 2. Hayır ve iyilikle anılmayan (kimse). “Dağda gez belde gez, insafı koyma/İnsafsız ola…
-
ebter ifadesini
Hz. Peygamber için kullanmışlardır. Kur'an-ı Kerim, onların 65 bu ifadesini reddedip gerçek ebterin hakikati inkâr eden kimse olduğunu söylemiştir. Çünkü, Hz. Peygamber’in
-
ecel
1. Süre, belirlenmiş vakit. “Ey iman edenler! Belirli bir ecele kadar borçlandığınız vakit onu yazınız (senetleşiniz).” (Kur’an-ı Kerim 2/282) 2. Ölüm için belirlenen ve takdir edi…
-
eceli
Allah’ın ezeldeki bilgi ve kaderine göredir. Bu konularda insana seçme ve tercih hakkı verilmemiştir. İnsanın
-
ecir
1. Ücret, karşılık. “(Nuh Peygamber) Milletine şöyle dedi: Allah’a karşı gelmekten sakının ve bana itaat edin. Buna karşı sizden hiçbir ecir istemiyorum. Benim ecrimi verecek
-
eda
1. Yerine getirme, bir hakkı hak sahibine ödeme, verme. “Allah, emanetleri layık olanlara eda etmenizi emreder.” (Kur’an-ı Kerim 4/58) 2. Bir borcu ödeme, bir görevi hakkıyla ifa e…
-
edenlere düşmanlıkta en ileri gidenlerin
Yahudiler ve müşriklerin olduğunu görürsün. Müminlere sevgice en yakın olanların ise (Peygambere gelerek görüşmelerde bulunan, onun peygamberliğini takdir eden ve) ‘Biz Nasranile-…
-
edep
1. İyi ahlak, güzel terbiye, eğitim. “Beni Rabbim terbiye ettiği için edebim güzel oldu.” (Hadis) 2. Utanma, zarafet; insanlara söz ve hareketlerinde güzel davranışta bulunma. “Bir…
-
edep yeri
Avret yeri. İnsanların cinsel organlarının bulunduğu bölge, insan bedeninde görünmesi ve başkasına gösterilmesi haram ve ayıp sayılan yerler. edilleyierbaa bk. edilleyişeriye.
-
ederek ve sevabını yalnızca
Allah’tan bekleyerek ramazanda oruç tutarsa,
-
edildikten sonra
Allah’a ve Resulüne itaat edilmesi gerekir. Mümin, yalnızca Allah’a güvenir. Bir mümin için mal, evlat ve eş önemli birer imtihan sebebidir. Her insan gücü oranında sorumlu- luk ta…
-
edilirse
Müslümanların başarılı olamayacakları hatırlatılır. Surede, Hz. Pey- gamber’e çektiği sıkıntı ve zorluklara aldırmaksızın görevine devam etmesi ve hiçbir şekilde kâfirlere ödün ver…
-
edilleyişeriye
1. Dinî deliller. 2. İslam fıkhının dört ana kaynağı: Kur'an-ı Kerim, sünnet, icma ve kıyas. Edilleyişeriye’ye edilleyierbaa (dört ana delil) da denir. Bu dört ana kaynağa ek olara…
-
edilmesi
Kur’an-ı Kerim’in emri ve Hz. Peygamber’in uygulamalarına dayanır. “Sizden her kim o aya (ramazan ayına) yetişirse oruç tutsun. Kim de hasta olur, yahut yolculukta bulunursa tutama…
-
edilse de bu anlayışı sistemleştiren
Muhyiddin İbn Arabi olmuştur. Vahhabilik Muhammed b. Abdülvahhab’ın (1703-1787) düşünceleri çerçevesinde oluşan dinî ve siyasi hareket. Vahhabilik şeklindeki adlandırma, Muhammed b…
-
edinen
Siyer ilminin bir kolu olarak Hz. Peygamber’in savaşları ile ilgili bilgileri içeren kitaplar. Mehdi 1. Doğru yolu bulan, gösteren, hidayete götüren. 2. Kıyamete
-
edip
Allah için yararlı işler yapanlara ise mağfiret ve büyük bir ecir vardır.” (Kur'an-ı Kerim 35/7)
-
edip ilk
İslam devletini kurduğu, yeryüzünde namaz kılmak için yolculuğun
-
efâlimükellefin
1. Dinen sorumluluk çağına gelmiş bireylerin iyi ve kötü olan bütün davranışları ve bunlarla ilgili hükümler. 2. Allah’ın yapınız veya yapmayınız şeklinde isteklerine muhatap olan…
-
efdal
1. Üstün, en üstün, daha üstün, daha makbul, daha uygun. “Yapı- lan işlerin en efdali; Allah’a ve Resulüne iman, vaktinde kılınan namaz, Allah yolunda cihat etmek ve anaya babaya y…
-
eğitilip
Hz. Peygamber’in ahlakıyla ahlaklandıktan sonra, söz ve davranışlarında kendilerini her an Allah’ı görü- yormuş gibi hissetmeleri; devamlı Allah’la beraber olma duygusu.“Vuslat gib…
-
ehlibeyt
1. Hz. Peygamber’in ev halkı ve yakın akrabaları. 2. Hz. Muhammed’in hanımları, kızları ve damat- ları. “…Ey ehlibeyt, Allah sizden her türlü kötülüğü gidermek ve sizleri tertemiz…
-
ehlibidat
1. İslam dinine aykırı bir görüşü benimseyenler. 2. İnanç ve davranışlarında Kur'an-ı Kerim ve sünnete aykırı bir hayat tarzını kabul eden kişi veya topluluk. 3. Dinî konularda, Hz…
-
ehlidünya
1. Dünyaya tutkuyla bağlanan, dünyayı aşırı sevenler. 2. Keyf ehli, zevkine, safasına düşkün olanlar. 3. Dünyaya fazlaca bağlanarak dine ve dinî emirlere karşı duyarsız, ahiret bil…
-
ehlihadis
1. Hadis bilgini, hadisçi, muhaddis, hadis ilimleriyle uğraşan kimseler. 2. Hadislere göre tutum ve davranışlarını düzenlemeye çalışan kimseler. 3. Yeni ortaya çıkan olayların
-
ehlihak
1. Hakka uyanlar, hakikat ehli, doğru kimseler, doğru yolda bulunanlar. 2. Gerçeğe uygun inanç, hüküm ve düşünceleri benimseyenler. 3. İslam dininin emir ve yasaklarını içtenlikle…
-
ehlihâl
1. Hâl ehli, gönül adamları. 2. İlahi aşkı içselleştirme sürecinde örnek bir yaşantı sergileyen kişiler. 3. Tasavvuf düşüncesini benimseyip bunu davranış hâline getiren kimse.
-
ehlihâl velakd
1. Halifenin belirlenmesinde söz sahibi kimseler, İslam bilginleri. 2. Tarihte Müslüman toplumlarda devlet başkanını seçmek ve gerek- tiğinde görevine son vermekle yetkili olan, be…
-
ehliheva
1. İsteklerine, tutkularına esir olanlar. 2. Tutum ve davranışlarını, Allahuteala’nın ve Hz. Peygamber’in gösterdiği ilkeleri gözardı ederek belirleyenler. 3. İnanç ve davranışları…
-
ehlikitap
1. Kitap sahipleri, kitabi. 2. Yahudiler ve Hristiyanlar. Müslüman hanımlar ehlikitabın erkekleriyle evlenmesinler…” (Hadis) 3. Yahudiler ve Hristiyanları müşriklerden ayırt etmek
-
ehlikıble
1. Kıbleye yönelerek namaz kılanlar; Müslümanlar. 2. Kâbe’ye yönelerek namaz kılmanın farz olduğunu kabul edenlerin hepsi. 3. İslam inanç esaslarını dinin özüne aykırı düşmeyecek ş…
-
ehlikur’an
1. Kur’an-ı Kerim’i çok okuyanlar. 2. Hafız, Kur'an-ı Kerim’i
-
ehlirey
1. Görüş, kanaat, fikir sahipleri. 2. Kur'an-ı Kerim ve sünnette çözümü açık olmayan konularda kıyas metodunu kullanarak hüküm çıkaranlar ve içtihat yapanlar. 3. Sahabe döneminden…
-
ehlisalat
1. Kâbe’ye doğru yönelerek namaz kılmanın farz olduğuna ina- nan, değişik mezheplere bağlı Müslü 69 manların ortak adı. 2. Beş vakit namazı düzenli olarak kılan.
-
ehlisalip
1. Haçlılar, Hristiyanlar. 2. Baba, oğul ve Ruhu’l-Kudüs’ten meydana gelen teslis inancını haç ile sembolize edenler. “Sen ki, son ehlisalibin kırarak savletini,/Şarkın en sevgili
-
ehlisünnet
1. Sünnete bağlı olanlar. 2. İslam dininin temel konularında Hz. Peygamber’in sünnetine ve sahabelerinin yoluna uymayı ilke edinenlerin izlediği yolu ve yöntemi benimseyenler. 3. E…