İslami Terimler Sözlüğü
-
maazallah
1. “Allah esirgesin, Allah korusun, Allah saklasın.” anlamında bir dua sözü. 2. Tehlikeli bir durum veya kötü bir haber karşısında “Tek
-
mabet
1. İbadet edilen yer, tapınak, ibadethane. Her dinin kendine özgü mabetleri vardır. Yahudilerin mabetlerine havra ve sinagog, Hristiyanlarınkine kilise, Müslümanlarınkine ise cami…
-
mabut
1. Kendisine ibadet edilen, tapınılan varlık, ilah, rab. 2. İbadet edilmeye layık olan tek varlık, Allah. “Ey benim her taşı bir mabed-i iman yurdum/Seni er geç bana bir gün verece…
-
mağfiret
1. Örtme, gizleme, bağışlama, af, yarlıgama. “Rabb’inizden bir mağfirete ve genişliği göklerle yer arası kadar olan ve müttakiler için hazırlanan cennete koşun!” (Kur’an-ı Kerim 3/…
-
mahcur
1. Engellenen, kısıtlı, kayıtlı. 2. Çocukluk, akıl hastalığı, bunak- lık, savurganlık ve aptallık gibi sebeplerden dolayı sözlü veya fiilî olarak yapacakları hukuki işlemleri sınır…
-
mahfil
1. Toplantı yeri. “Yunus imdi avunur/Dostu gördü sevinir/Erenler mahfilinde/Işka cünbiş eyledi.” (Yunus Emre) 2. Camilerde halifelerin, hükümdarların veya bunlara vekâlet eden üst…
-
mahrum edilmemesi ve
Allah’ın miras 283 konusunda ortaya koyduğu sınırlara titizlikle uyulması emredilir. Fuhuş yapanlara karşı uygulanan yaptırımlar ele alınır. Bu çirkin hareket şahitlerle tespit edi…
-
mahşer
Kıyamet günü ikinci kez sûra üflendikten sonra bütün insanların diriltilerek mezarlarından kalkıp dünyada iken yaptıkları her şeyin hesabını vermek üzere toplanacakları yer. Mahşer…
-
mahv
Dervişin, Allah’a olan sevgisinin coşkusuyla her türlü iyi huyları- nı eğitip geliştirmesi ve tüm kötü huy ve davranışlarını bırakması. İslam tasavvufunda,
-
mahya
1. Birden çok minaresi bulunan camilerde özellikle ramazan ayla- rında minareler arasına yazılan dinî içerikli ışıklı yazı. “Mahya olmak için Sultan Selim’e/Göklerden yıldızlar ord…
-
makam
1. Ayak üstü durulacak yer, mertebe, konum, ikametgâh, mevki. “Takva sahipleri gerçekten güvenilir bir makam içerisindedirler. Bahçelerde ve pınar başlarındadırlar. Karşılıklı otur…
-
makamen
Mahmudeni’llezi veatteh. İnneke lâ tuhlifu’l-mîâd.” Ezan duasının anlamı şöyledir: “Ey bu mükemmel
-
makamının
Allah’ın lütfuyla verildiği belirtilir. Peygamber seçiminde maddi değerlerin öneminin olmadığı üzerinde durulur. Dünyadaki her türlü ‘kıymetli
-
makber
Mezar, kabir, medfen; ölünün gömüldüğü yer. “Ey şehit oğlu şehit isteme benden makber/Sana aguşunu açmış duruyor peygamber.” (M. A. Ersoy)
-
malardan geçirerek insanı yaratan
Allah’ın, ölümden sonra da onu diriltmeye kadir olduğunu bildiren ayetlerle sure son bulur.
-
mâlâyani
1. Anlamsız, yararsız söz ve iş, insan için arzu edilmeye değmez boş şey, abes. “Her belaya tahammül kıl/Her nefeste Yaradan’a şükreyle/Her kelamı derûnundan fikreyle/Açma mâlâyani…
-
malı yemenin kendilerine yasak olduğu
Hz. Ali, Hz. Cafer (ö. 8/629) ve amcasının oğlu Akil (ö. 60/680)’in çocukları, kan hısımları.
-
mallar verilmesi gibi
Allah’ın bağışları hatırlatılır. Bu nimetler verilen şahsın, Hz. Peygamber’in getirdiği hakikatlere sihir diyerek karşı çıkması kınanır. İnkârcı tiplerin cehennemde karşılaşacaklar…
-
manastırda yaşayan
Hristiyan kadın rahip. Rahibe terimi, Budizm ve Mecusilik’te de kullanılır. Rahîm (er-Rahîm) “Yaratmış olduğu bütün varlıklara karşılıksız rızık veren, yarattıklarını koruyan, esir…
-
manevi olarak yaklaşabilmek için
Hz. Peygamber’i örnek alan kimse. “Gerçek mücahit nefsinin kötülükleriyle mücahede edendir.” (Hadis)
-
manın ve
Allah yolunda başa gelecek belalara sabretmenin önemi vurgulanır. Surede, Allah’ın bolca nimet vermesine
-
manlarla birlikte o da
Medine’ye hicret etmiştir. Hz. Ömer, Medine döneminde Hz. Peygamber’in yanında aktif olarak görev almıştır. Bedir, Uhut, Hendek, Hayber ve Mekke’nin fethi savaşlarına katılmıştır.…
-
marifet
1. Bilme, tanıma. “Marifet, iltifata göredir.” (Atasözü) 2. Derin düşünme yoluyla bir şeyin anlaşılması veya ilhama dayanan aracısız bilgi, irfan. “Anladım işi, sanat Allah’ı arama…
-
marifetullah
1. Allah’ı gereği gibi bilip tanımaya çalışarak ona bağlanma. Marifetullah sahibi olanlara arif denir. İmanı kuvvetli, takva sahibi müminler marifet sahibi olabilirler. Bunun için…
-
maruf
1. Herkesçe bilinen, tanınan, ünlü, aşina olunan. 2. Kur’an-ı Kerim ve sünnete uygun olan, dinin ve aklın güzel gördüğü (her şey). Kur'an-ı Kerim’de marufu emreden pek çok ayet var…
-
maşatlık
Yahudi ve Hristiyan ölülerinin gömüldüğü mezarlık. materyalist bk. dehri. materyalizm bk. dehriye. matuh bk. ateh. Maturidi İnançla ilgili konularda
-
masiva
1. Allah’ın dışındaki her şey; bütün varlıklar. “Hem bilün kim masiva fani durur/Daim Allah’dur kim ol baki durur.” (Süleyman Çelebi) 2. Mutlak anlamda sevilip sayılarak gönüle gir…
-
masiyet
1. Başkaldırma, isyan etme, dinin sınırlarını çiğneme. “Allah’a masiyetin olduğu yerde hiçbir kimseye itaat edilmez.” (Hadis) 2. Allah ve Resulünün koymuş olduğu emir ve yasaklara…
-
maslahat
1. İnsanlığın yararına olan şeyler. 2. Bütün ilahî dinlerin ortak gayesi olan ve kişinin ahlakını geliştirip güzelleştirmesine yarayan kurallar. “Eğer (insanlığın) maslahatı için ç…
-
masum
1. Suçsuz, günahsız, kabahatsiz, korunmuş. “…Masum, Allah’ın günah işlemekten koruduğu kimsedir.” (Hadis) 2. Peygamberlerin kasıtlı olarak günah işlemekten uzak olmaları hâli. Peyg…
-
maunet
1. Yardım, destek. 2. Allah’ın, mümin bir kuluna darda kaldığı ve sıkıntıya düştüğü zaman gönderdiği olağanüstü yardımı ve desteği. Mazdekizm Hava, su, mal ve kadınlarda ortaklığı…
-
mazmaza
1. Gargara, ağza bol su alarak çalkalama. 2. Abdestte ve özellikle gusül abdestinde ağzı bol su ile çalkalayarak yıkama. “On şey peygamberlerin sünnetlerindendir: 1. Bıyıkları
-
meal
1. Anlam, kavram, mefhum. 2. Kur’an ayetlerinin tam karşılıkları başka dillere aktarılamadığından, ayette anlatılmak istenileni kelimesi kelimesine değil de biraz eksiği ile başka…
-
meal kelimesi
Kur’an-ı Kerim tercümelerinde daha yaygın ve geçerli bir terim olarak kullanılmaktadır. Türkçede birçok meal çalışması yapılmıştır. Her mealde yorumsal özellikler vardır. Hiçbir me…
-
mecazıkur’an
1. Kur’an-ı Kerim’de mecazi anlamda kullanılan keli- melerin açıklamasını ve yorumunu konu alan ilim dalı. 2. Kur’an-ı Kerim’de mecazi anlamda kullanılan kelimelerin tefsiri ile il…
-
meczup
1. Allah aşkıyla kendinden geçmiş kimse. 2. Allah aşkının vermiş olduğu coşkuyla alışılmış davranışların dışında kalan kişi. 3. Halkın alışılmış değerlerine ve hayat tarzına aykırı…
-
meden
Allah onun canını almaz.” (Hadis) 2. Utanılacak şey, utanç veren söz ve davranış. 3. Toplumun ahlak kurallarına aykırı olan utanılacak durum ve davranış. “Kim bir Müslümanın aybını
-
medrese
1. Ders yapılan yer, okul, mektep. 2. İslam tarihinde dinî ilimler ile sosyal ve fen bilimlerinin öğretildiği yüksek öğretim seviyesindeki eğitimöğretim kurumu, fakülte. İslam’ın i…
-
mefsedet
1. Bozulmaya neden olan, fesat ve zarar içeren. 2. Ruhi veya bedenî, bireysel veya toplumsal, dünyevi veya uhrevi zararları acıya yol açan nedenler. 3. İslam dininin korunmasını il…
-
megazi
1. Savaşlar, harpler, gazalar. 2. Hz. Muhammed’in hayatını konu