İslami Terimler Sözlüğü
-
a’cemî
1. Hangi milletten olursa olsun, bir başka dili konuşurken dil tutukluğu ve aksan bozukluğu yüzünden dediği anlaşılamayan kimse. “Biz Kur’an-ı Kerim’i a’cemî kimselerden birine ind…
-
abadile
Sahabe döneminde ilimleriyle ve özellikle verdikleri fetvalarla
-
abd
1. Kul. “Abd bir peygamber olmakla melik bir peygamber olmak arasında serbest bırakıldım. Abd peygamber olmayı tercih ettim.” (Hadis) 2. Allah’ın yarattığı her şey, mahluk. “Gökler…
-
abdal
1. Veliler, erenler, Allah’ın veli kulları. 2. Allah’a içtenlikle ibadet edenler. 3. Gezginci dervişler. “Derviş Yunus abdal olmuş/Gezer Allah deyü deyü.” (Y. Emre)
-
abdest
Yüzü (ağız, burun dâhil), dirseklerle birlikte elleri, topuklarla beraber ayakları yıkamak ve başı (kulaklar ve ense dâhil) mesh etmek biçi- minde, özellikle namazdan önce belli bi…
-
abdest almak
1. Bazı ibadetleri yapabilmek için gerekli yıkama kurallarını yerine getirmek. 2. Boy abdesti, gusül almak.
-
abdest bozan
Meninin dışında, küçük abdestten önce veya sonra, bazen şehvetle de gelebilen ve yalnızca abdesti bozan, beyaz renkli akıntı, mezi, vedi.
-
abdest bozmak
1. İdrar veya dışkı yapmak için ayakyoluna, helaya gitme. 2. Yellenmek.
-
abdesthane
1. Abdest alınacak yer. 2. Ayakyolu, hela, tuvalet.
-
abdesti gelmek
İdrar veya dışkı yapmaya gereksinim duymak.
-
abdestinde namazında olmak
Dindar, ibadetleri yerine getirme konusunda titiz olmak ve hiç kimseye kötü- lük düşünmemek.
-
abdestinden şüphesi olmamak
Herhangi bir kötülük yapmadığı konusunda kendine güveni tam olmak.
-
abdestsiz
1. Abdesti olmayan, abdest almamış olan. 2. Günahkâr.
-
abdiyet
1. Allah’a –onun emirlerini yerine getirip yasakladığı şeylerden kaçınarak- içtenlikle kulluk ve ibadet etme. 2. Alçak gönüllülük. 3. Kişinin bir varlığa veya bir kimseye isyan etm…
-
abes
Yararsız, anlamsız, dünya ve ahirette yarar sağlamayan (söz), boş (eylem ve davranış), saçma, akla ve gerçeğe uymayan (şey). “Bizim sizi abes yere yarattığımızı ve sizin bize döndü…
-
âbit
1. Kulluk eden, ibadet eden. 2. Allah’ın emirlerini içtenlikle yerine getiren. 3. Bütün varlığıyla Allah’a yönelen, İslam dininin gereklerini gerçek anlamıyla yaşayan. “Tövbe edenl…
-
abıhayat
1. Hayat suyu, bengi su. 2. İslam kültüründe içenin ölümsüz olacağı ve genç kalacağı varsayılan su. “Yunus Emre bu dünyada iki kişi kalur dirler/Meğer Hızır İlyas ola abıhayat içmi…
-
acbızenep
1. Kuyruk sokumu kemiğinin altında bulunan toplu iğne başı büyüklüğündeki kemik. 2. İnsanın ilk yaratılışında ve öldükten sonraki dirilişinde bedenin çekirdeğini veya özünü oluştur…
-
açıklandıktan sonra müminler
Kur'an-ı Kerim’in ayetleri üzerinde düşünmeye davet edilirler. Tabiattaki tüm varlıklar,
-
adabımuaşeret
1. Davranış bilgisi. 2. Bir toplumda benimsenerek gele- nekleşmiş nezaket, terbiye, ahlak ve görgü kuralları. İslam dinindeki muaşeret kurallarının bir kısmı şunlardır: Maddi ve ma…
-
adak
1. Adama işi veya adanılan şey, nezir. “Allah yolunda her neyi
-
adalet
1. Doğruluk, eşitlik, denklik, aşırılıktan uzak ve dengeli olma, her şeye hakkını verme. 2. Bir işi yerli yerine koyma, hak sahibine hakkını verme, hak ve hukuka uygunluk. Her şeyi…
-
adap
1. İzlenmesi gereken usuller, yollar, prensipler. 2. En iyi hâl ve hareketler, ölçülü davranışlar, kişiler arasın- daki iyi ilişkileri düzenleyen kurallar, 5 uyulması gereken görgü…
-
adavet
İçte saklanıp beslenen gizli düşmanlık, kin, zarar verme ve öç alma düşüncesi. “…Bir topluma olan adavetiniz sizi suç işlemeye yönlendirme- sin…” (Kur’an-ı Kerim 5/2)
-
adem
1. Yokluk, varlığın karşıtı. 2. Ölüm. 3. Olmama, bulunmama, hiçlik. Âdem 1. Allah’ın yarattığı ilk insan, insan soyunun atası ve ilk pey- gamber. 2. Adam, insan. İlk insana edîmden…
-
âdet
1. Alışılmış şey, herkes tarafından uyulan yol, töre, gelenek, göre- nek, usul, alışkanlık, huy. 2. Akıl ve sağduyu sahibi kişilerin benimseyip tekrarladıkları alışkanlıklar. 3. Ak…
-
âdetullah
İlahî kurallar, Allah’ın evrendeki değişmez yasaları, sünnetullah.
-
adil
1. Adaletli, adalet sahibi, doğru, hak tanır, hukuka saygılı, insaflı. “Âbidin ibadeti kendini, adilin adaleti dünyayı düzeltir.” (Atasözü) 2. Farzları yerine getiren, dinin buyurd…
-
adı
Ninova olan Musul halkına peygamber olarak gönderilmiştir. Onları putlara tapmaktan alıkoymaya çalışmıştır. Rivayetlere göre kavmini otuz üç yıl İslam’a çağırmış, ancak iki kişi im…
-
adına nispetle kısaca
Buhari de denilmiştir. Çok farklı konulardaki en sağ- lam hadisleri içerdiğinden ‘el-Camiu’sSahih’ adı da verilmiştir. İmam Buhari,
-
adından açıkça söz edilmeyen fakat
Hz. İbrahim ile mücadele ettiği belirtilen bir kraldır. Kendisini krallıktan da öte, tanrı olarak ilan ettiği için inkârcılığın simgelerinden biri sayılmıştır. Nitekim Hz. Musa ile…
-
adını veren beled kelimesiyle
Mekke şehri kastedilmiştir. Mekke’de inen surelerle aynı hedefleri taşır. Sureye, imanı gönüllere yerleştirmenin, hesap ve ceza gününe iman etmeyi güçlendirmenin, itaatkârlarla isy…
-
adliilahî
İlahî adalet; Allah’ın şaşmaz, değişmez adaleti. “Kenar-ı Dicle’de bir kurt aşırsa bir koyunu/Gelir de adliilahî sorar Ömer’den onu!” (M.A. Ersoy) Adn 1. Cennetin en yüksek derecel…
-
af
1. Birinin suçunu, yanlışını bağışlama, hoş görme. “Rabbimiz, bize gücümüzün yetmeyeceği şeyleri yükleme! Bizi affet, bizi bağışla, bize şefkati- ni göster. Sen bizim Mevlamızsın.…
-
afet
1. Bela, hastalık, kusur, büyük felaket, musibet, hastalıkların dokularda yaptığı bozukluk, kıran. 2. İnsan müdahalesi olmadan meydana gelen deprem, sel, fırtına vb. musibet ve zar…
-
afif
1. İffetli, namuslu, doğru, zinadan ve zinaya götüren haram yollardan sakınan (erkek). “Evlenmeye imkân bulamayanlar, Allah kendilerine lütfuyla bu imkânı verinceye kadar afif davr…
-
afife
İffetli, namuslu, doğru, zinadan ve zinaya götüren yollardan sakınan (kadın).
-
afiyet
1. Ruh ve beden sağlığı. “Ey Allah’ım! Bütün bela, hastalık ve felaketlere karşı afiyet ver!” (Hadis) 2. Ağız tadı, gönül hoşluğu, mutluluk ve esenlik. “Ey Allah’ım! Senden af, afi…
-
aforoz
Hristiyanlıkta kilise tarafından verilen “cemaatten kovulma” cezası. Aforoz edilen kişi cemaatten uzaklaştırılır. Kilise birliğinden çıkartılır. Hristiyanlığın ilk dönemlerinden be…
-
ahad
1. Bir, tek, yalnız. 2. İsimlerinde, sıfatlarında, yaratmasında ve emretmesinde tek ve eşsiz olması anlamında, Allah’ın sıfatlarından biri. “De ki Allah ahaddır. Hiçbir şeye muhtaç…