İslami Terimler Sözlüğü
-
ahad haber
1. Bir kişinin naklettiği haber, hadis; haberivahid. 2. Mütevatir olmayan haber. Ahad haber, İslam’ın ilk dönemlerinde Hz. Peygamber’e ulaşıncaya kadar isnadının her tabakasında bi…
-
ahadiyet
1. Allah’ın birliği, vahdaniyet. 2. Allah’ın zatında, sıfatlarında, yaratmasında ve emretmesinde bir ve tek olması; Allah’ın eşinin, benzerinin ve ortağının olmaması durumu. 3. All…
-
ahbar
1. Haberler. 2. Âlimler, din büyükleri, üstün kimseler. “Rabbanilerin ve ahbarın onları günah söz söyle- mekten, haram yemekten sakındırmaları gerekmez miydi? Yaptıkları şey ne köt…
-
ahi
1. Yiğit, cömert, civanmert. 2. Ahilik teşkilatı mensubu, zanaatkâr. Ahilik Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Anadolu’da kurulan ve gelişen dinî ve toplumsal yönü olan bir esnaf teş…
-
ahir zaman
1. Dünyanın sonu, kıyamet. 2. Kıyametin yaklaştığı ve ala- metlerinin belirginleştiği zaman. İslam inancına göre evrenin başlangıcı olduğu gibi sonu da vardır. Ancak bunun zamanını…
-
ahir zaman peygamberi
Son peygamber Hz. Muhammed. Hz. Muham- med’den sonra peygamber gelmeyecektir. Kıyamete kadar Allah yoluna yapı- lacak çağrı onun getirdiği dine olacaktır.
-
ahiret
1. Dünya hayatını takip eden hayatın adı.“Ey Rabbimiz! Bize dünyada da ahirette de iyilik ver. Bizi cehen- nem azabından koru.” (Kur’an-ı Kerim 2/201) 2. Dünya hayatındaki amelleri…
-
ahiret hayatını inkâr ederek
Hz. Muhammed’e karşı çıkan Mekke müşrikle-
-
ahirette de cehennem azabını ve
Allah’ın gazabını gerektiren kötü sözler, inançlar, davranışlar. “Şüphesiz Allah, müminleri o günün (kıyametin) şerrinden korumuş, onların yüzlerine aydın- lık; gönüllerine ferahlı…
-
ahiretteki durumları
İslam kelam bilginleri tarafından tartışılmıştır. Birçok İslam bilgini bu dönemdeki insanların
-
ahit
1. Söz verme, ant, yemin. “Vermiş olduğunuz ahitleri yerine getiriniz. Çünkü insan ahitlerinden sorum- ludur.” (Kur’an-ı Kerim 17/34) 2. Taahhüt, sözleşme, mukavele, misak. “Ey 9 i…
-
ahitname
1. Antlaşma belgesi, antlaşma, anlaşma, sözleşme, mukavele. 2. Yazılı emir ve talimat; bazı şahıs ve gruplara tanınan hak ve imtiyazları, yabancılarla yapılan anlaşma hükümlerini i…
-
ahkâm-ı
Kur’an 1. Kur’an-ı Kerim’in hükümleri. 2. İbadetler, insanlar arası ilişkiler, suç ve bu suçlara uygulanacak yaptırımlarla ilgili ayetlerin yo- rumunu konu alan bilim dalı. 3. Ahkâ…
-
ahkâmışeriye
1. Şeriat hükümleri, dinî kurallar. 2. Kur’an-ı Kerim ve hadislere dayanan hükümler, emir ve yasaklar. 3. Allah-insan, insan-insan, insan-hayvan,
-
ahlak
1. Huylar, mizaçlar, karakterler, tabiatlar. 2. İnsanın yaratılışından gelen özellikleri ile insanların iyiliğini ve mutluluğunu hedef alan kuralların hayata geçirilmesi ile kazanı…
-
ahlakına göre
Müslümanların birbirleri hakkında hüsnüzan sahip olmaları gerekir. Bu, onların birbirlerine karşı ahlaki görevleri arasındadır. Kur’an-ı Kerim ve Hz. Peygamber müminlere hüsnüzan s…
-
ahlakıyla örnek kadın
Hz. Meryem. “…Hz. İsa, Yüce Allah’ın betül olan Meryem’de ‘ol’ emriyle yaratmış olduğu bir ruh, Allah’ın kulu ve elçisidir…” (Cafer b. Ebi Talip) 4. Hz. Peygamber’in kızı Hz. Fatım…
-
ahlaklanarak
Hz. Peygamber gibi İslam’ı yaşama kararlılığında olan, öğ-
-
ahretlik
1. Ahiret kardeşi. 2. Dünyanın süsüne ve gösterişine değer ver- meyip kendisini ibadete veren, çokça hayır işleyen kimse. 3. Evlatlık alınan kimsesiz çocuk. ahsenihadis “Sözün en g…
-
ahsenitakvim
1. Allah tarafından insana verilen en güzel şekil, yaratılışındaki fiziksel ve manevi güzellik. 2. Allah’ın, insanı yerine getirmesini buyurduğu sorumlulukları taşıyabilecek bir do…
-
ahyar
1. Hayırlılar, iyiler, hayrı çok olanlar, manevi bakımdan zengin olanlar, cömertler, şerefliler. 2. Çok hayırlı, erdemli, yararlı ve seçkin kimseler, peygamberler. “Sizin ahyarınız…
-
akif
1. İbadet eden, ibadetinde devamlı olan, kendini adayan, tutkun. “… İbrahim ve İsmail’e: ‘Tavaf edenler, akifler, rükû ve secde edenler için evimi tertemiz bulundurun’ diye emretmi…
-
akika
1. İnsan ve hayvan yavrularının ana rahmindeyken başında biten tüyler, yeni doğan çocuğun başındaki saç. 2. Yeni doğan çocuk nedeniyle Allah’a şükür olarak doğumunun yedinci gününd…
-
akit
1. Bağ, bağlama, düğümleme, iki veya daha fazla şeyi birbirine bağlama. 2. Sözleşme, antlaşma, yemin- leşme. “Allah, sizi bile bile yapmış olduğunuz akitlerden dolayı sorumlu tutar…
-
akıl
1. Düşünme, anlama ve kavrama gücü, us. “Akıl yaşta değil başta- dır.” Atasözü 2. İdrak, iyiyi kötüden ayırt etme yeteneği, düşünce, hafıza, bellek, kavrayış, zekâ. “Aklı olmayanın…
-
akıl baliğ
1. Büluğ çağına ulaşmış akıllı kimse. 2. Mükellef, yükümlülük ve sorumluluk altına giren kimse. 3. Allah’ın emir ve yasaklarından sorumlu olma yaşı. Kız ve erkek çocuklarında akıl…
-
akıllı erkek ve kadın
Müslümanların “avret mahalli” denilen yerlerini örtmeleri farzdır. Fıkıhta, kadınların avret yerleri el, yüz ve ayakları dışındaki bütün vücutlarıdır. Erkeklerinki ise diz kapaklar…
-
akışına göre
Hz. Peygamber’e bölüm bölüm indirilmesine “tenzil” denir. Levhimahfuz’dan dünya semasına bir defada toptan indirilmesi için ise “inzal” terimi kullanılır. Aslında inzalin ve
-
aklıselim
1. Sağduyu, hüküm ve kararlarında doğruyu yanlıştan, iyiyi kötüden ayırma yetisi. 2. İnsanın doğru karar vermesini sağlayan, herhangi bir olumsuzluktan veya ortamın kötülüğünden et…
-
akraba
1. Aralarında yakınlık, soyca ilgi ve kan bağı olanlar. “Akra 13 balarıyla ilgiyi kesenler cennete giremezler.” (Hadis) 2. Hısım, evlilik dola- yısıyla birbirine yakın olan kimsele…
-
akrabaları ile beraber
Mekke’den Medine’ye hicret etmiştir. Hz. Fatıma ile
-
akşam namazı
Güneşin batmasından yatsı namazının vaktinin girmesine kadarki süre içerisinde kılınan üç rekâtlık farz namaz. Akşam namazının far- zından sonra iki rekât sünnet kılınır. “Yıldızla…
-
ala seyyidinâ
Muhammedin ve ala âlihî vesahbihi vesellim” ve “Salli-Barik” dualarıdır. Salatüselam, yazımda (s.a.v) kısaltmasıyla gösterilir. “Şüphesiz Allah ve melekleri, Peygamber Muhammed’e s…
-
alem
1. İşaret, nişan. “Her şeyin bir alemi vardır. İmanın alemi de namazdır.” (Hadis) 2. Bayrak. 3. Lider, önder. 4. Sınır, sınır taşı. 5. Minare, kubbe, sancak direği gibi şeylerin te…
-
âlem
1. Yeryüzü ve gökyüzündeki nesnelerin oluşturduğu bütün evren; gökyüzünde görünen veya görünmeyen gök cisimleri, yıldızlar, kâinat, dünya, cihan, yer yuvarlağı. “Her türlü övgü ve…
-
âlemiervah
Ruhlar âlemi, insanın dünyaya gelmeden önce ve öldükten sonra ruhunun bulunduğu ve varlığı duyu organlarıyla kavranamayan âlem. Alevi 1. Hz. Ali ve Hz. Fatıma soyundan gelen. 2. Hz…
-
âlemlerde birçok şeyi yaratan
Allah’ın kitap göndermeye de gücünün yettiği haber verilir. Surede, insanın hiçbir şey değilken önce topraktan yaratılıp sonra da ana rahminde geçirdiği evreler sayılır. Ölümden so…
-
âlemlerin
Rabbi Allah’a özgüdür. O Rahman ve Rahîm’dir.” (Kur’an-ı Kerim 1/1-3) 4. Rızık veren, bütün varlık- ların ihtiyaçlarını karşılıksız olarak bol bol veren. “Herkese, onlara da bunlar…
-
âliaba
1. Hz. Muhammed’in ev halkı. 2. Hz. Peygamber’in kızı Hz. Fatıma, damadı Hz. Ali, torunları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin. Hz. Muhammed, bir sabah namazından sonra kızı Hz. Fatıma’yı, d…
-
âlim
1. Bilgin, iyi bilen, hakkıyla bilen, bilgili. “İnsanlar içinde ancak