İslami Terimler Sözlüğü
-
arefe
1. Kurban Bayramı’ndan bir önceki gün, zilhiccenin dokuzuncu günü. “Arefeye saygı gösteriniz. Çünkü
-
arefe günü
Allahuteala’nın önem verdiği bir gündür.” (Hadis) 2. Türk kültü-
-
arif
1. Bilen, bilgili, çok anlayışlı, sezgili, herkesin anlayacağı kadar açık söylenmeyen bir sözün gerçek anlamını kavrayan. “Cahilin fahrı, cem-i mal iledir,/Arifin izzeti, kemal ile…
-
arkadaşı olması
Kur’an-ı Kerim’de de vurgulanmıştır. İslam’ın Medine döneminde de Hz. Peygamber’e olan yardı-
-
arraf
Gelecekten haber verdiğini ve gaybı bildiğini iddia eden, kâhin, falcı. İslam, gaybı sadece Allah’ın bildiğini vurgulamıştır. Buna bağlı olarak gaybı bilme iddiasında bulunan arraf…
-
arş
1. Taht, çardak, cumba, çatı, dam, tavan, kubbe. 2. Hükümranlık, şan, şeref. 3. Bütün âlemi kuşatan, nasıl
-
arz
1. Sunma, ortaya koyma, bir nesneyi gösterme, arz etme. 2. Hz. Peygamber’in her sene ramazan ayında,
-
arzular
Allah’ın emirlerine tam tabi olup, kişi şehvetlerini ön plana çıkarmıyorsa nefsimutmainne adını vermişler- dir. Allah’tan gelen her türlü kaza ve belaya razı olup sabreden nefse ne…
-
asi
1. İsyan eden, karşı gelen, baş kaldıran. “Firavun, elçiye (Musa’ya) asi oldu. Biz de onu kahredici bir azapla kıskıvrak yakaladık.” (Kur’an-ı Ke- rim 73/16) İtaat edilmesi ve boyu…
-
asitane
1. Kapı eşiği, dergâh, büyük tekke. 2. Başşehir. 3. İstanbul. 4. Bir tarikat veya tarikat kolunun merkezi durumunda olan büyük tekke.
-
asıl adı
Şeybe’dir. Babasının adı Haşim; annesinin adı da Selma’dır. Fiziken ve ahla- ken çok mükemmel bir insan olduğu nakledilmiştir. Çocukluğunu Medine’de
-
aşır
1. Onluk. 2. Kur’an-ı Kerim’de genellikle on ayetten oluşan bölüm. Aşır denilen bu bölümler Kur'an-ı Kerim’de özel işaretlerle ayrılmıştır. 3. Bir dinî tören sırasında
-
aşk
1. En üst biçimiyle sevgi, sevda, muhabbet, gönül verme, candan sevme. “Aşk imiş her ne var âlemde,/İlim bir kîl ü kâl imiş ancak.” (Fu- zuli) 2. Bir kimsenin sevdiğine candan bağl…
-
askerî ve siyasi birlik kuran
Hz. Peygamber, M. 630 yılında Mekke’yi fet- hetmiştir. Arabistan’ın her tarafında İslam dinini egemen kıldıktan sonra M. 632 yılında altmış üç yaşındayken Medine’de vefat etmiştir.…
-
asli vatan
Kişinin kendisinin ve aile bireylerinin bulunduğu, sürekli yer- leşmek ve yaşamak üzere karar verdiği yer. Asli vatanda yaşayan bireyler yolcunun (seferînin) faydalandığı kolaylık-…
-
aslım
Türk’tür.” diyen Mevlana, önce Şerafettin Semerkandi’nin kızı Gevher Hatunla, onun ölümünden sonra da Konyalı İzzettin Ali’nin kızı Kerra Hatunla evlenmiştir. Birincisinden Sultan…
-
aslına dönüşü ve
Allah’a kavuşması olarak kabul etmiştir. Ölümle beraber
-
aşmışken
Hz. Hatice vefat etmiştir. Hz. Hatice’den sonraki en meşhur eşi Hz. Aişe’dir. Hz. Peygamber diğer evliliklerini siyasi, askerî ve sosyal gerekçe- lerle yapmıştır. Onun eşleri bütün…
-
aşure
Kamerî aylardan muharrem’in onuncu günü. Aşurenin önemi, bu günde peygamberlerin ve inananların eriştiği nimetleri saygı ve teşekkürle anmak içindir. Aşure gününde, Âdem Peygamber’…
-
at olup
Zebur okurlar. İslam bilginleri Sabiilere ehlikitap muamelesi yapılacağı görüşünü benimsemişlerdir. Sabiiler yaşadıkları coğrafyaya göre adlandırılmışlardır. Cezire bölgesinde yaşa…
-
ateh
1. Bunama, aklın zayıflayıp eksilmesi, bir şeye düşkün olma. 2. Bunamaya bağlı olarak kişinin hukuki tasarruflarına belirli sınırlamalar getiren ehliyet eksikliği. Fıkıhta, bunayan…
-
ateist
Tanrıtanımaz, mülhit, ateizm görüşünü benimseyen.
-
ateizm
Tanrıtanımazlık. Kâinatta bir yaratıcı güce inanmayan felsefi bir ekol. Ateizmi benimseyenler; Allah’ı, ruhu ve ahiret hayatını inkâr ederlerken evrenin de tesadüfen meydana geldiğ…
-
ateşe tapmak olan
Zerdüştlük, Mithrailik, Zürvailik, Manilik, Mazdekilik dini gibi çeşitli fırka ve dinlerin ortak adı. Mecusilikte iki ilah vardır: Hayır ilahı Ehrimen, şer ilahı Hürmüz. Evrende iy…
-
avam
1. Halk, cumhur, ahali. 2. İlim, yönetim ve bilgelik sahibi olmayan insanlar, büyük çoğunluk. 3. Mane- vi olgunluk eğitiminden geçmemiş, nefsinin hastalıklarını görüp bilerek iyile…
-
avret
1. Edep yeri, ut yeri, örtülmesi gereken gizli şey. 2. İnsan bede- ninde gösterilmesi ve görülmesi haram olan yerler. “Ey Ali! Ölünün de dirinin de avretine bakma.” (Hadis) Namazda…
-
ayak parmaklarını yere koyup orada
Allah’ın yüceliğini Hz. Peygamber’in öğrettiği dualarla anma. Hz. Peygamber secdede “Ey Yüce Rabbim! Sen her türlü eksik ve yanlış anlayıştan uzaksın.” anlamındaki “Subhane Rabbiye…
-
ayakta iken
Kur'an-ı Kerim’den yeterli miktarda sure veya ayetler okuma. “Kur'an-ı Kerim’den kolayınıza geleni (namazda) kıraat ediniz. Namaz kılınız, zekât veriniz.” (Kur'an-ı Kerim 73/20) 4.…
-
aydınlık yüzlü hanım’ anlamına
Zehra, ‘iffetli, namuslu kadın’ manasına Betül lakaplarıyla meşhur olmuştur. Mekke
-
ayet
1. İz, belirti, nişan, eser, açık alamet, işaret, delil, kesin kanıt, ibret. 2. Allah’ın varlığına ve birliğine işaret eden her şey.“Göklerin ve yerin yaratılışında ve gece ile gün…
-
ayetinde adları geçen ve
Babil’de yaşadıkları belirtilen iki melek. Hz. Hasan Hz. Peygamber’in torunu, Hz. Fatıma ile Hz. Ali’nin büyük oğlu (ö. 50/670). Hz. Hasan, hicretin
-
ayetiyle kişinin tüm eylemlerinde
Allah’ın hoşnutluğunu gözetmesi ve buna uygun davranışlar sergilemesi gerektiği hatırlatılır. Surenin son bölümünde, Hz. Peygamber’in müşriklerin söz ve eylemlerine karşı sabırlı o…
-
ayetler
M. 615 yılında Rumların İranlılara yenildiği sırada Hz. Peygamber’e vahyedilmiştir. Bu sırada Mekke müşrikleri İslam dininin yayılmasını engel-
-
ayetler indirerek
Hz. Peygamber ve Hz. Ayşe’yi de teselli etmiştir.
-
ayetlerimizden bir kısmını göstermek için
Mescidiharam’dan çevresini mübarek kıldığımız Mescidiaksa’ya götüren Allah’ın yüceliğinde sınır yoktur. O her şeyi işitir ve görür.” (Kur’an-ı Kerim 17/1) “Mescidiaksa’da kılınan b…
-
ayetlerinde yer alan
Hz. Musa ile ilgili kıssada; “Katımızdan kendisine bir rahmet ve ilim verdiğimiz kullarımızdan bir kul…” diye anlatılan şahsın Hızır olduğu söylenmektedir. Türk
-
ayette
Yunus Peygamberden bahsettiği için bu adı almıştır. Sureye, peygamberliğin ve Hz. Peygamber’e gelen vahyin önemi açıklanarak başlanır. Yerde,
-
ayette geçen
Hz. Muhammed’in isminden almıştır. Sureye, Allah’ı inkâr eden- lerin yapmış oldukları salih amellerin 245 boşa gittiği haber verilerek başlanır. Kurtuluşun Hz. Muhammed’in getirmiş…
-
ayin
1. Tören, merasim, ibadet tarzı, usul. 2. Müslüman olmayanların,
-
ayının on beşinci gecesi
Beraat Kandili’dir. “Şaban’ın on beşinci gecesi Allahuteala’nın rahmeti bütün evreni kaplar. Allah, ana-babaya karşı çıkanlarla, Allah’a şirk koşanların dışında bütün kullarını bağ…