Osmanlıca - Türkçe Sözlük
-
DELALET
Delil olmak. Yol göstermek. Kılavuzluk. Doğru yolu bulmakta insanlara yardım etmek. * İşaret.
-
DELALET-İ SELÂSE
Üç çeşit delâlet. Bunlar da: Delâlet-i mutabıkıye, delâlet-i tazammuniye, delâlet-i iltizamiyedir.1- Delalet-i mutabıkıye: Bir kelâmın vaz'olunduğu, yani kasdedilen mânanın tamanın…
-
DELALET-İ ZÂTİYE
Kendi zatı ile, bizzat kendisini eserleri ile göstermek suretiyle olan delâlet, şahidlik.
-
DELAS
Yumuşak ve berrak şey.
-
DELDEL
(Deldâl) Deprenmek.
-
DELE
(C.: Delâ) Kova.
-
DELEC
Gecenin evvelinden gitmek.
-
DELEF
Tekaddüm etmek, ileri geçmek. Önde bulunmak.
-
DELEHMES
Arslan. * Bahâdır, kahraman. * Çeri. * Kuvvetli kişi. * Çok karanlık olan gece.
-
DELES
Karanlık. * Yaz sonunda yapraklanır bir ot. * Bir şeyi gizlemek.
-
DELH
Heder olmak, boşa ve faydasız olarak gitmek.
-
DELİ'
Âsan yol, kolay olan yol.
-
DELİF
Yavaş yürümek.
-
DELİK
f. Gül tohumu.
-
DELİL
Kılavuz. Doğru yolu gösteren. Meçhûlü keşfetmekte ve malumun sıhhatını isbat etmekte vasıta ve âlet ittihaz olunan husus. * Beyyine. Bürhan.
-
DELİL-İ AKLÎ
Akıl yolu ile bulunan delil. Nakil yolu ile olmadan, düşünülerek bulunan delil.
-
DELİL-İ ARŞÎ VE SÜLLEMÎ
Eski mantıkta Vahdaniyyet-i İlâhiyyeyi ve teselsülün muhaliyyetini isbat bahislerinde geçen delillerdendir.
-
DELİL-İ İHTİRA'
Cenab-ı Hakk'ın yeniden icad ederek yarattığı şeylerden meydana gelen, kendi zâtına mahsus delil. Buna misâl olarak birini zikredebiliriz:(Cenâb-ı Hak hususi eserlerine menşe ve ke…
-
DELİL-İ İMKÂNİ
İmkâna âit olan delil. $âyeti ile işaret edilmiştir. Bu delilin hülâsası: "Kâinatın ihtiva ettiği zerrelerden her birisinin gerek zâtında, gerek sıfatında, gerek ahvâlinde ve gerek…
-
DELİL-İ İNAYET
Allah'ın inâyetinin tecellisinden gelen ve kâinatta görülen hikmet ve maslahatlara uygun en mükemmel nizam ve tam esaslı san'at; ve kâinattaki eşyaların menfaat ve faydalarını bild…
-
DELİL-İ İNNÎ
(Bak: Bürhan-ı innî)
-
DELİL-İ NAKLÎ
Kur'an, Hadis-i Şerif veya diğer mukaddes kitaplardaki verilen haberler ile olan delil.
-
DELİL-İ SÜLLEMÎ
(Bak: Delil-i arşî, Arş ve süllem)
-
DELK
f. Eski ve yamalı elbise. Dervişlerin giydikleri eski aba. * Kılıcı kınından çıkarmak.
-
DELL (DİLÂL)
Naz. * Hey'et. * Güzel ahlâk.
-
DELLAK
(Delk. den) Hamamlarda müşterileri keseleyip yıkayan kimse, tellâk.
-
DELLAL
İlân edici. Yüksek sesle bildiren. * Müşterileri çeken. Davet eden. * Hakka davet eden.
-
DELS
Karanlık, zulmet. * Bir şeyi saklamak, gizlemek. * Sonbaharda yapraklanan bir ot çeşiti.
-
DELTA
yun. Nehirlerin taşıdığı toprakların (alüvyonları) akarsuyun, denize veya göle döküldüğü yerde yığılmasıyla meydana gelen kısım.
-
DELUK
Dişleri kırılmış ve kütelmiş olan yaşlı deve. * Kınından çıkması kolay olan kılıç.
-
DELV
(Delve) Kova. Su koyulan ve kuyudan su çekilen bakraç. * Oniki burçtan birinin adı.
-
DELZ
Vurmak, darb.
-
DEM
f. Nefes. Soluk. * Ağız. * Nazar. * An, vakit, saat. * Koku. * Kibir, gurur. * Âli, yüksek. * Körük.
-
DEM VURMAK
t. Bir şeyden gelişigüzel bahsetmek.
-
DEM-BESTE
f. Sesi soluğu kesilmiş, susmuş.
-
DEM-GÜZAR
f. Yaşayan, vakit geçiren.
-
DEM-İ CİVÂNÎ
Gençlik çağı.
-
DEM-KEŞ
f. Nefes çeken, soluk çeken. * Devamlı öten bir güvercin cinsi. * Kaval, ney gibi çalgıları devamlı üfürenler. * Bazı kuşların, kübbül gibi uzun uzun ötenleri. * Şarap içen.
-
DEM-KEŞİDE
f. Kafadar, arkadaş.
-
DEM-SAZ
f. Arkadaş, refik, hem-dem, dost. Sırdaş.