Osmanlıca - Türkçe Sözlük
-
İ'BA'
Hazırlık.
-
İ'BAD
Kul etmek, köle yapmak.
-
İ'CAB
Şaşırtmak. Hayran etmek. Hayrete düşürmek. * Hodpesendlik. Kendini beğenmişlik.
-
İ'CAF
Devamlı olarak hastaya bakma. * Zayıflatmak.
-
İ'CAL
Acele ettirme, çabuk yaptırma. * Öne geçme.
-
İ'CAM
Harflere, yazıya nokta koymak. * İsteğini açıklıkla bildiremeyip, maksadı belirsiz, muğlak söylemek.
-
İ'CAZ
Âciz bırakmak. Acze düşürmek, şaşırtmak. * Edb: Mu'cize derecesinde düzgün ve icazlı söz söylemek. Benzerini yapmada herkesi acze düşürmek. Güzel söz söylemekte insanların muktedir…
-
İ'CAZKÂR
f. Mu'cizeli olmak. Başkalarını acze düşürecek derecede olmak.
-
İ'CAZKÂRANE
f. Herkesi yarışmada âciz bırakacak yolda.
-
İ'CAZNÜMA
Mu'cize gösterir derecede. Mu'cize derecesinde eser göstermek. Âciz bırakmayı göstermek.
-
İ'DA'
Düşman etmek. * Sıçratmak. * Geri getirmek. * Muavenet etmek, yardım etmek.
-
İ'DAD
Hazırlama. Yetiştirme. Geliştirme.
-
İ'DADİYE
Hazırlığa ait. Hazırlığa mahsus. * Orta tahsili veren okullar. Vaktiyle rüşdiyeden sonra gidilip yüksek mekteblere girebilmek için lâzım gelen bilgileri öğreten okul. Sultaniyelerd…
-
İ'DAL
Güç olmak, zor olmak.
-
İ'DAM
Vücudu ortadan kaldırmak. Yok etmek. Öldürmek.
-
İ'DAM-I NEFS
İntihar. Kendi kendini öldürmek.
-
İ'FA'
Çoğaltmak. * Terketmek.
-
İ'KAD
Düğümlemek. Bağlamak. Bend etmek.
-
İ'KAR
Kadının dölyatağını sakatlama.
-
İ'LA
(Ulüv. den) Yükseltmek. Bir şeyin yukarısına çıkmak. Yukarı kaldırmak. Şânını yüceltmek. Şöhretini artırmak.
-
İ'LA-YI KELİMETULLAH
Allah kelâmının, İslâmiyetin ulviyetini ve hakikatlarının kıymetini bildirmek ve yaymak. Hakaik-ı Kur'âniye ve imâniyenin neşir ve tâmimine cehd ile çalışmak.(Bu zamanda her bir mü…
-
İ'LAF
(Alef. den) Hayvana yem verme.
-
İ'LAK
(Alak. dan) Sülük yapıştırmak.
-
İ'LAL
Harf-i illetlerin kolaylık için başka harfe değiştirilmesine denir. ( ) nin ( ) olduğu gibi.
-
İ'LAM
Bildirmek. Belli etmek. Anlatmak. * Mahkeme hükmünü bildiren resmi karar yazısı.
-
İ'LAMAT
(İ'lam. C.) Bir dâvânın mahkemece nasıl bir hükme bağlandığını gösteren resmî vesikalar.
-
İ'LAMAT-I NİZAMİYE
Huk: Nizamiye mahkemelerinden çıkan ilâmlar.
-
İ'LAMAT-I ŞER'İYE
Huk: Şer'iye mahkemelerinden nafaka, nikâh vs. ye dâir verilen i'lâmlar.
-
İ'LAMAT-I ŞER'İYE MÜMEYYİZİ
Şeyh-ül İslâm kapısındaki fetvahanenin üç kaleminden biri olan "İlâmat Odası"nın başındaki memurun ünvanı idi. Kadılar tarafından verilen ilâmları tetkik vazifesiyle mükellef olduğ…
-
İ'LAN (İLÂN)
Belli etmek. Yaymak. Herkese duyurmak. * Gazetelerde veya sokaklarda duvarlara kâğıt yapıştırarak ticari bir iş, bir adres veya başka bir şeyi herkese bildirme. * Açığa vurma, yaym…
-
İ'LANAT
İlânlar.
-
İ'LANEN
İlân ederek, ilân yoluyla.
-
İ'LANNAME
f. İçinde ilân yazılı olan kâğıt. * Bir hususun herkese ilân edilmesi için hükümetçe hazırlanıp bastırılan resmi kâğıt.
-
İ'LEM
( $ masdarından emirdir.) "Bil!" mânasına gelir.
-
İ'MA
Kör etme, âmâ yapma.
-
İ'MAD
Direk dikme.
-
İ'MAK
Derinleştirme. Bir şeyin derinliğine varma.
-
İ'MAK-I Bİ'R
Kuyunun derinleştirilmesi.
-
İ'MAL
Yapmak. İşlemek. İhdas eylemek. * Kullanmak. * Zabt, idare ve hâkimlik etmek. * Fık: Sözü mühmel bırakmayıp bir mâna ile mukayyed ve yüklü eylemek.
-
İ'MALAT
Bir memlekette veya bir fabrikada yapılan işler ve eserler.