Osmanlıca - Türkçe Sözlük
-
DAKAİK-I FENNİYE
f. İlmî incelikler. Fennin ince ve güç anlaşılan noktaları.
-
DAKAL
Hurmanın iyi olmayan cinsi. * Gemi oku. * Boya.
-
DAKDAK
(C.: Dakâdık) Kısa boylu ve katı yürüyen kişi.
-
DAKDAKA
Davarın tırnağının taşa dokunup ses çıkarması.
-
DAKDAKE
Tez tez yürümek, hızlı yürümek.
-
DAKİK
(Ekseri mânevi mânalar için) Pek ince. Nâzik. Ufak.
-
DAKİKA
(C.: Dakaik) Zaman mikyası olarak bir saatin bölündüğü altmış parçadan beheri. Altmış saniyelik zaman. * İnce fikir, mülâhaza, nükte. * Daire dereceleriyle başka ölçülerde her dere…
-
DAKİKA-BİN
f. İncelikleri bilen, ince noktaları gören.
-
DAKİKA-ŞİNAS
İnce işleri ve nükteleri anlayan, bir işin incelikleriyle uğraşabilen.
-
DAKİS
Bir kimsenin aksırdığında ağzından saçılan tükrük.
-
DAKK
Vurmak. * Çekmek. Çok yemekten dolayı vücudun ağırlaşması. * Kapı çalma.
-
DAKK-ÜL BÂB
Kapı çalmak.
-
DAKM
Kırmak, kesr.
-
DAKR
Vurmak, darb.
-
DAKVA(N)
Sütü çok içtiğinden dolayı bedeni ağırlaşan kuzu.
-
DAL
"Yaban sediri" denen bir ot.
-
DAL'
Meyl. Eğrilik. Kuvvet. * Ağır yük götürmek.
-
DAL(L)
Kur'ân ve imân yolundan sapan. Dalâlete giden, azan. * Azdırıcı, sapkın. * Şaşkın.
-
DALAA
Kuvvet. * Eğrilik. * Şiddet.
-
DALAL
Sapıklık. * Sapmak. Doğrudan, imân ve İslâmiyyet yolundan sapmak.
-
DALALET
İman ve İslâmiyetten ayrılmak. Azmak. Hak ve hakikatten, İslâmiyet yolundan sapmak. Allah'a isyankâr olmak. * Şaşkınlık.(... Nevâfil kısmında, emr-i istihbabî ile yine ehl-i iman m…
-
DALALETPİŞE
Sapıklığı tâkibeden. Sapıklığa giden. İslâmiyetten başka yol tâkib eden.
-
DALDAL(E)
Taşlı sert yer.
-
DALGAKIRAN
t. Bir limandaki tekneleri dalgaların te'sirinden muhafaza etmek için denizde yapılan set.
-
DALGIÇ
t. Mercan, inci ve saire avlamak veya denizin dibine düşmüş olan şeyleri çıkarmak için denizin dibine dalmaya alışık adam.
-
DALİF
(C.: Düllef) Nişandan öteye düşen ok. * Ağır yük getirip adımlarını birbirine yakın atan adam.
-
DALİL
Sert, sağlam, muhkem yer. * Yolu azmış kişi.
-
DALİYE
(C.: Devâli) Hayvanla döndürülüp su çekilen dolap. (Suyun döndürdüğü dolaba "nâurâ" derler.)
-
DALI'
Kavi, kuvvetli. * Muhkem, sağlam, sert. * Eğri.
-
DALKAVUK
t. Eline maddî menfaatler, para vesaire geçirmek için yaltakçılık ve soytarılık edip kendi vakar ve haysiyetini muhafaza etmeyen adam.
-
DALL
Delil olan, delâlet eden. Yol gösterici. * Bildiren.
-
DÂLL-İ Bİ-L FEHVÂ
(Dâllibilfehvâ) Fık: Söylenen sözün veya ifâdelerin hülâsasından çıkan mânaya göre delil ve işaret olmak.
-
DÂLL-İ Bİ-L İBARE
(Dâllibilibâre) Fık: Bir ifade veya sözden muayyen bir mânanın ve hükmün anlaşılması. Meselâ: "Zekât, müslümanların fakirlerine verilir, hiçbir zengine verilmez" ibaresi zekâtın ya…
-
DÂLL-İ Bİ-L İKTİZA
(Dâllibiliktiza) İktizası ile delâlet eden. * Ist: Şer'an muhtacun ileyh olan bir lâzime delâlet eden lâfızdır. Başka bir tâbir ile; vaz'olunduğu mânadan mukaddem isbatına şer'an l…
-
DALL-İ Bİ-L İŞARE
(Dâllibilişâre) Sözdeki mânanın işâretine göre delil olmak.Üç nevi delâletten biri ile sevkedildiği mânanın gayrisine yâni; söylenince maksud-u asli olmayan bir mânaya delâlet eden…
-
DALLE
Evini bilmeyip başka yere giden davar.
-
DALLÎN
(Dâllûn) Sapkınlar. Müslümanlıktan ayrılanlar. Kur'an hakikatlerinden ayrılıp sapanlar.
-
DALLİYET
Delil oluş. İsbata vâsıta olmak.
-
DÂM
f. Tuzak. ağ, hile.
-
DÂM-I ANKEBUT
f. Örümcek ağı. Örümcek tuzağı.