Osmanlıca - Türkçe Sözlük
-
ZENCİR-BEND
f. Zincire vurulmuş, zincirle bağlı mânasına gelir. Eskiden azılı katiller ve deliler, zincirle bağlandıkları için bu tâbir meydana gelmiştir. * Edb: Her mısranın son kelimesi, bir…
-
ZEND
(C.: Zinâd-Eznüd-Eznâd) Kolun bilekte olan mafsalı. * Çakmak taşı ve demiri.
-
ZENDEKA
Kâfirlik, dinsizlik. (Zendeka sâhibine zındık denir. Bazılarınca zındık; hem dinsiz, hem emvâl ve ezvacın iştirakine ve dehrin bekasına kail olan kimsedir.)
-
ZENEB
Kuyruk.
-
ZENED
f. (Hâl sigası Zeden masdarından) Vuruyor, çarpıyor, tutuyor (meâlinde).
-
ZENEK
f. Küçük kadın.
-
ZENEN
Burundan sümük akıp durmak.
-
ZENG
Zenci. * Kir, pas. * Zil.
-
ZENGÂR
Bakır pası nev'inden bir mâden. Boyacılar kullanılır. Öldürücüdür. Yeşil renktedir.
-
ZENGEL(E)
f. Çıngırak. * Çan.
-
ZENH
Yemeğin kokup bozulması.
-
ZENİM
Soyu bozuk, soysuz. Aslında o kavimden olmayıp sonradan ona katılan kimse. * Aşağılık.(Zenim, Zeneme'den müştaktır. Zeneme, keçinin, koyunun boynunda, kulağı dibinde derisinden küp…
-
ZENİN
Sümük.
-
ZENK
Bir taife adı.
-
ZENKA
Dar sokak.
-
ZENME
Keçinin kulağı ucunda küpe gibi sarkan kıllar. * Devenin kulağından kesip ilişik koydukları parça.
-
ZENNA'
Sümüklü kadın. * Hayzı kesilmiş olmayan kadın.
-
ZENNE
Kadın kısmı. * Eskiden orta oyununda kadın rolü yapan erkek sanatkârlar hakkında kullanılan bir tâbirdi. Eskiden kadınlar, oyunda rol alamadıkları için erkekler kadın kıyâfetine gi…
-
ZENNUN
Sümüklü.
-
ZENPARE
f. Zampara. Zenperest.
-
ZENPEREST
(C.: Zenperestegân) f. Kadına düşkün, kadın peşinde dolaşır ahlâksız kimse.
-
ZENTERE
Darlık, şiddet.
-
ZENUB
Sakaların su dağıttıkları bir kapdır ki; Kur'ân'da azabdan nasib mânasına istiare olunmuştur. (E.T.)
-
ZENYAN
Men'etmek, engel olmak. Kabul etmemek, reddetmek. * Evmek, acele etmek. * Rüzgârın sert esmesi.
-
ZER
Sarı. * Altın, akçe. * Nöbet. * Oruç. * Çile.
-
ZER-BÂF
Sırma dokuyan.
-
ZER-ENDUZ
Altun kazanan.
-
ZER-HIRİD
(Zer-hıride) f. Satın alınmış kimse, köle.
-
ZER-KEŞ
f. Altın kakmalı, altın işlemeli. * Altın tel yapan.
-
ZER-RİŞTE
f. Altın tel. Sırma. * Sarı.
-
ZER-ŞİNAS
f. Altın tanıyan, sarraf.
-
ZER-TAR
f. Altın tel, sırma. * Güneş ışını.
-
ZER-VER
f. Altın yaldızlı olan.
-
ZER'
Ölçmek. * Kederli ve tasalı olmak. * Kalb. * El yaymak. * Kudret, kuvvet, tâkat.
-
ZER'Î
(C.: Zer'iyyât) Arşın ile ölçülen şey.
-
ZER'İYYAT
Ekim işleri.
-
ZERA
Gölgelik, perdelik.
-
ZERA'
Vahşi sığırın buzağısı. * Tamâ, hırs, aç gözlülük.
-
ZERAA
Genişlik. * Hız, sür'at.
-
ZERAB
f. Beyaz şarap. * Yaldız mürekkep.