Osmanlıca - Türkçe Sözlük
-
ADEM-İ MÜSÂADE
İzinsizlik, müsaadesizlik
-
ADEM-İ MUVAFAKAT
Râzı olmayış, muvâfakat etmeme.
-
ADEM-İ SALÂHİYET
Salâhiyetsizlik, yetkisizlik.
-
ADEM-İ SIRF
Yokluk. Mutlak yokluk.
-
ADEM-İ TA'KİB
Takibsizlik. * Huk: Muhakemeye lüzum görmemek.
-
ADEM-İ TAHAYYÜZ
Boşlukta yer kaplamamak. Mekândan münezzeh oluş. Yer ile bağlı olmamak. Hacmi olmayış.
-
ADEM-İ TAKAYYÜD
Kayıtsızlık. Bir şeye bağlı olmayış. Kıymet vermemek. Üzerine almamak.
-
ADEM-İ TE'DİYE
Borcunu ödememe.
-
ÂDEM-KÜŞ
f. Adam öldüren, katil.
-
ÂDEMÎ
İnsanlardan olan, insana âit, insana dair ve müteallik.
-
ÂDEMİYÂN
(Âdem. C.) İnsanlar.
-
ÂDEMİYÂT
(Adem. C.) Yokluklar. Ademler.
-
ÂDEMİYYET
İnsanlık. Namuslu bir insana yakışır hâl ve tavır.
-
ADER
Çok su.
-
ADES
(C. Adâs) Mercimek.
-
ADESE
Mercimek. * Mercek. Uzağı yakın veya yakını uzakta görmeğe yarayan dürbün veya mikroskop camı.
-
ADESE-İ AYNİYYE
Gözleme merceği.
-
ADESE-İ MÜTEKARİB
Yakınlaştıran mercek.
-
ADESÎ
Mercimeğe benziyen şey.
-
ÂDET
Usul, görenek, alışılmış davranış. Huy, tabiat. Toplumda nesiller boyunca uyulan ve kamuoyunda (umumî efkârda) saygı ve müeyyideye sahip hareket kaideleri (Sosyoloji). İslâm cemiye…
-
ÂDET-İ AGNÂM
Keçi ve koyunlar için alınan vergi.
-
ADETÂ
Âdet olduğu üzere, her vakitki gibi, alelâde. Bayağı surette, âdi bir suretle. Düpedüz.
-
ADETEN
Görenek şekliyle, âdet olarak.
-
ÂDETULLAH
(Sünnetullah da denir.) Tabiatta canlı cansız bütün varlıkların nasıl hareket edeceklerini belirliyen Allah'ın emirleri, O'nun koyduğu değişmez düzen. Meselâ oksijenle hidrojenin b…
-
ADEVÂN (ADV)
Sür'atle koşmak.
-
ADF
Yemek.
-
ADGÂS
(Dags. C.) Desteler, demetler. * Karışık rüyalar. * Karışık söylentiler.
-
ADGÂSU AHLÂM
Karışık rüyâlar. Tâbire değmeyen rüyâlar.
-
ADHÂ
Kurbanlar. Kuşluk vakti kesilen kurbanlar. Kuşluk vakti. (Bak: Îd)
-
ADHAM
Yoğun, kaba. * İri cüsseli adam.
-
ÂDÎ
Üstünlük farkı olmayan. Kıymetsiz. * Her zamanki. * Âd kavmine âid.
-
ADİD
Hasım. * Arkadaş. * Isırma. Bir ısırımlık lokma. (Bak: Adûd)
-
ÂDİH
Sihirbaz. * Soktuğu saat öldüren yılan.
-
ADİHE
Bühtan, yalan.
-
ÂDİL
(Âdile) Adâlet eden. Allah'ın emirlerini noksansız tatbik eden. Doğru. Doğruluk gösteren. Adâlet sahibi. (Bak: Adâlet)(Meselâ bir hükümdâr-ı âdil, ihkak-ı hak için mazlumların hakk…
-
ÂDİLÂNE
Adalet sahibi bir adama yakışır surette.
-
ADÎM
Mâlik ve sahib olmayan. Yok olan. Birşeyi olmayan. Fakir.
-
ADÎM-ÜL İMKÂN
İmkânsız. Olamaz.
-
ADÎM-ÜN NAZÎR
Eşi, benzeri olmayan. Eşsiz. Benzersiz.
-
ÂDİN
Otlakta bulunan dişi deve.