Osmanlıca - Türkçe Sözlük
-
AMİK(A)
Dibi çok aşağıda, derin. * Mc: İnceden inceye pek ziyade araştırma ve düşünceden sonra anlaşılabilen derin ve ince mes'ele.
-
ÂMİL
Yapan. İşleyen. *Sebep. * Vergi tahsiline memur kimse. * Mütevelli. * Vâli. *Gr: İraba te'sir eden yüz şeyden altmışı. (Yalnız ismi mecrur yapanlar yirmi adettir).
-
ÂMİLE
(C.: Avâmil) (Amel. den) Bacak, ayak.
-
ÂMİLETÂN
İki ayak, çift bacak.
-
AMÎM
Herkese mahsus. Umuma âit. * (C.: Umem) Tam, tamam.
-
AMÎM-ÜL İHSAN
Bağışı, bahşişi, ihsanı bol ve umumi olan.
-
ÂMİN
(Emn. den) Gönlü müsterih, kalbinde korku bulunmayan. * Emniyet ver.
-
AMİN ALAYI
Eskiden çocukların ilk okula başladığı gün yapılan merasim.
-
AMİN-HAN
(C.: Aminhânân) f. Amin diyen.
-
ÂMİNE
Emin olan. Kalbinde korku olmayan kadın. * Peygamberimiz Hazret-i Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâmın öz annesinin adı. Yirmi sene yaşamıştır. Hazret-i İbrahim Aleyhisselâmın dini üz…
-
AMİNEN
Emniyet ve huzur içinde, selâmetle, emin olarak. Sağlam olarak.
-
AMİR
Mâmur eden, harâbelikten kurtaran, şenlendiren. * İmâr olunmuş. * Devlete âit, mirî.
-
ÂMİR-İ MÜSTAKİL
Hiç kimseye bağlı olmayan ve istiklâl sahibi olan âmir, kumandan.
-
ÂMİR-İ MUTLAK
Kayıtsız şartsız herşeye hâkim olan.
-
ÂMİR-İ VİCDANÎ
Vicdana emreden, vicdanı çalıştıran.
-
ÂMİR(E)
Büyük me'mur. Emreden, iş gösteren. * Huk: Bir kimseyi öldürmek veya bir uzvunu kesmek ve sakatlamak tehdidiyle bir filli yapmaya veya yapmamaya zorlayan ve bu tehdidi yapmaya mukt…
-
AMİRAL
Emir-ül bahr, Emir-ül-mâ. Bahriye kumandanı, kaptan. Deniz generali.
-
ÂMİRANE
f. Emredercesine. Amir imiş gibi. * Emreden büyük kimseye yakışır şekilde.
-
ÂMİRİYYET
Kumandanlık hâli. * Amir, emredici olmak.(Evet, bu kâinata geniş bir dikkat ile bakan; kâinatı gayet haşmetli ve gayet faaliyetli bir memleket, belki idâresi gayet hikmetli ve hâki…
-
ÂMİRZ-KÂR
f. Bağışlayan, affeden Allah. * Affeden, bağışlayan.
-
ÂMİRZİŞ
f. Allah'ın afvetmesi, bağışlaması. * Bağışlama, afvetme.
-
AMİS
Sirkeyle ıslanmış çiğ et.
-
AMİT
(C.: Amâmit) Zarif, çeri, değerli kimse.
-
ÂMİYANE
f. Âdice. Bayağıca. Cahillere yakışır surette.
-
ÂMİYY
Avama ait, avamca.
-
ÂMİZ-GÂR
f. Uygun, münâsib, yaraşır.
-
ÂMİZ(E)
f. Karışık, karışmış. (Âmihten) $ mastarından imtizaç etmek, karıştırmak mânasındadır.
-
ÂMİZE-MU(Y)
f. Saçı sakalı kırlaşmış olan adam. Kır sakallı kimse.
-
ÂMİZE-MUYÎ
f. Kır saçlı ve kır sakallı kimse.
-
ÂMİZİŞ
f. Uysallık, imtizaç, uyuşma.
-
ÂMM
Herkese âit. Umuma âit. Hususi ve bazılara mahsus olmayan. Umumi.
-
ÂMM LÂFIZLAR
Aynı cinsin birçok fertlerine birden delâlet eden lâfızdır. "Kavil, cemaat, nisa" lâfızları gibi.
-
AMMA
(Bak: Emmâ)
-
AMMAL
Yapıcılar. * Devleti idare eden adamlar.
-
AMMAN
Şam diyârında Belka şehrinin adı.
-
AMMAR
Bayındırlaştıran, imar eden.
-
AMMAT
(Amm. C.) Amcalar.
-
ÂMME
Baş yarığı, insanın beynine kadar ulaşan baştaki yara.
-
AMME NEVALÜHÜ
"Cenâb-ı Hakkın lütuf ve ihsanı herkese veya herşeye şâmildir." meâlinde.
-
AMMERED
Her şeyin uzunu. * Yaramaz huylu. * Belâ ve meşakkat.