Osmanlıca - Türkçe Sözlük
-
ARAT
Bölge, mıntıka. * Avlu.
-
ARAYENDE
f. Düzen verici, süsleyici.
-
ARAYÎ
f. Süsleyicilik.
-
ARAYİŞ
f. Süs, zinet. * Süsleme.
-
ARAZ
İşâret, alâmet. * Tesâdüf, rast gelme. * Kaza. Felâket. Zâtî olmayan hâl ve keyfiyet. * Fls. Herhangi bir cevherin varlığı için zaruri olmayan vasıf. Meselâ: Şekerin beyaz rengi şe…
-
ARAZAN
Rastgele, tesadüfen, tevafukan.
-
ARAZET
Genişlik.
-
ARAZÎ
Araza âit ve mensub. Araza dâir ve ilgili.
-
ARÂZİ
(Arz. C.) Yerler. Ekilen toprak. Ekilen yerler.
-
ARÂZİ-İ EMİRİYYE
Huk: Beytülmâle mahsus olup devlet tarafından şahıslara dağıtılan yerler. (Tarla, çayır, koru ve emsali gibi.)
-
ARÂZİ-İ EMİRİYYE-İ MEVKUFE
Huk: Sadece hazine menfaatleri veya tasarruf hakları veyahut ikisi de bir hayır cemiyetine ayırılan miri arazi.
-
ARÂZİ-İ EMİRİYYE-İ SIRFA
Huk: Beytülmâle mahsus menfaatleri ve tasarruf haklarından hiçbiri bir cihete verilmeyip devlete ait olan ve şahıslara dağıtılan memleket arazisi.
-
ARÂZİ-İ GAMİRE
Huk: Harap, su baskınına uğramış veya içine henüz çift girmemiş yerler.
-
ARÂZİ-İ HÂLİYE
Boş, sahipsiz bırakılmış topraklar.
-
ARÂZİ-İ HARACİYE
Müslümanlar tarafından fetholunan ve ulul-emir tarafından müslim olmayan eski sahibi elinde bırakılan veya hâriçten müslim olmayanlar getirilerek yerleştirilen arâzi.
-
ARÂZİ-İ MAHLULE
Huk: Araziyi kullananın intikal sahibi mirasçı bırakmaksızın ölümüyle hükümete kalan arâzi-i emiriye.
-
ARÂZİ-İ MAHMİYE
Huk: Beytülmâle ait araziden, koru, mer'a, yol, pazar yerleri gibi halkın ihtiyaçlarına ayrılmış olan arâzi.
-
ARÂZİ-İ MEFTÛHA
Huk: Fetih hakkının taalluk ettiği yerler.
-
ARÂZİ-İ MEKTUME
Huk: Beytülmâle haber verilmeksizin kullanılan mahlul veya müstahik-i tapu araziler.
-
ARÂZİ-İ MEMLUKE
Mülkiyet yolu ile tasarruf olunan yerler. (Mülk, timar toprağı).
-
ARÂZİ-İ METRÛKE
Terk edilmiş, bırakılmış topraklar, araziler.
-
ARAZİ-İ MEVÂT
Huk: Hiç kimse tarafından kullanılmayan ve halka verilmeyen, meskun mahallerden biraz uzakta bulunan taşlık ve kıraç arazi.* İşlenmemiş toprak.
-
ARÂZİ-İ MEVKUFE
Vakfedilmiş yerler. Bir hayır işine devamlı surette tahsis edilmiş yerler.
-
ARÂZİ-İ MEVKUFE-İ SAHİHA
Huk: Arâzi-i memlükeden şartlarına uygun olarak vakfolunan yerler.
-
ARÂZİ-İ MİRİYE
Devlete ait arazi.
-
ARÂZİ-İ MÜBÂREKE
Mübarek yer olan Hicaz.
-
ARÂZİ-İ MUHTEKERE
Kiracısı tarafından üzerine bina yapılmak veya ağaç dikilmek üzere senelik bir ücret karşılığında kiraya verilen arazi. (Kiracı, kira bedelini her sene arâzi sahibine vererek o arâ…
-
ARÂZİ-İ MUKADDESE
Mukaddes yerler. Kudsi topraklar.
-
ARÂZİ-İ MÜLKİYE
Hükümet arazisi, hükümet toprağı. Hazine arazisi.
-
ARÂZİ-İ MÜRFAKA
Huk: Sokaklarda oturulacak yerler ve caddelerde boş bırakılan kısımlar. Yolculara ait terkedilmiş konak yerleri, kervansaraylar.
-
ARÂZİ-İ MÜŞTEREKE
Huk: Çokları tarafından tasarruf olunan yer.
-
ARÂZİ-İ ÖŞRİYYE
Huk: Ziraat olundukça her sene hâsılatından beytülmâle, beytüssadakaya konulmak üzere, fakirlerin hakkı olan öşür alınan arâziler.
-
ARAZİŞ
f. Hayır ve iyilik yapma. * Tasaddukta bulunmak.
-
ARBEDE
Cidal, kavga, patırtı.
-
ARBEDE-CÛ
Patırtıcı, gürültücü, kavgacı.
-
ARBEDE-CÛYÂNE
f. Kavga çıkartmağa yeltenerek.
-
ARBEDE-SÂZÎ
f. Gürültücülük, kavgacılık.
-
ARC
Mekke ile Medine arasında bir mevzi. * Deve sürücüsü.
-
ARCA
(Müz: Arec) Topal ve aksak kişi. * Sırtlan.
-
ARCELE
Sürü, hayvan topluluğu. * Yayalar cemaati. * At sürüsü.