Osmanlıca - Türkçe Sözlük
-
ACULÂNE
Acele edene yakışır suretde.
-
ACULİYET
Acelecilik. Sabırsızlık.
-
ACUR
Kabakgillerden bir hıyar cinsi. Üstü hafif olukludur. Bazıları tüylüce olur.
-
ACÜR
Kerpiç, tuğla, kiremit.
-
ACÜRÎ
Kiremitçi, tuğlacı.
-
ACÜS
Almak, kabzetmek. * Gecenin sonu.
-
ACÜZ
(C.: Acâz) her nesnenin dibi, kökü ve sonu. * Yay kabzası.
-
ACUZ(E)
Çok yaşlı kadın. Kocakarı. * Kılıç. * Şarap. * Sırtlan.
-
ACUZE-İ ŞEMTA
Saçı ağarmış kocakarı.
-
ACV
Çocuğa süt içirmek.
-
ACVE(T)
Medine-i Münevvere hurmalarından bir çeşit, iyi hurma.
-
ACZ
Beceriksizlik. İktidarsızlık. Kuvvetsizlik. Güçsüzlük. Yapamamak. * Zarardan korunmak gücünün olmaması. * Bir şeyin geri tarafı. (İnsandaki kusur sonsuz olduğu gibi, acz, fakr ve i…
-
ACZ-ALUD
f. Âcizlik, kuvvetsizlik, güçsüzlük.
-
ACZ-MEND
Acizlik, mahviyet sâhibi.
-
ACZ-MENDÎ
f. Âcizlik, iktidarsızlık. Fakr.
-
ACZA'
Dübürü büyük kadın. * Kumdan yığılmış yüksek tepe.
-
ACZE
(C.: Acâyiz) Her nesnenin sonu. * Kadın dübürü.
-
ÂD
Hz. Hud Peygambere (A.S.) isyan ettiklerinden gazab-ı İlâhiyyeye uğrayan ve helâk olan, Yemen tarafında yaşamış bir kavmin adı.(Şirk ve küfür cinayeti, kâinatın bütün kemalâtına ve…
-
ADA
Etrafı su ile çevrili kara parçası. * Etrafı yollarla çevrili arsa ve binalar takımı.
-
ÂDÂB
(Edeb kelimesinin çoğuludur.) Usul, yol, yordam, davranış kaideleri, terbiye. Ahlâk ve terbiyenin gerektirdiği konuşma ve hareket tarzı. Adaba uymayanlara edepsiz denir."Edipler ed…
-
ÂDÂB U ERKÂN
Edebler, kaideler ve rükünler. Ahlâk ve terbiye kaideleri.
-
ÂDÂB-I MİLLİYE
Millete ait edep ve terbiyeler.
-
ÂDÂB-I MUAŞERET
Beraber yaşayışta, hoş ve İslâmca yaşama ve geçinme usulleri. Peygamberin (A.S.M.) sünnetine uygun olan hareket. İnsanlara karşı edebli olma, insanca ve İslâmca yaşama âdâbı. Adâba…
-
ÂDÂB-I UMUMİYE
Umumi ahlâk kaideleri.
-
ADAHİ
(Udhiye. C.) Kurbanlar.
-
ADAHİK
(Udhuke. C.) Şakalar, gülünç şeyler.
-
ADAK
Nezredilen şey. (Bak: Nezr)
-
ADAKK
İnce, dakik.
-
ADAL
Gümüşü az olan para.
-
ADALAT
(Adale. C.) Adaleler.
-
ADALE
Tıb: Bedenin hareketini icra eden ve birbirinden, ince bir perde ile ayrılan sinirli et kısımlarından her biri. Hepsine birden et (Lahm) tâbir edilir.
-
ADALET
Zulüm etmemek. Herkese hakkını vermek ve lâyık olduğu muâmeleyi yapmak. Mahkeme. Hak kanunlarına uygunluk. Haksızları terbiye etmek. İnsaf. Mâdelet. Dâd. Cenab-ı Hakk'ın emrini emr…
-
ADÂLET-İ İLÂHİYE
Allah'ın adaleti.
-
ADÂLET-İ İZAFİYE
İzafi adalet veya adâlet-i nisbiye de denir. Küll'ün selâmeti için, cüz'ü feda eden adalet usulüdür.(Cemaat için ferdin hakkını nazara almaz, "ehvenüş-şer" diye bir nevi adalet-i i…
-
ADÂLET-İ MAHZA
Adaletin tam hakikisi, tam adalet. (Adâlet-i mahza ile adalet-i izafiyenin izahı şudur ki: $ âyetin mâna-yı işarisi ile : Bir mâsumun hakkı, bütün halk için dahi ibtal edilmez. Bir…
-
ADALETKÂR
f. Adaletli, insaflı, adalet sahibi.
-
ADÂLETKÂRANE
f. Adâletlice. Adalet sahibine yakışır şekilde, insaflı ve haklı surette.
-
ADALETPENAH
f. Adâletli.
-
ADALL
Çok sapık, çok dalâlette.
-
ADAM
İnsan. * Erkek kişi. * Birinin tarafını tutan kimse. * İyi ve terbiyeli yetişmiş insan.